Bewezen: brexit kwam er door vrees voor immigranten

Persoonlijkheidskenmerken die wijzen op vooroordelen worden in verband gebracht met steun voor de brexit.
Getty Persoonlijkheidskenmerken die wijzen op vooroordelen worden in verband gebracht met steun voor de brexit.
Angst voor immigranten en vreemdelingen hing samen met steun voor de brexit, zo tonen twee internationale studies aan. De resultaten van het onderzoek wijzen uit dat psychologische aanwijzingen van xenofobie sterk verbonden waren met stemmen voor een vertrek uit de Europese Unie en steun voor de uitkomst van het referendum. Bovendien blijkt dat verband overeind te blijven voor alle leeftijdsgroepen, voor mannen en vrouwen en ongeacht de opleidingsgraad.

Het verband tussen xenofobie en de brexit is al van voor het referendum een heet hangijzer. Nu is onderzocht in welke mate vooroordelen een rol hebben gespeeld bij de uitkomst van de volksraadpleging. De onderzoekers identificeerden daartoe eerst psychologische groepen die met xenofobie worden geassocieerd. "We kunnen drie groepen mensen onderscheiden die dit soort zienswijze steunen", stelt professor Agnieszka Golec de Zavala, sociaal psycholoog aan de universiteit van Londen en hoofdauteur van de studie 'Frontiers in Psychology'.

Persoonlijkheidskenmerken

Twee persoonlijkheidskenmerken worden gemeenzaam aangeduid als voorspellers van vooroordelen en spelen ook een rol bij het stemmen voor radicaal-rechtse partijen. Het gaat om rechtsgezind autoritarisme en de idee dat de eigen groep moet streven naar werelddominantie. Het derde kenmerk is specifiek voor het onderzoek van De Zavala: het zogenoemde 'collectief narcisme', een geloof in de onovertroffen grootsheid van het eigen land.

"Van brexit over Trump en steun voor Poetin in Rusland tot de nationalistische en ultraconservatieve Poolse regering: alle studies tonen aan dat collectief narcisme systematisch vooroordelen voorspellen, naast agressie en de neiging onschuldig gedrag als provocatie van de 'eigen' groep te interpreteren", stelt De Zavala.

Twee kenmerken worden aangeduid als voorspellers van vooroordelen en spelen ook een rol bij het stemmen voor radicaal-rechtse partijen. Het gaat om rechtsgezind autoritarisme en de idee dat de eigen groep moet streven naar werelddominantie

De Zavala en haar medewerkers keken vervolgens naar de relatie tussen die drie 'voorspellers' en houdingen tegenover immigranten en de Europese Unie.

De eerste studie werd kort na het referendum uitgevoerd: 280 respondenten die hadden gestemd kregen een online vragenlijst. Voor de tweede studie, uitgevoerd nadat de Britse overheid in september 2016 haar steun aan een 'harde brexit' had uitgesproken, werden 226 mensen ondervraagd.

Wat bleek? De drie persoonlijkheidskenmerken die werden onderzocht, bleken onafhankelijk verband te houden met xenofobie en steun voor de brexit. 

Verschillende redenen

Hoewel xenofobie al vaak was aangewezen als een sleutelfactor in het resultaat van het referendum, wijzen velen ook op de vele facetten van de brexit. "Je moet niet op zoek gaan naar één antwoord op de vraag waarom mensen voor de brexit stemden. Er zijn uiteraard veel verschillende redenen waarom mensen voor of tegen stemden, zoals soevereiniteit, immigratie, proteststemmen of lokale problemen", stelt professor Hannah Jones, socioloog aan de universiteit van Warwick.

Zij was niet betrokken bij de recente studies maar is ook niet verrast door hun uitkomst want, zo stelt ze, "de idee dat immigranten een bedreiging vormen, is iets wat opeenvolgende regeringen hebben gevoed".

"Politici menen dat je niet kan praten over de voor- en nadeln van immigratie, ze zijn ervan overtuigd dat je angst voor immigratie als een vaststaand feit moet zien", stelt Jones.

Haatmisdrijven

Een stijging van het aantal haatmisdrijven in het voorbije jaar wordt toegeschreven aan spanningen die volgden op de brexitstemming. "Het brexitreferendum lijkt geleid te hebben tot een toegenomen anti-buitenlanderssentiment", zegt ook Christian Ahlund, voorzitter van de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie. "Wat mensen als aanvaardbaar ervaren, doen ze ook", meent de Zavala. 

Toch erkent ze dat de beschreven persoonlijkheidskenmerken eerder permanente eigenschappen zijn. "Mensen hebben die overtuigingen en die blijven min of meer stabiel. Dat betekent ook dat ze die al voor de brexit hadden. Maar die houding werd uitvergroot en aangewakkerd door de Leave-campagne, waardoor die mensen ook werden gemobiliseerd. Persoonlijk denk ik dat de Leave-campagne een nieuwe, aanvaardbare manier heeft aangereikt om uitdrukking te geven aan xenofobie", besluit de Zavala.




24 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Werner Van den brouck

    Als mm constant de gevolgen van moslimimigratie ondervindt kan je dat geen negatieve vooroordelen noemen.. Oordeel is genoeg..

  • Javi Marl

    En vooral de britten moeten niet spreken over buitenlanders, het zijn zij die de wereld in de toestand hbbn gebracht zoals et nu is, zij hebben bijna alle volkeren onderdrukt en uitgebuit en boontje komt nu om zen loontje

  • Eric Van den Bergh

    En is die angst niet gerechtvaardigd?

  • Anita Wellens

    Europa is een zinkend schip, maar de waarheid mag niet verteld worden...

  • Danny Holdensrath

    Dat wist zowat iedereen al.