Berlijn herdenkt val van de Muur 30 jaar geleden

EPA
Berlijn herdenkt de hele week de val van de Berlijnse Muur, komende zaterdag precies dertig jaar geleden. Vanmiddag gaf burgemeester Michael Müller de aftrap van de festivalweek op het Alexanderplatz. Gedurende heel de week zullen er zo'n 200 evenementen plaatsvinden.

De hele week worden in Berlijn lezingen, concerten, films en tentoonstellingen georganiseerd.  Daarnaast zijn er ook gesprekken met mensen die de roerige periode van nabij meemaakten. Het hoogtepunt komt op 9 november met een concert bij de Brandenburger Tor. President Frank-Walter Steinmeier houdt dan een toespraak en de Staatskapelle Berlijn speelt onder leiding van dirigent Daniel Barenboim de Vijfde Symfonie van Beethoven. Steinmeier zal eerder op de dag met bondskanselier Angela Merkel ook aanwezig zijn bij een officiële herdenking bij het gedenkteken aan de Bernauer Strasse.

De Berlijnse Muur, het belangrijkste symbool van de Koude Oorlog, werd in augustus 1961 gebouwd om te voorkomen dat Oost-Duitsers uit de toenmalige communistische DDR zouden vluchten naar het kapitalistische West-Duitsland. Minstens 136 mensen kwamen om bij een poging de zwaarbewaakte grens over te steken. 

Sinatradoctrine
De val van de Muur was vooral een gevolg van de hervormingspolitiek die de toenmalige Sovjetleider Michail Gorbatsjov voerde. Volgens de zogenaamde ‘Sinatradoctrine’ kregen de communistische landen in het oosten van Europa de mogelijkheid om hun eigen weg op te gaan. Polen en Hongarije hadden daar al gebruik van gemaakt. Hongarije had op 11 september 1989 ook al zijn grens met Oostenrijk geopend, waarmee een eerste opening in het IJzeren Gordijn kwam.

Bovendien stond het DDR-regime toen al enige tijd op wankele benen. Er werd al enkele maanden door tienduizenden Oost-Duitsers geprotesteerd tegen het regime. De beslissing om partijleider Erich Honecker te vervangen door Egon Krenz zette geen zoden aan de dijk: de protesten bleven aanhouden. Bovendien weken tienduizenden DDR-burgers via Hongarije naar het westen uit, waardoor de Muur al deels zijn functie verloor. 

Per vergissing
Toch kwam de val nog sneller dan verwacht en zelfs enigszins per vergissing. Om tegemoet te komen aan de protesten besliste de DDR namelijk een toegeving te doen en de visaregels te versoepelen: de uitreizen op korte termijn zouden voortaan niet meer aan voorwaarden gebonden zijn. Maar tijdens de persconferentie waarop die beslissing werd aangekondigd, kreeg partijwoordvoerder Günter Schabowski de vraag wanneer die veranderingen zouden worden ingevoerd. Schabowski zocht daarop even vruchteloos in zijn papieren en antwoordde uiteindelijk "voor zover ik weet onmiddellijk”. 

Dat antwoord hoorde hij niet te geven, maar het hek was nu wel van de dam. De uren erna kwamen duizenden Oost-Berlijners samen aan de grensposten aan de muur. Die werden uiteindelijk onder druk van de massa opengezet. Ter hoogte van de Bornholmer Strasse maakten de eerste DDR-burgers rond 23 uur de oversteek naar het westen. Daarmee was de Muur gevallen.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.