Belgische reacties op Griekse crisis lopen sterk uiteen

Graffiti in Athene roept op om 'nee' te zeggen in het aangekondigde referendum over het akkoord met de internationale geldschieters.
AFP Graffiti in Athene roept op om 'nee' te zeggen in het aangekondigde referendum over het akkoord met de internationale geldschieters.
Een Griekse zelfmoord voor de ene, de schuld van de 'regentenmentaliteit' binnen de eurogroep voor de ander. In België wordt erg verdeeld gereageerd op het afspringen van de onderhandelingen tussen Griekenland en zijn Europese en internationale schuldeisers. Al is iedereen het erover eens dat de situatie zeer ernstig is.

Zaterdagavond sprongen de onderhandelingen met Griekenland af, nadat Athene een referendum had aangekondigd over het laatste voorstel van de schuldeisers. De eurogroep besliste dat het hulpprogramma voor Griekenland niet verlengd wordt, waardoor Athene op een faillissement afstevent.

Voormalig eurocommissaris Karel De Gucht toonde zich vandaag snoeihard voor de Europese leiders en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Voor hem ligt de schuld voor de huidige crisis zeker niet alleen bij de Grieken. De internationale schuldeisers stellen volgens De Gucht onrealistische eisen, waarvan hij begrijpt "dat ze die aan Griekse kant niet kunnen aanvaarden".

Een Grexit zou de Europese constructie op losse schroeven zetten, waarschuwde De Gucht. "Dit is een psychologische slag voor de Europese integratie op een moment dat het al bijzonder moeilijk gaat, en vooral een bewijs dat men het niet aankan." De zaak is immers "oplosbaar", oordeelde De Gucht. "Als dit verkeerd loopt, is dit voor mij het bewijs dat Europa niet de nodige solidariteit, de nodige politieke wil en het nodige politieke verstand kan opbrengen om deze zaak op te lossen."

Karel De Gucht.
BELGA Karel De Gucht.

Onder de Europese ministers van Financiën - geleid door de Nederlander Jeroen Dijsselbloem - heerst bij sommigen een "regentenmentaliteit", vindt De Gucht. Net als bij het IMF, "dat denkt dat je een land in de EU kan aanpakken zoals een ontwikkelingsland".

Ook oud-commissaris Louis Michel is scherp voor de Europese leiders. "Ik vraag me af of het moment niet gekomen is om een globale oplossing te formuleren voor het probleem van de soevereine schulden. Die kan enkel van Europa komen. Ik snap niet goed waarom men niemand die oplossingen hoort aandragen", zei Michel op La Une, aandringend op "een minuut politieke moed".

'Het is echte zelfmoord wat op dit moment plaatsvindt in Griekenland. Dit is een onverantwoordelijke regering, ik kan daar geen enkel ander woord voor vinden'

Herman Van Rompuy

Oud-voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy zit op een heel andere lijn. "Het is echte zelfmoord wat op dit moment plaatsvindt in Griekenland. Dit is een onverantwoordelijke regering, ik kan daar geen enkel ander woord voor vinden", zei hij op VTM. "Men is blijkbaar verblind door ideologie."

Volgens Van Rompuy is het duidelijk dat de radicaal-linkse regering in Athene volledig geïsoleerd staat binnen de eurogroep. "Men heeft dit dikwijls trachten voor te stellen als het noorden van Europa tegen het zuiden, of links tegen de conservatieven", merkte hij nog op. "Maar neen, hier zijn het achttien ministers van diverse pluimage die één opinie hebben" en "die eigenlijk hetzelfde denken".

Ook huidig Belgisch eurocommissaris Marianne Thyssen wijst Athene met de vinger. Volgens haar begonnen de opgelegde maatregelen en besparingen net hun vruchten af te werpen, met opnieuw wat groei, een klein begrotingssurplus en stijgend consumentenvertrouwen.

Sinds de komst van het radicaal-linkse Syriza is het echter vastgelopen, aldus Thyssen. "Mijn persoonlijke indruk is dat vanuit Griekse kant niet eens op een agressieve, maar op vrij brutale manier onderhandeld is geworden", zei de CD&V-politica. Na elke vergadering die wat ruimte opleverde, spraken de Griekse premier Alexis Tsipras en zijn financieminister Yanis Varoufakis zich in Athene telkens "heel negatief" uit. "Normaal ga je hoffelijker om met je gesprekspartners."

Blijkt de situatie finaal te ontsporen, dan zal de Griekse regering "een bijzonder grote verantwoordelijkheid hebben en haar verantwoordelijkheid moeten opnemen", onderstreepte Thyssen. "Er moet geld worden terugbetaald aan het IMF, maar er moeten ook veel pensioenen en lonen betaald worden."

De Belgische eurocommissaris hoopt naar eigen zeggen nog op een oplossing. "Maar als de Griekse regering ervan uitgaat dat Europa telkens wel ergens een konijn uit een hoed tovert, vrees ik dat dat niet altijd mogelijk is", merkt ze nog op. "Als ze steun willen blijven krijgen, moeten ze hervormen (...). Solidariteit aan de ene kant veronderstelt ook verantwoordelijkheid aan de andere kant."

Marianne Thyssen.
BELGA Marianne Thyssen.

PS-voorzitter en oud-premier Elio Di Rupo schaart zich dan weer volmondig achter Griekenland. "De houding van de Europese Unie is onhoudbaar. Niet enkel voor de Grieken, maar ook voor de eurozone. (...) De pensioenen en de lonen van ambtenaren verlagen, de btw verhogen, dat zijn ingrepen die de Grieken - na vijf jaar van opofferingen - niet meer mogen aanvaarden", zei hij. "De juiste weg is die van het volk, van de democratie", reageerde Di Rupo ook op het aangekondigde referendum.

Ook voor De Gucht wordt 5 juli - de dag van het Griekse referendum - cruciaal. "Als men iets wil doen, moet dat voor 5 juli, politiek gesproken", waarschuwde hij. "Men moet zich daar goed bewust van zijn. Als de meerderheid effectief zegt: 'wij willen dat niet', kan je dat in een democratie niet zomaar naast je overleggen. De democratie heeft wetten waar je moet naar leven en de eerste wet is: 'wat denkt de meerderheid'."

'De houding van de Europese Unie is onhoudbaar'

Elio Di Rupo