Ga naar de mobiele website
^ Top

Amnesty: "EU negeert vluchtelingenprobleem Middellandse Zee"

Geredde Afrikaanse migranten, met het Italiaanse marineschip Euro op de achtergrond.
epa Geredde Afrikaanse migranten, met het Italiaanse marineschip Euro op de achtergrond.
Europa moet dringend meer doen aan de vluchtelingencrisis op de Middellandse Zee, zegt Amnesty International in een nieuw rapport. Dit jaar alleen al kwamen 2.500 vluchtelingen om tijdens de oversteek, maar een gecoördineerde aanpak blijft uit.

In een nieuw rapport haalt Amnesty International hard uit naar het Europese migratiebeleid. De grenzen van de Europese Unie afsluiten, zodat steeds meer migranten via de levensgevaarlijke Middellandse Zeeroute de EU trachten te bereiken, is volgens de mensenrechtenorganisatie de schaamte voorbij.

Conflicten in het Midden-Oosten en Afrika, armoede en het afsluiten van de landsgrenzen in Zuidoost-Europa hebben ervoor gezorgd dat massa's migranten over zee de EU proberen te bereiken, vooral vanuit Libië. Dit jaar alleen al zouden minstens 130.000 migranten en vluchtelingen op die manier Europa binnengekomen zijn - ze werden bijna allemaal gered door de Italiaanse marine. Meer dan 2.500 mensen die uit Noord-Afrika vertrokken, verdronken of raakten vermist.

"Omdat de EU haar muren hoger en hoger optrekt, zoeken steeds meer vluchtelingen en migranten hun toevlucht tot gammele bootjes van meedogenloze mensensmokkelaars", zegt Carmen Dupont van Amnesty. "Iedere week balanceren honderden van hen tussen leven en dood, tussen hoop en wanhoop."

Volgens Amnesty moet Europa dringend meer doen tegen het aanhoudende drama op de Middellandse Zee. "In 2014 lieten al meer dan 2.500 mensen er het leven", zegt Dupont. "Europa mag de tragedie die zich ontplooit aan haar grenzen niet langer negeren. Er is dringend behoefte aan meer zoek- en reddingsacties met voldoende middelen en een duidelijk mandaat om levens te redden op volle zee."

Overvolle bootjes
Amnesty ging onder meer mee op een Italiaans marineschip om reddingsacties op zee te onderzoeken. Het rapport 'Lives adrift: Refugees and migrants in peril in the central Mediterranean', bevat interviews met meer dan vijftig vluchtelingen. Ze vertellen allemaal gelijkaardige aangrijpende verhalen over agressie en overvolle bootjes. Verschillende getuigen overleefden een schipbreuk.

"Toen we Libië verlieten, waren we met meer dan vierhonderd mensen, waaronder honderd kinderen", vertelt Mohammed, een 22-jarige Syriër uit Damascus. "We moesten eerst in kleine roeibootjes stappen om de grote boot te bereiken. Aanvankelijk zag ik de grotere boot niet, maar toen ik hem wel zag, bleek deze in heel slechte staat te zijn. Ik wilde er niet opstappen maar een smokkelaar bedreigde me met een vuurwapen. Het duurde maar liefst twee uur om iedereen op de grote boot te krijgen. Rond 2 uur 's nachts hoorde ik geweerschoten. Gewapende mannen probeerden onze boot tegen te houden. Ze beschoten ons langs alle kanten. Omdat de beschadigde boot aan het overhellen was, gooiden we al onze tassen in de zee, inclusief de reddingsvesten. Wij wilden blijven leven!"

Afrikaanse migranten op een van de vijf Italiaanse marineschepen van Operatie Mare Nostrum.
REUTERS Afrikaanse migranten op een van de vijf Italiaanse marineschepen van Operatie Mare Nostrum.

Europese aanpak
De schipbreuk voor Lampedusa, waarbij meer dan vijfhonderd doden vielen, leidde een jaar geleden tot heel wat internationale verontwaardiging, maar niet tot betekenisvolle actie op Europees niveau, zegt Amnesty. Italië was het enige EU-land dat actie ondernam door Operatie Mare Nostrum te lanceren, een operatie die een groot deel van de Italiaanse marine inzet voor zoek- en reddingsacties in een deel van de Middellandse Zee.

De zware inspanningen van Italië zijn echter ontoereikend om het dramatische dodental tijdens de zomer van 2014 te voorkomen. Bovendien gaf Italië onlangs aan dat Operatie Mare Nostrum niet houdbaar is op lange termijn, en waarschijnlijk in november wordt opgedoekt.

"Mare Nostrum heeft tienduizenden levens gered op zee, maar het is geen oplossing op lange termijn", zei Dupont. "Er moet snel een gecoördineerde aanpak op Europees niveau komen. De inzet van Frontex, het EU-agentschap voor de bewaking van grenzen, voor zoek- en reddingsacties zal alleen resultaat opleveren als er voldoende middelen worden gereserveerd door de EU-lidstaten. Het mandaat van Frontex moet bovendien de focus leggen op het redden van mensenlevens."

Mare Nostrum heeft tienduizenden levens gered op zee, maar het is geen oplossing op lange termijn. Er moet snel een gecoördineerde aanpak komen op Europees niveau

Carmen Dupont, Amnesty International

Asielwetgeving
De EU-landen moeten volgens Amnesty niet alleen dringend meer schepen leveren, ze moeten er ook voor zorgen dat minder mensen de Middellandse Zeeroute nemen. Migranten die op de vlucht zijn, zouden op veiligere, wettelijke routes moeten kunnen vertrouwen. "Dit kan gebeuren via hervestigingsprogramma's, toegang op humanitaire gronden en het faciliteren van familiehereniging", zegt John Dalhuizen, programmadirecteur Europa en Centraal-Azië bij Amnesty.

Het voorstel om Frontex meer armslag te geven, is volgens Amnesty een positieve stap, op voorwaarde dat het de middelen krijgt om ook in volle zee te werken en het zoeken naar en redden van mensen expliciet tot zijn bevoegdheidspakket gaat behoren. "De EU-lidstaten kunnen vluchtelingen en migranten niet in de richting van de meest gevaarlijke zeeroute ter wereld duwen en hen dan zomaar aan hun lot overlaten", vindt Dalhuisen.

Amnesty vraagt de nieuwe Europees commissaris voor Migratie, de Griek Dimitris Avramopoulos, die vandaag zijn hoorzitting in het Europees Parlement heeft, om ook iets te doen aan de Europese asielwetgeving. De huidige Dublin II-conventie zegt dat de lidstaat waar de asielzoeker de EU op illegale wijze is binnengekomen verantwoordelijk is voor de behandeling van het asielverzoek. "Dit legt een onevenredige last op de schouders van de landen die al bij de reddingsoperaties betrokken zijn", luidt het. "Het gebrek aan gedeelde verantwoordelijkheid onder de EU-lidstaten ontmoedigt de zuidelijke landen om vluchtelingen en migranten in hun havens binnen te laten."

De EU kan vluchtelingen en migranten niet in de richting van de meest gevaarlijke zeeroute ter wereld duwen en hen dan zomaar aan hun lot overlaten

John Dalhuisen, Amnesty International


Meld een bug