Amnesty: aantal executies daalde vorig jaar wereldwijd, maar piekte in Saudi-Arabië

Handboeien en een dodelijke injectie. Foto ter illustratie.
Thinkstock Handboeien en een dodelijke injectie. Foto ter illustratie.
In 2019 heeft Amnesty International 657 executies opgetekend. Dat is 5 procent minder dan het jaar voordien toen de mensenrechtenorganisatie minstens 690 terechtstellingen registreerde. Het cijfer daalt het vierde jaar op rij en is het laagste van het voorbije decennium, aldus Amnesty International in zijn jaarlijkse rapport over de doodstraf.

De Saudische autoriteiten executeerden vorig jaar 184 mensen, het hoogste aantal ooit in dat land.

Twintig landen zijn verantwoordelijk voor alle executies in de wereld. De vijf landen die de meeste doodstraffen uitvoerden, waren China (duizenden), Iran (minstens 251), Saudi-Arabië (184), Irak (minstens 100) en Egypte (minstens 32).

Amnesty rekent het cijfer voor China niet mee in zijn rapport. Het aantal terechtstellingen en doodstraffen is er staatsgeheim, maar er wordt aangenomen dat het er jaarlijks duizenden zijn. De minimumcijfers die Amnesty International kan verifiëren voor China liggen ver onder de realiteit en worden daarom sinds 2009 niet langer opgenomen in het rapport. Amnesty roept de Chinese overheid op om transparant te communiceren over het gebruik van de doodstraf.

Doodstraf als politiek wapen

Saudi-Arabië, Irak, Zuid-Soedan en Jemen executeerden vorig jaar aanzienlijk meer mensen dan in 2018. Saudi-Arabië stelde 184 mensen (6 vrouwen en 178 mannen) terecht, van wie iets meer dan de helft buitenlanders waren. Het totale aantal executies in 2018 bedroeg 149. De meeste terechtstellingen hadden te maken met drugsmisdrijven en moord. Amnesty documenteerde echter ook een toenemend gebruik van de doodstraf als politiek wapen tegen dissidenten uit de sjiitische moslimminderheid in Saudi-Arabië.

In Irak verdubbelde het aantal uitgevoerde doodstraffen bijna van minstens 52 in 2018 naar minstens 100 in 2019. Die toename is grotendeels toe te schrijven aan het intensief gebruik van de doodstraf tegen personen die beschuldigd werden van lidmaatschap van Islamitische Staat. In Zuid-Sudan executeerden de autoriteiten minstens 11 mensen in 2019, het hoogste aantal sinds het land in 2011 onafhankelijk werd.

Eind 2019 hadden 106 landen de doodstraf afgeschaft voor alle misdaden en 142 landen - wereldwijd meer dan twee derde - hebben de doodstraf bij wet of in de praktijk afgeschaft. In Afghanistan vonden vorig jaar voor het eerst sinds 2010 geen executies plaats. New Hampshire werd de 21ste staat in de Verenigde Staten die komaf maakte met de doodstraf voor alle misdaden.

Filipijnen en  Sri Lanka uitzondering

De Filipijnen en Sri Lanka vormen een uitzondering op de positieve evolutie naar een wereldwijde afschaffing van de doodstraf. “De Filipijnse overheid probeerde vorig jaar de doodstraf opnieuw in te voeren voor “gruwelijke misdaden die verband houden met illegale drugs en plundering", aldus Amnesty. Sri Lanka spande zich in om de uitvoering van de doodstraf te hervatten na een onderbreking van meer dan twintig jaar. 

Ook de federale regering in de VS dreigde ermee de executies te hervatten, nadat ze er bijna twintig jaar geen heeft uitgevoerd, stipt het rapport aan. De Amerikaanse federale regering kan net als het Amerikaanse leger en 28 Amerikaanse staten nog legaal gebruik maken van de doodstraf. In drie staten (Oregon, Pennsylvania, en California) hebben de gouverneurs een moratorium geplaatst op het gebruiken van de doodstraf, maar is de praktijk officieel nog legaal. In de overige 22 staten en DC is de doodstraf verboden. 

“Langzaam maar zeker evolueren we naar een doodstrafvrije wereld”, concludeert Lore Van Welden, woordvoerder van Amnesty Vlaanderen. “Er moet internationale druk uitgeoefend worden op de laatst overgebleven beulen in de wereld om aan deze onmenselijke praktijk voorgoed een einde te maken.”