Alles wat je moet weten over de Amerikaanse voorverkiezingen die vandaag beginnen

Photo News
Vandaag is het zo ver en mag de staat Iowa opnieuw de spits afbijten van de lange rij Amerikaanse voorverkiezingen. Nog tot 7 juni trekken Democraten in meer dan 50 staten en territoria naar de stembus om de presidentskandidaat van hun voorkeur te verkiezen. Hoe dat precies in zijn werk gaat, leest u in onze voorverkiezingsgids.

Wat zijn voorverkiezingen en waarom vinden ze plaats?

Voorverkiezingen zijn, welja, verkiezingen vóór de echte verkiezingen die moeten bepalen welke kandidaat er uiteindelijk voor zijn of haar partij aan mag meedoen. De presidentiële voorverkiezingen bij Democraten en Republikeinen vinden de komende vijf maanden staat per staat plaats.

Amerikanen hebben een lange en diepgewortelde traditie van debatten en verkiezingen: het federale en staatsparlement, districts- en gemeentelijke bestuurders, de burgemeester, de sheriff, het schoolbestuur, referenda... Voor de presidentsverkiezingen horen daar ook voorverkiezingen bij, zodat het niet de partijbonzen zijn die onder elkaar bedisselen wie de uiteindelijke kandidaat wordt, maar wel de basismilitanten. Zelfs gewone burgers die niet bij een partij zijn aangesloten mogen vaak hun stem uitbrengen op een kandidaat naar keuze.

Lees ook: Welke Democraat kan Trump verslaan? Dit zijn de kanshebbers (+)

Houden de Republikeinen dit keer ook voorverkiezingen?

Het staat nu al vast dat Donald Trump de kandidaat is voor de Republikeinen om zichzelf op te volgen. Formeel zal er op de partijconventie in augustus wel gestemd worden, en zullen er in de meeste staten ook voorverkiezingen plaatsvinden. In een tiental staten zijn wel ze geannuleerd

Trump heeft tot nu toe twee tegenkandidaten, die echter geen schijn van kans maken: voormalig parlementslid Joe Walsh en voormalig gouverneur van Massachusetts Bill Weld. 

Hoe werken voorverkiezingen, en wat is het verschil tussen een primary en een caucus?

Er zijn twee verschillende types voorverkiezingen, die historisch zijn gegroeid, afhankelijk van staat tot staat: primaries en caucussen.

In beide gevallen geldt dat kiezers wel hun voorkeur voor een kandidaat uitdrukken, maar dat het aantal stemmen uiteindelijk eigenlijk niet telt. De voorverkiezingen werken via een getrapt systeem. Essentieel is zo veel mogelijk delegates’ of afgevaardigden te verzamelen die op de nationale partijbijeenkomst of conventie        in de zomer voor een kandidaat zullen stemmen. Elke staat is goed voor een bepaald aantal afgevaardigden, waarvan kandidaten er toegewezen krijgen afhankelijk van hun score in die staat.

De meeste staten organiseren zelf primaries, die op een gewone verkiezing lijken met stembriefjes. Een caucus daarentegen wordt door de partij georganiseerd en is een heel lokale privébijeenkomst, vaak ‘s avonds in de bibliotheek, de kantine van de lagere school, of gewoon bij mensen thuis. Vaak hebben ze bijzonder ingewikkelde regels, maar ruwweg komt het hier op neer: er wordt eerst gediscussieerd over wie de beste kandidaat is. Iedereen mag zijn zeg doen en zijn beste argumenten bovenhalen voor deze of gene kandidaat, en pas nadien wordt er gestemd of geteld. Wie niet voldoende stemmen haalt, valt af, waarna opnieuw gediscussieerd wordt, tot de einduitslag bekend is.

Het aantal caucussen neemt wel stelselmatig af: nog maar drie staten organiseren ze dit keer.

Een typische caucus in Iowa: gewone Amerikanen komen bij elkaar om te discussiëren over de kandidaat van hun voorkeur.
AFP Een typische caucus in Iowa: gewone Amerikanen komen bij elkaar om te discussiëren over de kandidaat van hun voorkeur.

Hoe worden afgevaardigden toegekend?

De regels voor het toekennen van afgevaardigden verschillen heel sterk van staat tot staat en van partij tot partij. De Republikeinen verdelen hun afgevaardigden meestal proportioneel, maar werken soms ook nog met het winner-take-all-systeem, waarbij de winnaar alle afgevaardigden van de staat achter zijn naam krijgt. 

De Democraten gebruiken overal het proportionele systeem. Haalt iemand in een staat met 100 afgevaardigden 40 procent, dan zullen 40 afgevaardigden op de nationale partijconventie in de zomer op die kandidaat stemmen.

Lees ook: Het ABC van de Amerikaanse presidentsverkiezingen: hiermee ben je helemaal mee in het verkiezingsjaar 2020

Wie mag stemmen in de voorverkiezingen?

Voorverkiezingen kunnen open zijn, halfgesloten of gesloten. Gesloten wil zeggen dat enkel geregistreerde partijleden mogen stemmen, halfgesloten dat onafhankelijke kiezers mogen kiezen bij welke partij ze stemmen, en open dat iedereen mag stemmen. Een Republikein kan dan stemmen in een Democratische voorverkiezing. In elk systeem geldt wel dat niemand in meer dan één voorverkiezing mag stemmen.

De meeste afgevaardigden zijn gebonden aan een kandidaat - de pledged delegates - en moeten op de conventie de aan hen toegewezen kandidaat kiezen. Sommige staten houden een ‘non-binding’ primary of caucus, zoals in Iowa, waar een erg ingewikkeld systeem geldt. Kiezers selecteren afgevaardigden voor de districtsconventies, waar er dan weer gediscussieerd en gestemd wordt over wie naar de staatsconventie mag. Daar valt pas enkele maanden later de definitieve keuze.

De Democraten kennen ook nog ongebonden afgevaardigden of ‘superdelegates’, topfiguren uit de partij, die op de conventie vrij hun keuze mogen maken. Om hun invloed te verkleinen is dit jaar wel voor de eerste keer beslist dat de superdelegates in de eerste stemronde op de conventie niet mogen meestemmen, om kritiek op 'achterkamerpolitiek’ te vermijden. Pas als niemand van de kandidaten op de conventie een meerderheid haalt bij de pledged delegates, mogen de superdelegates vanaf de tweede stemronde meedoen.

Bij de Democraten zijn er een kleine 4.000 gebonden afgevaardigden, en ongeveer 770 superdelegates.

Waarom kijkt iedereen naar Iowa en New Hampshire?

Iowa en New Hampshire: ze stellen allebei amper iets voor, vergeleken met grote broers als New York of Californië, en samen tellen ze nog geen vijf miljoen inwoners. Op de conventies zijn ze goed voor een magere twee procent van alle afgevaardigden. Bovendien zijn ze met hun overwegend blanke bevolking allerminst representatief voor de Verenigde Staten in het algemeen, zeker bij de Democraten. 

En toch spenderen traditioneel veel presidentskandidaten de overgrote meerderheid van hun tijd en vooral hun geld er. Geen enkele voorverkiezing wordt dan ook zo gehypet als de first-in-the-nation-caucus van Iowa (vandaag) en de first-in-the-nation-primary van New Hampshire (11 februari). Uit onderzoek in het verleden bleek dat de twee staten tijdens het voorverkiezingscircus evenveel media-aandacht krijgen als alle 48 andere staten samengeteld.

De reden is simpel: Iowa en New Hampshire kunnen doordat ze de eerste staten zijn een kandidaat maken of kraken. De uitslagen hier worden tot in het allerkleinste detail geanalyseerd en becommentarieerd. Kandidaten die het hier slechter doen dan verwacht, krijgen meteen de vraag voorgeschoteld waarom ze niet ‘pakken’ bij het publiek en worden in het defensief gedrongen. 

Wie beter scoort, kan daarentegen profiteren van het momentum en de positieve media-aandacht en ziet zijn kansen voor de eindoverwinning flink stijgen. Vraag bijvoorbeeld maar aan Barack Obama, die in 2008 Hillary Clinton stevig op kop zag staan in de nationale peilingen, maar in Iowa uiteindelijk toch won met een overtuigende marge en daarvan voor de rest van het voorverkiezingsseizoen kon profiteren.

Stemmen tellen bij de Republikeinse caucus in Iowa in 2016.
AFP Stemmen tellen bij de Republikeinse caucus in Iowa in 2016.

Wat is Super Tuesday?

Toch loopt het hele proces het dit jaar ietwat anders, en spenderen kandidaten veel minder tijd in Iowa en New Hampshire als andere jaren. De invloed van beide vroege staten is dit jaar vooral afgenomen ten voordele van Super Tuesday. Op die dag, traditioneel een dinsdag in februari of maart, worden in verschillende Amerikaanse staten tegelijk voorverkiezingen gehouden. Na Super Tuesday, die in 2020 op 3 maart valt, zal het voor veel kandidaten duidelijk worden of ze nog kans maken op een nominatie.

Dit jaar is Super Tuesday bovendien des te belangrijker aangezien Californië, de grootste van de 50 staten, voor het eerst dan ook zijn voorverkiezingen houdt. Traditioneel gezien staat Californië pas in juni, helemaal op het einde van de cyclus, geprogrammeerd, wanneer de winnaar al lang bekend is. De invloed van de meer dan 400 gebonden afgevaardigden - meer dan 10 procent van het totaal - is daardoor verwaarloosbaar. 

Dat verandert nu: samen met Texas en twaalf andere staten worden op Super Tuesday dit jaar 34 procent van alle afgevaardigden verkozen. Het hier goed doen, zal uiteindelijk veel belangrijker zijn dan in de vier kleine staten die eerst komen: naast Iowa en New Hampshire zijn dat nog Nevada (22 februari) en South Carolina (29 februari). Die vier staten samen zijn goed voor amper 4 procent van alle afgevaardigden.

1 maart 2016, Super Tuesday, in een brandweerkazerne in Virginia.
AFP 1 maart 2016, Super Tuesday, in een brandweerkazerne in Virginia.

Hoe verloopt de stembusslag verder?

Uiteindelijk tekent er zich normaal gezien in de loop van de voorverkiezing een consensus af rond de kandidaat die de meeste afgevaardigden binnenhaalt. Hij of zij krijgt steeds meer stemmen en steun uit de partij en het establishment. Wie het minder goed doet, gooit de handdoek in de ring en schaart zich achter een overblijver, tot zo uiteindelijk de winnaar bekend is. Vaak is dat al in de nasleep van Super Tuesday, of is het dan op zijn minst al duidelijk welke richting het opgaat.

De partijconventies zijn dan de ultieme gelegenheid om als één man achter de gekozen kandidaat te gaan staan. De stemming door de afgevaardigden is niet meer dan een formaliteit. Het is de ideale aftrap voor de echte campagne na de zomer.

Toch kan het ook gebeuren dat de voorverkiezingen geen duidelijke meerderheid hebben opgeleverd. Dan zijn het de superdelegates die de beslissende stem uitbrengen en hun invloed en macht laten gelden. Haalt een kandidaat in de eerste ronde echt geen meerderheid, dan is de conventie ‘brokered’ en begint er een schimmig onderhandelingsspel in de achterkamers. Na de eerste stemronde zijn alle afgevaardigden trouwens vrij in hun keuze, en moeten ze zich niet meer houden aan de uitslag uit hun staat. Echte ‘brokered conventions’ komen weinig voor, de laatste was in 1952.

29 juli 2016: Hillary Clinton wordt op de Democratische partijconventie in Virginia officieel aangesteld als presidentskandidaat.
AP 29 juli 2016: Hillary Clinton wordt op de Democratische partijconventie in Virginia officieel aangesteld als presidentskandidaat.



9 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Peter Janssens

    Corporate democrats of de elite binnen de democraten hebben liever dat Trump wint dan Bernie Sanders !

  • Lieven Vermandere

    Alles wat u moet weten is....dat Trump vrijgaat in dat opgefokte gedoe, achter al die stoke-brand's aangaat, de Biden's gaat opjagen en ten slotte weer voor 4 jaar president wordt.

  • Jonas Buyle

    Bernie Sanders is de enige die een kans heeft , wat gn de "dems" doen , weer hun eigen voorverkiezingen corrumperen zodat Trump weer wint? En dan weer 4j aan een stuk bleiten en om zich heen slaan? Dat kan toch niet dat wij door zulke debielen geleid worden , dat zulke zwakke corrupte mensen zoveel macht en invloed hebben.

  • philippe dierickx

    Hopelijk gaan de elite democraten de dieperik in na 4 jaar haat campagnes te hebben gevoerd tegen een president van het volk.

  • Karel Van Geel

    We weten nu al dat president Trump zonder twijfel opnieuw president wordt niet tegenstaande de aanvallen van links en de “ correcte “ media want hij wordt op handen gedragen door de modale Amerikaan iets wat de anti Trump pers bij ons steeds vergeet te vermelden.