Alles wat je moet weten over Catalonië

Een vrouw stemt tijdens het Catalaanse referendum
getty Een vrouw stemt tijdens het Catalaanse referendum
Mensen in Catalonië kunnen vandaag stemmen of ze onafhankelijk willen worden van Spanje. De Spaanse regering ziet dat echter niet zitten, en probeert er alles aan te doen om de stemming tegen te houden. Maar wat is er daar aan de hand? Wanneer begon die strijd om onafhankelijkheid? En waarom wil Spanje het referendum tegenhouden?

Catalonië is een autonome regio in het noordoosten van Spanje aan de Franse grens. De regio heeft niet alleen een eigen taal en cultuur, het is ook een stuk rijker dan het Spaanse gemiddelde. In de regionale regering hebben de voorstanders van onafhankelijkheid het voor het zeggen, zij hebben hun achterban in 2017 een referendum beloofd. President van Catalonië Carles Puigdemont herhaalde dan ook dat het referendum zal doorgaan "zonder vertraging of excuses".

Autonomie

De Catalanen hebben een sterk ontwikkelde identiteit en sommigen proberen al hun onafhankelijkheid te krijgen sinds Koning Filip V van Spanje in 1714 Barcelona innam. In 1932 riep de regio zich uit als een Catalaanse Republiek, waarbij de Spaanse regering akkoord ging met hun autonomie. Toen Francisco Franco 7 jaar later aan de macht kwam, verloor Catalonië elke vorm van autonomie.

Na de dood van de dictator herbegon de strijd om de onafhankelijkheid. In 2006 erkende Spanje Catalonië als een "natie", maar dat werd in 2010 weer afgezwakt: Catalonië was wel een "nationaliteit", maar geen "natie" volgens Spanje. Ondertussen heeft Catalonië wel meer vrijheid dan de meeste andere delen van Spanje, maar dat is voor veel Catalanen niet genoeg.

"Gematigde Catalanen zijn woest"

Catalonië kent dus al een lange geschiedenis van onafhankelijkheidsstrijd. Toch gelooft cardioloog en Catalaan Pedro Brugada niet dat Catalonië voor de onafhankelijkheid had gestemd indien de Spaanse regering het referendum zijn beloop had laten gaan. Nu Madrid zo agressief het referendum probeert tegen te houden, is hij daar niet meer zo zeker van. "Een symbolische keuze, méér zou het niet zijn", zegt Brugada. "Want de helft van de Catalanen was zoals ik: fier op onze regio, onze taal en onze voetbalclub, maar onafhankelijk hoeven we nu ook niet te worden. Nooit zou meer dan 75% voor onafhankelijkheid kiezen. Dat is nu helemaal gekeerd: ik ben woést, en met mij álle Catalanen die ooit net zo gematigd waren als ik."

Pedro Brugada
photo_news Pedro Brugada

Doos van Pandora

Maar waarom is Spanje zo gekant tegen het referendum? Het zou ermee te maken kunnen hebben dat Catalonië de rijkste regio is in Spanje, en dat Spanje zijn kip met de gouden eieren niet wil verliezen. Bovendien zijn er meer Spaanse regio's die hun onafhankelijkheid zouden kunnen vragen als Catalonië onafhankelijk zou worden, wat de Spaanse overheid koste wat kost wil behoeden.

"Spanje vreest dat als ze een referendum toestaat, dat ze een doos van Pandora opent", zegt geschiedenisstudent Timur Michelashvili die momenteel in Catalonië verblijft. "Maar hoe ze het nu aanpakken, blijft voor mij een slechte tactiek. Veel mensen met wie ik heb gesproken, vooral de ouderen, zeggen dat het hen slechte herinneringen oproept van het Franco-regime. De reactie wordt gezien als extreem autoritair."

Referendum tegenhouden

Madrid probeerde al op verschillende manieren het referendum tegen te houden, maar gewoon verbieden lukte niet. Later ging ze over tot het in beslag nemen van stembrieven, het sluiten van stemkantoren en zelfs het oppakken van Catalaanse politici die het referendum wilden toelaten.

In de aanloop van het referendum werd er massaal betoogd in Barcelona en andere steden in Catalonië om de stemming te laten doorgaan. Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft zelfs het reisadvies voor Spanje aangepast omwille van de betogingen: "Wees voorzichtig in de nabijheid van manifestanten", luidt het advies.

epa

De voorbije dagen werden al zeker 12 miljoen stembiljetten in beslag genomen, websites geblokkeerd, en honderden stemlokalen verzegeld. Het lokale gerecht dreigt ermee lokale ambtenaren te beboeten en te arresteren. Ondertussen zitten er al topambtenaren achter tralies, omdat ze weigerden het referendum op te schorten.

Stemlokalen

De Catalaanse leiders weigerden echter om het referendum te annuleren. Duizenden aanhangers van de pro-separatistische plannen hebben de voorbije twee nachten doorgebracht voor de ingang van de nog niet verzegelde stemlokalen om te vermijden dat de politie deze kan afsluiten. 1.300 scholen die als stemlokaal gingen dienen zijn door de politie gecontroleerd en verzegeld. Daarop vroeg de Catalaanse premier Carles Puigdemont aan de Europese Unie om te bemiddelen in het conflict.

Vanochtend vroeg zijn de stemlokalen geopend. Aangezien de telsoftware geblokkeerd is, wordt er weer gestemd op de ouderwetse manier: inschrijven en dan op papier stemmen. Er is een lagere opkomst dan de Catalaanse separatisten verwachtten: ze denken dat er één miljoen mensen zullen opkomen.

"Voor zover ik heb begrepen, willen de mensen hier in Lleida gewoon gaan stemmen", zegt Michelashvili vanuit de Catalaanse stad. "Ze willen geen revolutie, ze willen gewoon de mogelijkheid om hun mening te uiten. De mensen zijn hier rustig, maar alle winkels in de buurt zijn gesloten. Misschien dat de sfeer in Barcelona meer gespannen staat dan hier."

Politiegeweld

Ondertussen zijn er al 337 gewonden bij zwaar politiegeweld in Catalonië. In Girona bijvoorbeeld viel de Spaanse oproerpolitie vanochtend met geweld binnen in het sportcentrum waar de Catalaanse president Puigdemont normaal ging stemmen. Op beelden op sociale media is te zien hoe de agenten een deur inslaan, een kordon vormen en stemmateriaal in beslag nemen.

Enric Millo, de vertegenwoordiger van de Spaanse regering in Catalonië, zegt op televisie dat De Guardia Civil enkel heeft gehandeld om de wet te respecteren omdat het Grondwettelijk Hof de organisatie van het referendum had verboden. In een tweet noemt de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Juan Ignacio Zoido het geweld "proportioneel en professioneel".

Hoe de rest van de dag verloopt, kun je volgen tijdens onze live verslaggeving




3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Carlota VR

    Het gaat hier niet om geld, om "het gouden ei" het gaat hier om een land 1 te houden, volgens de spaanse ONDERTEKENDE consitutie! Europa, Verenigde Staten staan sterker allen samen igv oorlog, economie etc Als Europa uiteen valt, of VS, staat elk land er "alleen" voor, voert/verdedigt z'n eigen oorlog, onderhandelt alleen zijn prijzen verkoop/aankoop. Laat staan dat Spanje zich opsplitst in 17 "landen"/republieken.... Laat ons allemaal in vrede samenleven aub!

  • veerle ballegeer

    Het is ook wel goed om te weten dat Catalonië jaarlijks 685 miljard euro doorstort aan de rest van Spanje, vergelijkbaar met de 12 miljard euro die jaarlijks van Vlaanderen naar Wallonië gaat. Ik kan goed begrijpen dat de Catalanen deze centen in hun eigen industrie willen investeren en dat de rest van Spanje 's begint voor zichzelf te zorgen. De Catalanen zijn melkkoeien, net als de Vlamingen.

  • Gino D.

    De gewone mensen willen dan misschien wel gewoon maar hun mening geven. Maar de Catalaanse deelregering heeft zelf van het referendum een stemming tot het uitroepen van de onafhankelijkheid gemaakt. Als niet bindend referendum verzette de Spaanse regering er zich niet tegen.