Afrikaanse landen laboratorium voor Russische desinformatiecampagne op Facebook

Prigozhin, hier links van Vladimir Poetin in een van zijn restaurants in Moskou.
AP Prigozhin, hier links van Vladimir Poetin in een van zijn restaurants in Moskou.
Facebook zegt dat het drie netwerken van in totaal bijna 200 valse pagina's heeft opgerold die probeerden de binnenlandse politiek van acht Afrikaanse landen te beïnvloeden. De pagina's en netwerken konden allemaal gelinkt worden aan de Russische zakenman en oligarch Yevgeniy Prigozhin. Prigozhin werd eerder al aangeklaagd in het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller voor inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. De New York Times wijst erop dat de ontdekking aantoont dat Moskou zijn pogingen tot beïnvloeding uitbreidt, en dat dat mogelijk gevolgen heeft voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020.

In totaal werden meer via de pagina’s dan een miljoen volgers in Madagaskar, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Mozambique, Congo, Ivoorkust, Kameroen, Soedan en Libië bereikt. De drie netwerken werkten in een aantal gevallen samen met lokale inwoners om gemakkelijker onder de radar te kunnen blijven, aldus Nathaniel Gleicher, hoofd cyberveiligheid bij Facebook aan Reuters. 

Prigozhin, die achter het Internet Research Agency, een zogenaamde ‘trol-boerderij’ uit Sint-Petersburg, zou zitten vanwaaruit valse nieuwsberichten verspreid worden, heeft zijn rol in de Amerikaanse verkiezingen altijd ontkend. Zijn advocaten wilden nog niet reageren op de nieuwe beschuldigingen. Prigozhin wordt in Rusland ook wel “Poetins kok” genoemd omdat hij als eigenaar van een catering-keten vaak staatsbanketten voor de Russische president mag verzorgen. 

Het gaat in totaal om 66 accounts, 83 pagina’s en elf groepen op Facebook en om twaalf accounts op Facebook-dochter Instagram. Die zijn geblokkeerd. De accounts hadden honderdduizenden volgers. Sommige accounts waren vals, maar Rusland zou ook gekaapte accounts van echte personen hebben gebruikt. De accounts deelden verzonnen verhalen, uitten kritiek op Frankrijk en de Verenigde Staten en deelden nieuwsberichten van Russische staatsmedia als Sputnik en RT.

Duizenden posts

Bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen postte het aan het Kremlin gelinkte Internet Research Agency gemiddeld 2.442 keer per maand. Voor een van de opgedoekte netwerken in Afrika waren dat, alleen in oktober, al 8.900 posts, zeggen de onderzoekers van Stanford. De netwerken spendeerden meer dan 87.000 dollar aan Facebook-advertenties. De netwerken probeerden Facebook-gebruikers door te verwijzen naar openbare groepen op Whatsapp en Telegram, om interactie te verhogen. Ze gebruikten ook Facebook Live, Google Forms en quizjes om mensen naar hun Facebook-pagina’s en groepen te lokken. 

Dat er ook met lokale accounts van binnenlandse gebruikers werd gewerkt, is nieuw en een techniek die mogelijk ook in de Verenigde Staten toegepast zal worden. “We gaan een model zien waar Amerikaanse groepen gebruikt worden als ‘proxys’: alle content wordt onder hun accounts en pagina’s gepubliceerd”, aldus Alex Stamos, SIO-directeur en oud-topman bij Facebook. 

De campagne in verschillende Afrikaanse landen is het eerste goed gedocumenteeerde geval van het outsourcen van de desinformatiecampagne aan lokale mensen, zeggen onderzoekers van Stanford en Facebook. Het is volgens de onderzoekers ongebruikelijk dat een land zoveel landen tegelijk probeert te beïnvloeden.

Wagner Group

Wie of welke organisaties met Prigozhin samenwerkten, wilde Facebook niet zeggen, maar volgens onderzoekers aan de universiteit van Stanford, die Facebook hielpen met het blootleggen van de netwerken, was ook de beruchte Wagner Group betrokken. Dat bedrijf stelt militaire huurlingen te werk die voor Rusland geheime missies uitvoeren in Syrië en Oekraïne. Sinds vorig jaar is het bedrijf ook in Afrika actief op economisch en diplomatiek terrein, vermoedelijk in een poging de Russische invloed er uit te breiden.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.