203 miljoen euro gestolen Russisch overheidsgeld weggesluisd via Panama

Advocaat Sergej Magnitski beschuldigde Russische functionarissen van miljoenenfraude en overleed in voorarrest.
afp Advocaat Sergej Magnitski beschuldigde Russische functionarissen van miljoenenfraude en overleed in voorarrest.
De boezemvriend van president Poetin ontving gestolen overheidsgeld in een van zijn brievenbusfirma's. Dat blijkt uit een nieuwe onthulling op basis van de Panama Papers. De advocaat die de diefstal van het geld in 2007 openbaarde, stierf in een Russische isoleercel.

De dood van Sergej Magnitski leidde tot wrijvingen tussen de VS en Rusland. Als advocaat bij een Moskous kantoor ontdekte Magnitski grootschalige fraude door Russische belasting- en politieambtenaren. Die zouden 230 miljoen dollar (203 miljoen euro) uit de Russische staatskas hebben gestolen.

Toen Magnitski de zaak aan het licht bracht, werden niet de ambtenaren opgepakt, maar belandde hijzelf achter de tralies op verdenking van belastingfraude. Na 358 dagen voorarrest in de beruchte Boetyrka-gevangenis in Moskou overleed Magnitski op 37-jarige leeftijd. Hij had stokslagen gekregen en was verstoken gebleven van medische hulp, al beweert de Russische regering dat hij niet daaraan is overleden. Het onderzoek naar de doodsoorzaak is echter nooit afgerond.

Diplomatieke rel

De zaak-Magnitski leidde tot een fikse diplomatieke rel. De Amerikaanse president Obama tekende in 2012 de Magnitsky Act. Russen die bij de dood van de advocaat betrokken zouden zijn geweest, kunnen daardoor niet meer bij hun Amerikaanse bankrekeningen en komen de VS niet in. Rusland verbood op zijn beurt adoptie van Russische kinderen door Amerikanen. Intussen ging het proces tegen Magnitski gewoon door; hij werd postuum tot een celstraf veroordeeld. Naar de diefstal uit de staatskas die hij onthulde, is nooit een onderzoek ingesteld.

Uit de Panama Papers blijkt nu dat dat geld is weggesluisd naar een offshorevehikel van de cellist Sergej Roldoegin, een van Poetins beste vrienden. Onderzoeksjournalisten van de Süddeutsche Zeitung en het Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP) deden woensdag uit de doeken hoe het geld via een complexe constructie belandde bij International Media Overseas, een van de brievenbusfirma's die Roldoegin gebruikte om met miljarden van de rijkste mensen van Rusland te schuiven.

Stroman voor Poetin

Het gestolen geld legde een lange weg af naar de Panamese firma. Van Rusland ging het naar firma's in Moldavië en belandde via de Britse Maagdeneilanden en het Verenigd Koninkrijk bij de firma Delco Networks, ook op de Maagdeneilanden. In mei 2008, een paar maanden na ontdekking van de diefstal, maakte Delco 807.800 dollar (714.100 euro) over naar de brievenbusfirma van de cellist. Die gaf er 70.000 aandelen voor terug van de Russische staatsoliemaatschappij Rosneft.

Onderzoeksjournalisten vermoeden dat de cellist een stroman is voor Poetin en roepen - tevergeefs - om strafrechtelijk onderzoek naar het offshorenetwerk waarmee de Russische president zichzelf zou verrijken. Roldoegin zegt dat hij zijn offshore-winst enkel gebruikt om jonge musici in Sint-Petersburg te steunen en muziekinstrumenten te kopen.

Poetin bevestigde dat op de staatstelevisie. Alle onthullingen uit de Panama Papers, zo benadrukte Poetin, zijn een 'provocatie' van het Westen om Rusland te destabiliseren.