16.500 Japanse vrouwen werden zonder toestemming gesteriliseerd: "Ze hebben ons leven gestolen"

Stockbeeld
Thinkstock Stockbeeld
Junko was 16 toen ze in een ziekenhuis in Japan een verplichte operatie onderging. Pas jaren later kwam ze te weten dat ze toen gesteriliseerd werd. En ze is niet alleen: tussen 1948 en 1996 werden maar liefst 16.500 Japanse mannen en vrouwen operatief onvruchtbaar gemaakt, zonder dat ze daarvoor toestemming hadden gegeven. Het is een donker verleden dat de overheid het liefst van al zou vergeten, maar de slachtoffers zwijgen niet langer: "Ze hebben ons leven afgenomen."

"Ze gaven me een verdoving, en ik weet niet meer wat daarna gebeurd is", herinnert Junko zich de operatie. "Toen ik wakker werd, lag ik in een bed en had ik dorst. De verpleegster zei echter dat ik geen water mocht drinken." De vrouw vertelt aan The Guardian hoe ze pas later te weten kwam dat ze gesteriliseerd werd. "Ik hoorde hoe mijn ouders erover praatten." Het gebeurde 55 jaar geleden, maar ze draagt er nog steeds de gevolgen van. Niet alleen heeft ze nog steeds buikklachten, het is vooral de psychologische impact die zwaar is. "Ik ben naar Tokyo gegaan om te kijken of de operatie ongedaan kon worden gemaakt, maar ze zeiden dat er niets aan te doen is. Ze hebben mijn leven gestolen."

Hoe onbegrijpelijk het ook is, de operatie die Junko onderging was legaal. Ze werd uitgevoerd onder de 'Eugenic Protection Law', die ingevoerd werd na de Tweede Wereldoorlog. Japan schaamde zich voor de capitulatie, en er gingen heel wat stemmen op die ijverden voor de 'verbetering van de kwaliteit van de natie'. In 1948 werd die opzet concreet gemaakt toen de wet in kwestie werd goedgekeurd. De bedoeling van de maatregel was 'het voorkomen van geboortes van inferieure nakomelingen'. Vrij vertaald: mensen die worstelden met mentale ziektes of beperkingen konden verplicht gesteriliseerd worden.

Kwart miljoen slachtoffers

De wet was bijna 50 decennia van kracht en in die periode werden 25.000 mensen gesteriliseerd. 16.500 daarvan waren niet op de hoogte en/of hadden geen toestemming gegeven. De jongste patiënten waren amper negen jaar oud, en 70 procent van de sterilisaties werd bij vrouwen uitgevoerd. Vaak waren het psychiaters die beslisten wie zich mocht voortplanten en wie niet, of zorgkundigen in instellingen voor mensen met een mentale beperking. Vooral in de jaren '50 was de toepassing van de wet schering en inslag, met een record van 1.362 operaties in één jaar. 

Thinkstock

Pas begin de jaren '70 werden de praktijken van de overheid voor het eerst bekritiseerd. In 1972 wilde het parlement de wet uitbreiden zodat het legaal werd voor vrouwen met een gehandicapte foetus om een abortus te ondergaan. Enkele mensenrechtenadvocaten sprongen toen op de kar en protesteerden luidkeels tegen de wet. Ze vergeleken die met de sterilisaties die de nazi's uitvoerden toen ze aan de macht waren, en de overheid kreeg een slechte naam. Toen in 1984 dan twee patiënten van een psychiatrisch ziekenhuis letterlijk doodgeslagen werden, kwam het hele Japanse zorgsysteem onder vuur te liggen. Het aantal verplichte sterilisaties verminderde tot een handvol per jaar.

Erfelijke zwakzinnigheid

Toch duurde het nog tot 1996 voor de wet effectief weggestemd werd, en sindsdien probeert de overheid het onderwerp dood te zwijgen. De vele slachtoffers blijven achter met een wrang gevoel, maar velen durven niets zeggen Pas vorige maand diende de eerste van hen een klacht in tegen de regering, in de hoop een schadevergoeding te krijgen. Volgens de gerechtelijke documenten werd de dame in kwestie gesteriliseerd wegens 'erfelijke zwakzinnigheid'. Volgens haar familie was haar mentale achterstand echter te wijten aan een medische fout en had de vrouw slecht gereageerd op een zware verdoving tijdens een operatie als kind. Tijdens de eerste zitting  vorige week vroegen de advocaten van de overheid echter meteen om de vraag tot schadevergoeding ongeldig te verklaren, omdat de sterilisatie op dat moment wettelijk was.

Of de rechtszaak op een veroordeling zal uitdraaien, moet nog blijken, maar het opent alvast de weg voor andere slachtoffers om hetzelfde te doen. Ook de Verenigde Naties hebben zich al gemoeid met de zaak, en vragen Japan om een publieke verontschuldiging te uiten aan het adres van de gesteriliseerde mensen. Wanneer en of die er komt, is nog niet duidelijk, maar er zijn naar verluidt wel plannen om de zaak te herbekijken. Het zou overigens niet de eerste verontschuldiging van de Japanse regering zijn: in 2001 bekende die al schuld voor de decennialange mishandeling van leprapatiënten. Die werden verbannen naar afgelegen eilandjes en in vele gevallen ook verplicht gesteriliseerd.




17 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Marc Van Frankrijk

    Mens, mens, mens toch. Ik ben beschaamd om te zien hoeveel aanhangers er hier zijn van dit soort praktijken. Lang leve de "übermensch-mentaliteit".

  • Klara De Smet

    In ernstige gevallen van verwaarlozing door mentale beperkingen en/of zware erfelijke ziektes waar er geen levenskwaliteit is voor de kinderen vind ik dat het moet kunnen of tenminste bespreekbaar worden.

  • Lucas Theophiel

    Als je niet kan zorgen voor je kinderen , vind ik dit normaal ?

  • paul van de velde

    Bij sommige stammen is dat wel nodig geweest en vergeten geweest. Zie maar eens bij de Afrikanen 6 tot 14 jong hebben ze maar geen eten of middelen voor hun jong groot te brengen. Maar steun 11.11.11 maar zo dat het kweek programa kan verder gaan

  • Charlotte De greef

    Eerlijk gezegd vind ik dat een prima idee: mensen steriliseren die kinderen gaan krijgen waar ze niet voor gaan kunnen zorgen en die wellicht eveneens kampen met afschuwelijke ziektes. Ik vind het puur egoïsme als men persé kinderen wil,wetende dat het sukkelaars gaan worden.

Video