"Leidende kracht voor het goede": voormalig secretaris-generaal van de VN Kofi Annan overleden op 80-jarige leeftijd

Kofi Annan op het Europees hoofdkwartier van de VN in Zwitserland, in 2012.
AP Kofi Annan op het Europees hoofdkwartier van de VN in Zwitserland, in 2012.
Oud-secretaris-generaal van de Verenigde Naties Kofi Annan is in het bijzijn van zijn vrouw en kinderen overleden in een ziekenhuis in de Zwitserse hoofdstad Bern. De Ghanees leidde de VN twee termijnen, van 1997 tot en met 2006. In 2001 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede, samen met de VN, voor zijn humanitair werk. Annan werd 80 jaar.

Kofi Annan werd op 8 april 1938 geboren in het Ghanese Kumasi. Zijn tweelingzus Efua Atta stierf in 1991. Annan begon in 1958 aan zijn studies Economie, die hij in 1962 zou afronden aan het Institut universitaire des hautes études internationales in Genève. Later behaalde hij nog een master in het Management aan het befaamde Massachusetts Institute of Technology (1971-'72).

Loopbaan

Annan begon zijn internationale carrière in 1962, met een job bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Daarna zou hij dertig jaar lang verschillende managementfuncties blijven vervullen binnen de VN. Hij deed dat onder andere bij de Economische Commissie voor Afrika (UNECA) en het Hoog Commissariaat voor Vluchtelingen (UNHCR). 

Na de golfoorlog van 1991 leidde de Ghanees het VN-team dat met Irak onderhandelde over de verkoop van olie, in ruil voor humanitaire hulp. Daarna werd Annan nog assistent-secretaris-generaal voor vredesoperaties (1992-1993) en ondersecretaris-generaal (1993-1996). Op 1 januari 1997 groeide Annan dan door naar de absolute top, als eerste zwarte secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Nadien was hij nog een tijd de speciale VN-gezant voor Syrië. 

Rechtvaardige en vredevolle wereld

Volgens de Kofi Annan Stichting is de vroegere topdiplomaat vredig ingeslapen na een korte periode van ziekte. De Stichting omschrijft hem als een "wereldwijd staatsman en zeer toegewijd 'internationalist' die zijn hele leven vocht voor een rechtvaardigere en meer vredevolle wereld".

Zijn ambtsperiode bij de VN werd gedomineerd door Irak, maar hij heeft ook veel gedaan voor het door oorlogen, hongersnood, vluchtelingenproblematiek en ziekten geteisterde Afrika. Ook slaagde hij erin fondsen bijeen te brengen voor de bestrijding van de aidsepidemie. Het lukte hem veel landen te overtuigen van de grote bedreiging die aids en hiv-besmetting vormt en van de noodzaak de strijd daartegen aan te binden. Ook stroomlijnde hij de VN-bureaucratie. In 2001 kregen Annan en de VN de Nobelprijs voor de Vrede voor hun werk voor een beter georganiseerde en vrediger wereld.

Met Yasser Arafat, in 1999 tijdens een bijeenkomst van het World Economic Forum in het Zwitserse Davos.
EPA Met Yasser Arafat, in 1999 tijdens een bijeenkomst van het World Economic Forum in het Zwitserse Davos.

Deuken in imago

Annan heeft tijdens zijn meer dan veertig jaar omvattende carrière bij de Verenigde Naties die hij in 1962 begon vele politieke mijnenvelden overleefd, maar na 2001 liep zijn tot dan toe ongeschonden imago echter deuk na deuk op. Interne conflicten en schandalen, onder meer rond de mogelijke rol van zijn zoon Kojo bij fraude met het Iraakse olie-voor-voedselprogramma, leerden hem dat roem vergankelijk is. Van veelgeprezen hervormer werd hij het middelpunt van alles wat fout ging bij de VN.

Na zijn ambtsperiode bij de VN werkte hij als voorzitter van de Kofi Annan Foundation die probeert politici te mobiliseren om bedreigingen voor de vrede en mensenrechten tegen te gaan. Ook nam hij zitting in The Elders, een gezelschap rond de oud-president van Zuid Afrika Nelson Mandela. Annan werd bij de VN opgevolgd door de Zuid-Koreaan Ban Ki-moon.

Met de Amerikaanse president George Bush, in 2004 in New York.
AP Met de Amerikaanse president George Bush, in 2004 in New York.

Lof

De huidige secretaris-generaal, de Portugees António Guterres, omschrijft zijn voorganger in een reactie als een "leidende kracht voor het goede". "Hij leidde de VN het nieuwe millennium in met een ongeëvenaarde waardigheid en vastberadenheid." Volgens Guterres gaf Annan aan iedereen "de ruimte voor dialoog en probleemoplossing en een weg naar een betere wereld". Annans erfenis blijft een echte inspiratie voor iedereen, dixit de secretaris-generaal.

Huidig Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg zegt in een reactie op het overlijden dat Annan toonde dat "iemand tegelijk menslievend en een sterke leider kan zijn. Zijn warmte mag nooit verward worden met zwakte", luidt het.

Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten Zeid Ra'ad al Hoessein reageert "diep bedroefd". "Kofi was het beste voorbeeld voor de mensheid, de belichaming van menselijk fatsoen en genade. In een wereld die nu vol zit met leiders die allesbehalve dan dat zijn, wordt dit verlies voor de wereld nog pijnlijker. Hij was een vriend van duizenden en een leider van miljoenen. Voor mij, en zoals zo velen in de VN, was hij mijn directe baas toen ik 31 jaar oud was - en wat een baas! Hij was altijd moedig, direct in zijn toespraken, maar nooit onbeleefd. Later, toen ik ambassadeur bij de VN was, inspireerde hij ons door een dynamisch en charismatisch leider te zijn in zijn hoedanigheid van secretaris-generaal. En bovenal was hij een vriend en raadgever, voor mij en voor zoveel anderen."

Met het overlijden van Annan heeft de mensheid een groot leidersfiguur verloren, oordeelt mensenrechtenorganisatie Amnesty International."Kofi's engagement en daadkracht voor een vreedzamere en rechtvaardigere wereld, zijn levenslange inzet voor de mensenrechten en zijn waarden en zijn gratie waarmee hij leidde, zullen pijnlijk gemist worden", aldus de secretaris-generaal van de organisatie, de Zuid-Afrikaanse mensenrechtenactivist Kumi Naidoo. Hij heeft met Annan samengewerkt rond thema's zoals armoede en de klimaatsverandering.

De Russische president Vladimir Poetin heeft vandaag gezegd dat hij "oprecht de wijsheid en moed bewonderde" van voormalig VN-secretaris-generaal Kofi Annan, zo luidde het in een mededeling die door het Kremlin werd verspreid. "Ik had oprecht bewondering voor zijn wijsheid en zijn moed, en voor zijn vermogen om doordachte beslissingen te nemen, zelfs in de meest complexe en delicate situaties. De herinnering aan hem blijft voor altijd in het hart van de Russen", aldus Poetin in een boodschap aan de opvolger van Kofi Annan, Antonio Guterres. "Hij stond in een moeilijke tijd aan het hoofd van de VN en heeft veel gedaan om de doelstellingen en taken van de organisatie te verwezenlijken en haar centrale rol in internationale aangelegenheden te versterken."

Ook de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov betuigde zijn innige deelneming aan de Verenigde Naties. Hij legde de nadruk op "de belangrijke bijdrage van Kofi Annan (...) aan de hervorming van de organisatie met het oog op de versterking van haar autoriteit en haar vermogen om langetermijnoplossingen te vinden voor mondiale problemen".

Met paus Johannes-Paulus II in 1997 in het Vaticaan.
REUTERS Met paus Johannes-Paulus II in 1997 in het Vaticaan.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU) heeft schriftelijk haar verdriet uitgedrukt naar aanleiding van het overlijden van voormalig VN-secretaris-generaal Kofi Annan. Annan was met zijn "ideeën, zijn oprechte overtuigingen en niet in het minst zijn charisma" een inspiratie voor haar en voor vele anderen, verklaarde Merkel. Ze omschreef de Ghanese diplomaat als een "uitstekend staatsman" die steeds "ten dienste van de internationale gemeenschap" stond.

Ook Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker had enkel lof voor de man. "De wereld treurt om een groot leider en mensenvriend", schreef hij vandaag op Twitter. "We kunnen hem de grootste erkenning bewijzen door zijn nalatenschap en geest levend te houden", luidde het. Juncker noemde Annan tot slot een oude vriend en bron van inspiratie.

De Britse premier Theresa May roemde de voormalige VN-secretaris-generaal als "een groot leider en hervormer". "De wereld die hij heeft achtergelaten is een betere plaats dan de wereld waarin hij werd geboren en daar heeft hij een groot aandeel in gehad", aldus May op Twitter.

De Franse president Emmanuel Macron twitterde: "We zullen zijn kalme en vastberaden blik noch de kracht van zijn strijd vergeten".

"Kofi Annan sprak niet alleen over het bouwen van eerlijkere en vreedzame wereld, hij wijdde zijn leven aan dit doel. Dankzij hem is de wereld een betere plaats. Het is nu aan ons allen om zijn werk verder te zetten", klonk het tot slot bij de Canadese premier Justin Trudeau.

De Amerikaanse president Donald Trump -doorgaans niet om een tweet verlegen- heeft nog niet gereageerd op het overlijden. 

"Staatsman en man van de vrede"

"Een staatsman en een man van de vrede heeft ons verlaten", reageert premier Charles Michel. "Ik zal hem herinneren voor zijn strijd voor een geëngageerd multilateralisme, voor de bescherming van mensenrechten en voor de preventie van conflicten in de wereld."

Ook minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders betuigt zijn medeleven. "Hij wijdde zijn leven aan de vrede. Zijn herinnering zal onze acties blijven inspireren", aldus Reynders.

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo noemt Annan een "rolmodel en inspiratie voor Afrika en de wereld".  "Zijn nalatenschap zal voortleven" in de VN, de Kofi Annan Foundation en The Elders, zegt de minister. 

Voormalig premier Guy Verhofstadt, die Annan verschillende keren heeft ontmoet, noemt Annan "een echte man van vrede" en "een van de belangrijkste figuren van het multilaterale systeem". 

Volgens Louis Michel, die onder Verhofstadt minister van Buitenlandse Zaken was, dwong Annan respect af via een "intelligent beleid waarbij hij gevoeligheid en redelijkheid combineerde"

Met Nelson Mandela, in 1998.
AFP Met Nelson Mandela, in 1998.



41 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Karel Tichmann

    @emiel hayen: "Gelukkig doen die mensen dat werk allemaal bijna gratis"... Hij werd betaald 160.000 euro p/jaar...

  • emiel hayen

    Gelukkig doen die mensen dat werk allemaal bijna gratis....Er zijn enorm veel mensen die veel meer effectief doen voor anderen zonder er ooit erkenning voor te krijgen laat staan een vet pensioen!

  • Antonio Rinaldi

    Heeft zijn werk goed gedaan,heeft de praatbarak geleid zoals het een leider beaamt.Maar de wereld is er sinds zijn mandaat als VN Secretaris Generaal en na zijn aftreden nog slechter aan toe.

  • Lodewijk Placklé

    Heeft niets maar totaal niets aan de wereldvrede bijgebracht. De VN is een lege doos met overbetaalde ambtenaren

  • Karel Tichmann

    Kojo Adeyemo Annan (geboren op 25 juli 1973) is een Ghanees zakenman en zoon van de voormalige ex-secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan. Hij heeft een net waarde van $245 miljoen.. Het gemiddelde salaris in Chana is 5500 euro p/jaar.