Ga naar de mobiele website
^ Top

"Ja, dit is een politiek proces"

Professor Grondwettelijk Recht Johan Vande Lanotte over Catalonië

Eric de Mildt
De Catalaanse kwestie beroert de geesten. Uiteraard ook die van een professor Grondwettelijk Recht. Als Vlaming zou ik niet voor de onafhankelijkheid van Vlaanderen stemmen. Maar mijn bedenkingen staan hier los van. Ik denk dat dit het beste is.

1. Ieder volk heeft het recht op zelfbeschikking. In een moderne West- Europese staat zou dat op een democratische, vreedzame manier moeten kunnen gebeuren. Bijvoorbeeld door een referendum. Als de grondwet dat niet toelaat, zou de grondwet beter aangepast worden.

2. Een cynische opmerking : vermoedelijk zou bij een goed georganiseerd referendum een meerderheid van de Catalanen tegen gestemd hebben. Zoals bij de Schotten. Maar bij de Schotten weten we dat. Bij de Catalanen niet. Bij de Schotten werd het samen voorbereid, ook de vraagstelling. In Catalonië was dat niet mogelijk. Zo blijft het conflict branden.

3. Als de grondwet een referendum niet toelaat en het Hooggerechtshof de referendumwet vernietigt, moet de Catalaanse regering dat volgen. Een regering moet de arresten van rechtbanken altijd volgen. Anders redeneren ondermijnt de rechtstaat en zonder rechtstaat geen democratie.

4. De Spaanse grondwet bevat een bestuurlijke sanctie tegen zij die de grondwet niet respecteren (art 155). Die sanctie is indrukwekkend sterk : afnemen van autonomie, regering afzetten, parlement ontbinden. Niet niks.

5. De Spaanse regering heeft dit middel NIET gebruikt toen bleek dat de Catalaanse regering verder ging met het referendum. Er werd politie gestuurd, er werden pestmaatregelen genomen, maar eigenlijk werd het referendum niet verhinderd.

Het Catalaanse volk bestaat niet meer. En de enige die nog voor wat eenheid kan zorgen is de rechter die ministers in de cel gooit. Hoe cynisch kan het worden?

Johan Vande Lanotte

6. De onafhankelijkheid uitroepen was een beslissing van het parlement. Zoals gezegd kon dit vermeden worden door artikel 155 in te roepen, maar dat gebeurde niet.

7. De beslissing van het parlement is juridisch betwistbaar en kan door het hooggerechtshof worden te niet gedaan. Na de verklaring werd artikel 155 ingeroepen. Om het wat eenvoudig te zeggen : er blijft niets over van de hele demarche van de Catalaanse regering en van het Catalaanse parlement.

8. Na het laattijdige toepassen van artikel 155, toch nog een strafrechtelijke procedure opstarten -gepaard met opsluitingen- is daarom disproportioneel. Of het hier om een politieke vervolging gaat of niet, is nooit 100 procent te zeggen. Omdat er altijd wel elementen van gemeenrecht zijn. We spreken van een politiek proces als de politieke motieven dominant zijn. Als we alle feiten op een rij zetten (wat hierboven schematisch gebeurde), lijkt het redelijk te stellen dat het hier inderdaad om een politiek proces gaat. Dat betekent dat iemand vanwege een politieke opinie wordt vervolgd en dat bovendien de symbolische politieke motieven doorwegen op gewone strafrechtelijke elementen. Of dat komt op initiatief van de rechter of van de regering is niet relevant. Ook de rechter kan zich daaraan bezondigen. De ultieme beoordelaar in deze is het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

9. Het aanhoudingsbevel en de vraag tot uitlevering van Carles Puigdemont en zijn ministers zal door de Belgische rechters worden beoordeeld. Of de Belgische of de Spaanse regering het eens zullen zijn met de beslissing weten we niet. Maar één ding is zeker : ze moeten ze respecteren. We mogen er van denken wat we willen, we mogen die gedachten ook uiten, maar we moeten de beslissing, die vermoedelijk in laatste aanleg door het Hof van Cassatie zal worden beslecht, respecteren. Ook dat is de rechtstaat.

10. De Belgische rechter zal hier niet licht over gaan, dat weten we uit het verleden. Aan de ene kant is de aanklacht zwaarwegend. Maar tegelijkertijd zijn het -minstens gedeeltelijk- handelingen die door en in het parlement zijn gesteld. Parlementaire handelingen zijn in België niet strafbaar. Als het Belgisch of Vlaams parlement tegen de grondwet ageert, kan het Grondwettelijk Hof een beslissing vernietigen, maar kunnen de parlementsleden niet gestraft worden. De rechter zal deze beide elementen moeten afwegen en ook de echte aard van de vervolging moeten beoordelen. Geen gemakkelijke taak.

Ten slotte nog 1 opmerking. Het belangrijkste resultaat van dit alles is dat op vandaag de kloof tussen “Spanjaarden” en “Catalanen” erg groot is. Maar ook dat er tussen de voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid in Catalonië een wijde kloof gaapt. Het is een boutade, maar het “Catalaanse volk” bestaat niet meer. En de enige die nog voor wat eenheid zorgt is de rechter die ministers in de gevangenis plaatst. Hoe cynisch kan het worden?

Ons land is geen voorbeeld van eenvoud, efficiëntie of transparantie. Maar in tegenstelling tot vele andere  landen is er naar aanleiding van de staatshervormingen geen geweld geweest, geen politieke processen, geen politieke opsluitingen. Compromisbereidheid is op vandaag een beladen begrip geworden. Maar toch blijft het essentieel in een pluralistische, democratische maatschappij. Ik ben van oordeel dat dit het belangrijkste is wat wij onze Spaanse én Catalaanse medeburgers moeten blijven vertellen.

Meer over



42 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Lodewijk CAENEN

    Weg met die egoïstische onafhankelijkheidstrijders. Als je als volk onderdrukt wordt door een regime is dat één zaak. Maar in dit egoïstisch geval, net als in Vlaanderen, heeft het enkel met geld te maken. En wie reclameert het meest? De Calimero's die de anderen de schuld geven van hun eigen falen! En net dat zorgt al eeuwenlang voor oorlogen. Sticht jullie Vlaandalonië maar in de woestijn!

  • marcus bastiaensens

    Dus zoals Geens reeds zei: uitspraak over 100 dagen. De politiekers hebben dat gehoord en beginnen hun kiezers te brainwashen.

  • Koenraad Boussy

    Weg met meneer de zakkenvuller van Oostende !!!

  • Frans De Decker

    Duidelijkheden geven over een ander is altijd zeer gemakkelijk.....

  • Erik Desloover

    In parlement van Catalonië was er een meerderheid en is er voor onafhankelijkheid gestemd , in referendum hebben de opkommers gelijk en dat was goed voor 90% . Thuisblijvers leggen zich erbij neer of ga stemmen .

Meld een bug