"De geur van de executiekamer is niet te beschrijven": Michelle (42) woonde 280 executies bij, nu vertelt ze over haar traumatische herinneringen

Twitter - AP
Het is intussen achttien jaar geleden dat Michelle Lyons (42) zag hoe Ricky MgGinn, een terdoodveroordeelde, stierf in de executiekamer in de beruchte gevangenis van Huntsville in de Amerikaanse staat Texas. Als journalist en later als gevangeniswoordvoerder van the Texas Department of Criminal Justice woonde de vrouw in elf jaar tijd 280 executies bij. Haar herinneringen noemt ze "erg traumatisch". Dat schrijft ze in haar recent gepubliceerde boek ‘Death Row: The Final Minutes’.

Michelle was net 22 jaar oud toen ze voor de eerste keer een executie bijwoonde. “Het maakte deel uit van mijn job”, zegt de Amerikaanse die besliste haar emoties uit te schakelen wanneer het gif bij de gevangene werd geïnjecteerd. “Ik wilde niet stilstaan bij hoe ik me voelde bij die executies. Als ik dat deed, hoe zou ik die executiekamer nog kunnen binnenwandelen? Maand na maand, jaar na jaar.”

Als journaliste bracht Michelle verslag uit over terdoodveroordeelden in de Walls Unit, een beruchte gevangenis in Huntsville in de Amerikaanse staat Texas. De gevangenis staat immers bekend als de doodstraf-hoofdstad van Amerika. Nergens in de Verenigde Staten zijn zo veel gevangenen ter dood gebracht als hier: 500 sinds 1982, toen de doodstraf opnieuw werd ingevoerd in Texas.

“Als ik nu naar mijn notities kijk, zie ik hoe dingen me toen al dwars zaten. Die gedachte verdrong ik echter in een klein hoekje. Zo kon ik mijn job blijven uitoefenen.” Nadat ze twee jaar als journaliste had geschreven over verschillende executies, ging ze aan de slag als woordvoerder van de gevangenis. Stilaan werd de situatie in de Texaanse gevangenis voor Michelle ondraaglijk. (Lees verder onder de foto.)

Een begraafplaats voor gevangenen in Huntsville.
AFP Een begraafplaats voor gevangenen in Huntsville.

Executiekamer

Elke executie staat gedetailleerd in het geheugen van Michelle gegrift. Betty Lou Beets, die verschillende mannen vermoordde en in haar tuin begroef, had opvallend kleine voeten. Carl Heislebetz Jr, die een moeder en haar dochter om het leven had gebracht, droeg nog zijn bril op het moment dat hij op de brancard werd vastgegespt, vlak voor hij de executiekamer werd binnengebracht. Het lijken details, maar dat zijn het voor Michelle allesbehalve. Dagelijks spoken deze verschrikkelijke herinneringen nog door haar hoofd. 

“De gevangenen waren zelden terughoudend als ze naar binnen kwamen”, aldus Michelle. “Ze klommen gewoon op de brancard, gingen achterover liggen en staken hun arm uit. Ik vond dat zenuwslopend. Ik dacht altijd dat ze schoppend en schreeuwend zouden tekeergaan tot aan het bittere eind. Ik kon er met mijn hoofd niet bij, hoe ze zo volgzaam waren. Ze hadden opgegeven, het leek onnatuurlijk.”

Je zag de gedetineerde van kleur veranderen terwijl je erbij stond.

Het moment dat de gevangene het dodelijke gif kreeg toegediend, beschrijft Michelle als “kijken naar iemand die in slaap valt”. Een vredevol tafereel is het volgens haar echter niet. Zo varieerden de laatste woorden die een gevangene uitbracht van excuses tot scheldtirades. Sommigen ondernamen zelfs nog een laatste poging om de executie te verhinderen en riepen hun onschuld uit. Hoe hard ze ook schreeuwden, voor hen was het te laat.

Nadat de dodelijke injectie werd toegediend, kwam voor Michelle het gevreesde moment. “Je zag de gedetineerde van kleur veranderen terwijl je erbij stond. Het is opmerkelijk hoe snel mensen paars kleuren. Tijdens die stilte sprongen je gedachten naar allerlei ongemakkelijke situaties. Naar het einde toe koos ik er altijd voor om bij de familie van het slachtoffer te zitten. Zij gingen er het snelst vandoor en ik wilde er ook altijd zo snel mogelijk weg.” (Lees verder onder de foto.)

De executiekamer van Huntsville.
AP De executiekamer van Huntsville.

"Waarom hij wel?"

Stilaan ergerde Michelle zich mateloos aan de manier waarop de directie van de gevangenis in Huntsville praatte over de doodstraf. Alsof het beëindigen van een  mensenleven niets betekende. De Amerikaanse heeft naar eigen zeggen heel wat executies bijgewoond waarvan ze vond dat die niet plaats hadden mogen vinden. Zoals de executie van Napoleon, een 17-jarige “aardige, slimme jongen zonder strafblad”. De jongen had een overval gepleegd die uit de hand was gelopen. Hij schoot het slachtoffer dood, maar volgens Michelle verdiende hij op zijn jonge leeftijd nog een tweede kans. De rechter dacht daar helemaal anders over.

Het werd steeds moeilijker voor Michelle, die intussen moeder was geworden, om geen band te krijgen met de terdoodveroordeelden. “Ik dacht: hij heeft een misdaad begaan en verdient straf, einde verhaal. Maar hoe meer executies ik zag, des te meer dacht ik: waarom hij wel en die ander, die iets veel ergers gedaan heeft, niet?” 

Enkel verliezers

Aanvankelijk was het makkelijk voor de Amerikaanse om haar emoties uit te schakelen, maar dat lukte haar steeds minder goed. "Achteraf zeg ik: het kroop onder mijn huid. De geur bijvoorbeeld. De executiekamer heeft een heel typische, penetrante lucht, die ik niet kan omschrijven. Soms ruik ik het zomaar ergens, en ben ik weer terug in die kamer. Of die keer dat ik in de executiekamer zat, en opeens in paniek raakte. De geëxecuteerde leek op mijn opa.”

Uiteindelijke besliste Michelle in 2012 een punt te zetten achter haar carrière in het gevangeniswezen. Het is intussen zes jaar geleden, maar Michelle kan die periode moeilijk loslaten. De herinneringen zijn verschrikkelijk, de beelden staan op haar netvlies gebrand. “Soms denk ik dat het leuk zou zijn als ik die last niet met me mee zou dragen. Op death row zie je echt het slechtste van wat de mensheid zichzelf kan aandoen”, getuigt ze. “Er zijn geen winnaars, enkel verliezers.”




3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • RENE LENAERTS

    Ook het vuile werk moet gedaan worden. Wars van alle ideologische en humanitaire stormlopen is de doodstraf (enkel voor moord!) te verdedigen. Het is vooral de procesvoering en niet de straf die onder de loep moet genomen worden.

  • stavros kanakaris

    Flauwekul. En geldklopperij van bedenkelijk allooi; Eerst geld verdienen als handlanger van staatsmoorden, nu erover zagen en het slachtoffer spelen. Boek uitgeven en glimlachend naar de bak wandelen.

  • annette hermens

    niet zeuren, je hebt destijds zelf voor die baan gekozen ...