Buenos Aires: miljoenenstad met passie

Kleurrijke woningen zijn heel karakteristiek voor de wijk La Boca.
Corbis Kleurrijke woningen zijn heel karakteristiek voor de wijk La Boca.
Het Parijs van Zuid-Amerika', noemen de Argentijnen hun hoofdstad Buenos Aires, die wij voornamelijk kennen als de bakermat van de passionele tango. Sinds maart staat de bruisende metropool evenwel vooral bekend als de thuishaven van de nieuwe paus Franciscus. Ideaal moment dus om deze culturele duizendpoot te bezoeken.

Hoe lang je er ook blijft, een beetje cultuurliefhebber komt in Buenos Aires altijd tijd te kort. Ook voor ervaren Argentiniëreizigers blijft de metropool verrassen.

De metrostellen van de A-lijn schommelen nostalgisch, maar onheilspellend over het spoor. Als een oude, kranige tante die zich verzet tegen het naderende einde. In december viert de beroemde subte van Buenos Aires - de oudste metro van het zuidelijk halfrond - zijn honderdste verjaardag. Maar de houten metrostelletjes van Belgische makelij, met hun gele lichtballonen en deuren die je hardhandig moet opentrekken, worden tegen dan vervangen door modernere wagons van Chinese makelij. Een welverdiend pensioen, want de houten karren waren de oudste nog functionerende metrostellen ter wereld.

Evita
We stappen af aan de Plaza Miserere, waar we hebben afgesproken met gids Mariela Cavallo. Ze wil ons het kerkhof van Recoleta tonen. Hier ligt de Argentijnse elite begraven. Graven zijn kleine tempels, versierd met borstbeelden, zuilen, engelen en andere ornamenten. De beroemdste overledene is Evita Peron, heldin van de Argentijnse arbeidersklasse en tot haar dood in 1952 een van de machtigste vrouwen ter wereld. Het zwarte graf van de familie Duarte - haar geboortenaam - lokt nog dagelijks rouwende peronistas.

De graven zijn opgetrokken in evenveel architecturale stijlen als er in de welgestelde wijken van Buenos Aires te vinden zijn, maar het zijn vooral de verhalen die het kerkhof zo aantrekkelijk maken. Mariela wijst naar twee borstbeelden die elk nukkig een andere richting uitstaren. "Een bourgeoisiekoppel uit de militaire periode", zegt Mariela. "Toen ze huwden, was hij 46, zij nauwelijks 17. Hij werd kwaad over haar spilzucht, zij weigerde nog tegen hem te praten. De laatste dertig jaar van hun huwelijk hebben ze geen woord meer uitgewisseld. Toen de politicus stierf, kon zij eindelijk haar ware passie beoefenen: het geld van haar echtgenoot over de balk gooien. Ze liet een paleis bouwen waar ze de elite aan de lopende band op feestjes vergastte, tot aan haar dood 15 jaar later. 'Ik wil niet tot in de eeuwigheid in dezelfde richting als mijn echtgenoot kijken', schreef ze in haar testament."

"Vroeger kon je hier ook een graf huren", zegt Mariela. "Sommige nabestaanden konden zich hier geen graf veroorloven, maar wilden de buitenwereld dat wel laten geloven. Ze huurden een graf voor drie dagen. Na de begrafenis werd de overledene gewoon naar een goedkoop kerkhof verhuisd."

Stiekem dansen
Over de gigantische Avenida de Mayo lopen we van het presidentieel paleis naar Café Tortoni, misschien wel de beroemdste bar van Buenos Aires. Tangokoning Carlos Gardel en schrijver Jorge Luis Borges waren hier vaste klanten. Beiden zitten als wassen beeld nog steeds in een hoekje van het café. De tafeltjes rondom worden vooral door toeristen bezet. Café Tortoni zit vol, maar Mariela weet een leuker plekje, waar we tango in zijn authentieke vorm kunnen zien. Op de bovenverdieping van Confiteria La Ideal is een milonga aan de gang. Oudere Porteños, zoals de inwoners van Buenos Aires worden genoemd, dansen sierlijk oude tangoklassiekers langs imposante zuilen. Wat een contrast met Café Tortoni: we zijn de enige niet-Argentijnen in het vertrek. "Oorspronkelijk werd er op tango neergekeken", zegt Mariela. "Dames vonden het beneden hun stand. Mannen betaalden prostituees om tango te dansen."

De hartstochtelijke geest van de dans is hier nog niet verloren. De ceremoniemeester vraagt beleefd om geen herkenbare foto's te nemen zonder toestemming. "Niet al onze gasten vertellen hun wederhelft dat ze hier komen dansen", zegt hij discreet. Het is die tastbare spanning van verboden passie en oprechte liefde voor de tango die deze milonga ver doet uitstijgen boven alle dansshows die we in Buenos Aires te zien zullen krijgen.

Culturele duizendpoot
Buenos Aires bewijst dagelijks waarom het zich een van de cultuurhoofdsteden van de wereld mag noemen. De hoge inflatie doet Argentijnen en toeristen al enkele jaren pijn in de portefeuille, maar cultuur blijft een behoefte waarin de stad in overvloed gratis voorziet. Haast dagelijks zijn er concerten en spektakels in parken en op pleinen. Voor een voorstelling in het wereldberoemde Teatro Colón moet je wel in de buidel tasten, maar het pas gerenoveerde operahuis is een bezoek meer dan waard. Je hoeft overigens geen Spaans te begrijpen om van een concert, opera of ballet te genieten.

Literatuurliefhebbers kunnen koopjes doen in de vele boekenwinkels langs de Avenida Corrientes. En zelfs wie allergisch is voor letters kan niet anders dan versteld staan van El Ateneo Grand Splendid. De Britse krant 'The Guardian' verkoos dit voormalige theater in 2008 terecht tot de op een na beste boekenwinkel ter wereld. Loges zijn leesruimtes geworden. Op het podium waar ooit Gardel en andere grootheden optraden, kan je nu rustig een koffie drinken.

Overnachten doen we in Palermo, want hier liggen de mooiste boetiekhotels. Palermo is het culturele en artistieke hart van de stad. Overdag flaneer je hier langs hippe kledingzaken, 's avonds stort jong Buenos Aires zich er in het nachtleven. Durf zeker op goed geluk ergens binnen te stappen.

Barhopping in Palermo is een schattenjacht, en je vindt de kroonjuwelen sneller dan je denkt. Weinigzeggende voorgevels camoufleren soms prachtige binnentuinen en dakterrassen met loungebars, waar je in comfortabele zetels van wijn of een heerlijke cocktail slurpt.

Zondagmiddag brengen we een bezoekje aan de markt van San Telmo. Tussen de kraampjes wordt tango gedanst, in de omliggende straten trommelen percussiegroepen zich in het zweet. Wie een origineel souvenir wil, kan hier naar hartenlust snuisteren.

Energetische thee
We kopen een maté in een kalebas. De Porteños nemen hun nationale drank overal mee: op de bus, in het park, zelfs op de fiets. Eigenaardig genoeg is maté in geen enkele bar te krijgen. Alsof je in Brussel nergens een koffie zou kunnen kopen. "Maté drinken is erg persoonlijk", legt verkoopster Erika uit. "Sterk, bitter, zoet, met kruiden of een schijfje sinaasappel... elke Argentijn heeft zijn manier."

Samen wijden we onze nieuwe kalebas in. Erika giet voorzichtig heet water over de verpulverde groene blaadjes. Voor haar is het al de derde thermos van de dag. Zelf heb ik na vijf keer slurpen van de energetische thee het gevoel dat ik klaar ben om de marathon van Buenos Aires op één been te hinken. Erika lacht: "Op ons heeft het geen effect meer, we drinken het van kleins af. Mijn zoontje is twee jaar oud. Hij maakt al zelf zijn maté klaar."

Na een tussenstop in een van de vele ijssalons - de Italiaanse migratie heeft de stad het beste ijs van Zuid-Amerika nagelaten - stappen we naar het ViaVia reiscafé, een Belgische oase in deze miljoenenstad. Uitgeweken Vlamingen komen hier Nederlandstalige boeken ontlenen of een hapje eten. ViaVia combineert Belgische nood met Argentijnse deugd: een heerlijke biefstuk wordt vergezeld door gegrilde groenten en Belgisch bier.

ViaVia is een goede uitvalsbasis om andere stadsdelen met de fiets te verkennen. De hippe havenwijk Puerto Madero en het stadion van Boca Junior in de kleurige wijk La Boca zijn vanuit San Telmo makkelijk bereikbaar zonder je leven te wagen in het verkeer.

Overwoekerd pretpark
We stappen een laatste keer de subte op. De E-lijn, helemaal tot het einde. Daar nemen we de 'premetro', die ons naar Parque de la Ciudad voert, ver weg van de attracties in het stadscentrum. Dit 'stadspark' stond vroeger als het Interama-pretpark op de kaart. Het pretpark was nauwelijks geopend of het ging alweer failliet. De ene regering opende het weer, de volgende deed de deuren dicht. Terwijl politici blijven discussiëren, vallen de attracties ten prooi aan woekerend groen. Een schouwspel dat vooral hobbyfotografen niet koud zal laten. Ook kinderen kunnen er hun hart ophalen dankzij speelgoedstandjes en de kinderbibliotheek die in het weekend gratis de deuren opent.

Het album 'The Wall' van Pink Floyd weerklinkt uit honderden luidsprekers langs de paden, alsof de wegkwijnende attracties niet magisch genoeg zijn zonder het psychedelische gekrijs van Roger Waters. Het is de perfecte soundtrack voor deze stad: een meesterwerk met jaren op de teller, tegelijk onwrikbaar, radicaal en vernieuwend.

Praktisch
Erheen: Onder meer met Air Europa en KLM, resp. via Madrid en Amsterdam.

Beste periode: Lente en herfst. De zomer in Buenos Aires (onze winter) kan erg heet zijn, en tijdens onze zomer wil je wellicht niet de koude en natte Argentijnse winter meemaken.

Logeren:
Home: luxe in Palermo; tweepersoonskamer vanaf 115 euro.

Legado Mítico: boetiekhotel waar de geschiedenis weer tot leven komt; tweepersoonskamer vanaf 190 euro.

ViaVia: hostel en bar-restaurant voor budgetreizigers; tweepersoonskamer vanaf 30 euro.

Meer info: gids: Mariela Cavallo: Buenos Aires Concierge, culturele agenda: Vuenos Airez

DPP
Zondag is marktdag in San Telmo, een volkse wijk van Buenos Aires. Elke gelegenheid is goed voor de Porteños om een tango te dansen.
De Deken Zondag is marktdag in San Telmo, een volkse wijk van Buenos Aires. Elke gelegenheid is goed voor de Porteños om een tango te dansen.
Nog dagelijks bezoeken rouwende 'peronistas' het graf van Evita Peron op het kerkhof van Recoleta.
Corbis Nog dagelijks bezoeken rouwende 'peronistas' het graf van Evita Peron op het kerkhof van Recoleta.
De Plaza de Mayo is het centrale plein waar de Dwaze Moeders sinds 1979 nog elke donderdag komen protesteren tegen de verdwijningen tijdens de militaire dictatuur.
Corbis De Plaza de Mayo is het centrale plein waar de Dwaze Moeders sinds 1979 nog elke donderdag komen protesteren tegen de verdwijningen tijdens de militaire dictatuur.
El Ateneo Grand Splendid is een gigantische boekenwinkel in een voormalig theater.
De Deken El Ateneo Grand Splendid is een gigantische boekenwinkel in een voormalig theater.