Britse premier pleit voor harde brexit en kiest voor vrijhandelsakkoord met Europa

Brits premier Theresa May pleit voor een 'harde brexit'. Dat blijkt uit de langverwachte toespraak die ze vandaag hield. Zo zal Groot-Brittannië de Europese eenheidsmarkt verlaten en sluit het een vrijhandelsakkoord met de Europese Unie. May maakte verder ook duidelijk dat Groot-Brittannië uit de EU stapt, maar niet uit Europa, een 'half-half-verhaal' dus.

De conservatieve May wees er daarnaast ook op dat het niet de bedoeling is alle bruggen met Europa op te blazen. Zo blijven burgers uit EU-landen welkom in Groot-Brittannië nadat het land de Europese Unie heeft verlaten, maar niet onbeperkt. Het Britse volk eist en krijgt dus controle over het aantal EU-burgers dat het land binnenkomt.

De conservatieve premier zei dat ze burgers uit EU-landen die nu in Groot-Brittannië wonen en werken graag het recht geeft om te blijven, mits Britse staatsburgers in andere EU-landen straks dezelfde behandeling krijgen. Sommige EU-landen accepteren dat, maar anderen niet, zei ze erbij.

Zoals verwacht maakte May verder duidelijk dat haar land geen lid kan blijven van de Europese interne markt. Dat zou namelijk inhouden dat Groot-Brittannië zich moet blijven houden aan allerlei Europese regels en "eigenlijk de EU helemaal niet zou verlaten''.

reuters

Pond koerst fors hoger

Na de aankondiging van May dat het Verenigd Koninkrijk de Europese eenheidsmarkt wil verlaten, ging het Britse pond fors hoger.

Sinds het brexit-referendum was de waarde van de munt al zwaar gezakt, maar vandaag zou het pond de sterkste koersstijging kennen sinds 2008, berekende het persagentschap Bloomberg. De waarde van het pond ging tot 2,5 procent hoger tegenover de Amerikaanse dollar, tot een koers van 1,2347 dollar. Vooraf verloor de Britse munt nog terrein, maar dat verlies werd achteraf helemaal weggewerkt.

May pleitte dus voor een harde brexit. Groot-Brittannië stapt uit de Europese eenheidsmarkt maar zou wel een ambitieus vrijhandelsakkkoord met de EU willen afsluiten. Het laatste woord ligt bij het Britse parlement en vooral dat werd positief onthaald op de financiële markten, aldus Bloomberg.

afp

Gemengde reacties op brexitplannen May

De Britse premier Theresa May heeft zowel lof als kritiek geoogst nadat ze haar plannen voor het vertrek van haar land uit de EU bekend had gemaakt.

UKIP: "Goed begin"

Onafhankelijkheidspartij UKIP spreekt van "een goed begin''. Oud-leider Nigel Farage heeft de toespraak van de Britse premier Theresa May over de Brexit met tevredenheid aangehoord. "Ik kan nauwelijks geloven dat de premier nu woorden en zinnen gebruikt waarmee ik jaren bespot ben geweest", zo reageerde hij op sociale media.

"Echte vooruitgang", tweette Farage nog. Hij vreest wel dat het hele onderhandelingsproces met de Europese Unie te veel tijd in beslag zal nemen en de Britten zal verhinderen om snel handelsakkoorden te sluiten met de Verenigde Staten en andere landen.

reuters

Realiteitszin?

Critici trekken de realiteitszin van haar plannen in twijfel. De kritiek richt zich vooral op de inzet van May om uit de Europese interne markt te stappen, maar wel toegang tot diezelfde markt te behouden voor Britse bedrijven. Labour-leider Jeremy Corbuyn stelde dat May de kool en de geit lijkt te willen sparen. "Ik weet niet hoe dit in de rest van Europa zal vallen'', zei hij.

De Tsjechische staatssecretaris voor Europese Zaken was een van de eersten die daar antwoord op gaf. Hij merkte op dat Groot-Brittannië wel erg veel wil nemen en vroeg zich af wat het land daarvoor teruggeeft.

"Ik weet niet hoe dit in de rest van Europa zal vallen"

reuters

"Vage fantasieën en tandeloze dreigementen"

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier noemde het positief dat May "eindelijk iets meer duidelijkheid heeft gegeven'', maar benadrukte dat de onderhandelingen pas beginnen als de Britse regering officieel laat weten uit de EU te stappen.

Leider Tim Farron van de pro-Europese Liberaal-Democraten reageerde ziedend en sprak van "een mengeling van vage fantasieën en tandeloze dreigementen aan onze buren''. Farron voelt zich ook bekocht door de speech van May. Volgens hem ging het referendum over het vertrek uit de Europese Unie niet over de eenheidsmarkt. "Een harde Brexit stond niet op het stemformulier", foeterde de liberaal, die het heeft over "een diefstal van democratie". Zijn partij eist dat er een tweede referendum komt, waarin het volk zich mag uitspreken over het onderhandelingsresultaat.

Tim Farron.
getty Tim Farron.

Schotten: "Economisch catastrofaal"

Ook de Schotse zorgen zijn bepaald niet weggenomen. Premier Nicola Sturgeon waarschuwde voor economische rampspoed en zei "nog geen bewijs te zien dat naar de Schotse stem wordt geluisterd''. De Schotse bevolking stemde in meerderheid vóór EU-lidmaatschap.

Sturgeon vreest dat het Britse vertrek uit de Europese eenheidsmarkt "economisch catastrofaal" wordt. Volgens haar moet Schotland "een andere toekomst" kunnen kiezen.

De Schotse regering heeft de voorbije maanden herhaaldelijk geopperd dat ze een nieuw onafhankelijkheidsreferendum kan organiseren indien Schotland uit de Europese eenheidsmarkt zou gemanoeuvreerd worden. Het woord referendum gebruikte Sturgeon niet, maar ze beklemtoonde wel dat Schotland "een andere toekomst" kan kiezen. "Met haar verklaringen vandaag heeft de premier die keuze enkel maar meer waarschijnlijk gemaakt", stelde Sturgeon in een mededeling.

In juni vorig jaar koos een meerderheid van de kiezers in het Verenigd Koninkrijk voor een vertrek uit de Europese Unie, maar in Schotland koos een ruimere meerderheid van 62 tegen 38 procent voor het behoud van het lidmaatschap. Volgens Sturgeon wijst niets erop dat Londen intussen de Schotse belangen en verzuchtingen in rekening brengt.

getty

"Nog geen bewijs te zien dat naar de Schotse stem wordt geluisterd"

Premier Michel: "Duidelijke en realistische doelstellingen nodig"

Premier Charles Michel is tevreden dat May meer uitleg heeft verstrekt over de relatie die Groot-Brittannië met de EU wil na de brexit. "Duidelijkheid is in het belang van zowel Europa als het Verenigd Koninkrijk. Het is essentieel dat de premier de weg voor de toekomst van haar land heeft uitgezet."

"Ik pleit voor een loyale en intelligente brexit die de focus legt op de verwachtingen van onze burgers. We hebben duidelijke en realistische doelstellingen nodig. We zullen met een faire en constructieve benadering onderhandelen over de nieuwe relatie", verklaarde Michel.

De premier dringt aan op spoedige onderhandelingen. "Nu we weten wat de intenties zijn, mag het proces niet vertraagd worden. De vertrekprocedure moet snel en coherent zijn", aldus Michel. "Groot-Brittannië is de vierde grootste klant van België en zijn zesde grootste toeleverancier, we moeten onzekerheid dus te allen prijze vermijden."

"Groot-Brittannië is de vierde grootste klant van België en zijn zesde grootste toeleverancier, we moeten onzekerheid dus te allen prijze vermijden"

Bourgeois: "Iedereen moet noodzaak van nieuw handelsakkoord inzien"

Vlaams minister-president Geert Bourgeois "betreurt" in een reactie dat Groot-Brittannië uit de Europese eenheidsmarkt stapt. Hij hoopt "dat iedereen, ook in dit land, de noodzaak inziet van een handelsakkoord" met de Britten, "zodat we een CETA-debacle kunnen vermijden". "Voor Vlaanderen is het VK onze vierde belangrijkste handelspartner", onderstreepte de Vlaamse regeringsleider.

Hij wijst erop dat Vlaamse bedrijven, havens, sectorfederaties en andere stakeholders aangegeven hebben dat "te allen prijze vermeden moet worden dat tarifaire of niet-tarifaire belemmeringen de handel over het Kanaal in het gedrang zouden brengen".

Bourgeois begreep ook dat May verdere samenwerking op domeinen als onderzoek en ontwikkeling en universitaire samenwerking wil. Hij bepleit opnieuw "een PLUS-verdrag", zodat Groot-Brittannië en andere landen rondom de Noordzee "verder werk kunnen maken van een zo intens mogelijke samenwerking inzake onderzoek en ontwikkeling en de gemeenschappelijke belangen in en rond de Noordzee".

Verhofstadt: "Je kunt niet de EU verlaten maar haar voordelen behouden"

De Britse eerste minister Theresa May mag niet "de illusie creëren" dat het Verenigd Koninkrijk de voordelen van de douane-unie en de Europese interne markt kan behouden als het de EU verlaat. Dat heeft Guy Verhofstadt gezegd, de liberale fractieleider in het Europees parlement en vertegenwoordiger van het parlement tijdens de Brexit-onderhandelingen met Londen.

In een reactie zei Verhofstadt: "We gaan nooit een situatie aanvaarden waarin het voordeliger is om buiten de Europese Unie te staan dan erin. Als je de voordelen van de interne markt en van de douane-unie wil genieten, moet je er ook de verplichtingen bijnemen".

Volgens de ex-premier wil "iedereen" binnen de twee jaar een akkoord. Om te vermijden dat de Britten in 2019 nog eens aan de Europese verkiezingen moeten deelnemen, "hebben we 14 of 15 maanden om de onderhandelingen af te ronden als we ze in april of mei kunnen beginnen", schetste Verhofstadt. Het wordt volgens hem echter moeilijk om vooruitgang te boeken als de Britten dreigen van hun land een fiscaal paradijs te maken.

epa

"We gaan nooit een situatie aanvaarden waarin het voordeliger is om buiten de Europese Unie te staan dan erin. Als je de voordelen van de interne markt en van de douane-unie wil genieten, moet je er ook de verplichtingen bijnemen"

Donald Tusk: "Surreëel, maar meer realistisch beeld geschetst"

Europees president Donald Tusk vindt dat de Britse premier Theresa May in haar toespraak een "meer realistisch" beeld heeft geschetst van het Britse vertrek uit de Europese Unie. "Treurig proces, surrealistische tijden maar ten minste een meer realistische aankondiging over Brexit", zo deelde Tusk op sociale media mee.

Tusk beklemtoonde voorts in zijn boodschap dat de 27 andere lidstaten "verenigd" zijn en "klaar" om de onderhandelingen aan te vatten eenmaal Londen artikel 50 van het Europese verdrag activeert.

Een woordvoerder van Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker zei dan weer dat Juncker "met interesse" een briefing over de toespraak van May aanhoorde. Juncker leidde de wekelijkse vergadering van eurocommissarissen op het moment van de speech. Op standpunten en specifieke verzoeken van de Britten reageert de Commissie pas wanneer artikel 50 ingeroepen wordt.

Michel Barnier, de hoofdonderhandelaar van de Europese Commissie, stelde in een korte reactie op sociale media dat "een akkoord over een geordend vertrek een noodzakelijke voorwaarde is voor een toekomstig partnerschap".