Brits gerechtshof beslist: brexit moet eerst door parlement goedgekeurd worden

Vooraleer de Britse premier Theresa May de onderhandelingen over de brexit met de Europese Unie kan opstarten, moet ze eerst het parlement achter zich krijgen. Dat heeft het Britse gerechtshof High Court vandaag beslist. Het huidige parlement is in meerderheid tegenstander van de brexit. De regering reageert teleurgesteld en gaat in beroep. Eén ding is zeker: er wachten nog lange debatten.  Premier May liet weten dat ze doorgaat met de voorbereidingen van de uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

Brits premier Theresa May laat via een woordvoerder weten dat de rechterlijke uitspraak het uitgestippelde schema niet zal veranderen. May is nog steeds van plan voor eind maart het vertrek uit de EU formeel in gang te zetten. De Bitse regering gaat in beroep tegen de uitspraak. De hoogste rechtbank van het land, het Supreme Court, buigt zich daar in december over.

Wie heeft het recht om over een brexit te beslissen: de Britse regering of het parlement? Over die vraag boog het High Court zich de afgelopen weken na een felle politieke discussie onder Britse politici.

Het was de Britse premier Theresa May die onlangs bekendmaakte dat ze tegen maart volgend jaar gesprekken wil starten over het veelbesproken artikel 50 dat de uitstap van een lidstaat uit de EU regelt. Maar verschillende parlementsleden waren het daar niet mee eens en trokken naar het Hooggerechtshof met de claim dat het parlement als enige legitieme vertegenwoordiger van het volk zijn zeg moet hebben en moet kunnen stemmen over een brexit.

De Britse regering was het daar niet mee eens en argumenteerde dat May als plaatsvervanger van het staatshoofd het grondwettelijke recht had zelf de beslissing te nemen na het referendum van dit voorjaar.

Voorstanders van een brexit maakten zich vooral zorgen dat de Britse parlementsleden, waarvan er veel tegen een brexit zijn, de uitslag van het referendum zouden kunnen negeren en tegen een uitstap uit de EU zouden stemmen.

Aanzienlijke vertraging
De advocaat van de regering vroeg meteen na de uitspraak van de beslissing vandaag beroep aan. Dat werd toegestaan. Het Europese artikel 50 zelf zegt dat elke lidstaat de EU mag verlaten "in overeenstemming met zijn eigen grondwettelijke voorwaarden".

BBC-journalist Norman Smith zegt dat, als de beslissing in beroep bevestigd wordt, er "maanden en maanden" aan parlementaire obstakels overwonnen zullen moeten worden.

De Duitse Raad van Economische Experts spoort bondskanselier Angela Merkel aan de brexit te blokkeren. De groep leidinggevende academici, ook wel de 'raad der wijzen' genoemd, deed dat voor de uitspraak van het Britse Hooggerechtshof. Volgens hen heeft het Verenigd Koninkrijk het meeste te vrezen van de brexit. De raad roept Merkel op "constructieve onderhandelingen te voeren om een brexit te verhinderen".

Vervroegde parlementsverkiezingen?

Het besluit uit de EU te stappen vloeit voort uit een omstreden referendum in juni. Toen stemde een kleine meerderheid, vooral oudere Engelsen, voor het afscheid van de EU. De Conservatieve regering heeft onder de in juli aangetreden May beloofd de brexit te realiseren. Het referendum is weliswaar niet bindend. Sommige Britse media suggereren dat de juridische obstakels die May op haar weg vindt, haar kunnen dwingen voor een eventuele brexit eerst vervroegde parlementsverkiezingen te houden.

Het huidige parlement heeft zich voor het referendum over EU-lidmaatschap in meerderheid uitgesproken tegen de brexit. Ook May was voorstander van EU-lidmaatschap. Veel parlementsleden zouden volgens Britse media de brexit nu niet meer durven blokkeren. Talrijke traditioneel socialistische kiesdistricten in Engeland bijvoorbeeld, bleken fel tegen de EU, terwijl de socialistische partij Labour de brexit had afgewezen.

Het Britse pond sterling ging vandaag in waarde omhoog na de uitspraak van het hof. Naast de Britse munt zaten ook aandelen van financiële bedrijven in de lift. Het pond staat overigens nog altijd wel bijna een vijfde lager dan voor het referendum van juni.