Zo wil N-VA de monarchie republikeinser maken

N-VA-Kamerleden Hendrik Vuye en Veerle Wouters willen een debat op gang brengen over onze monarchie. Een afschaffing van de monarchie is niet aan de orde, omdat daarvoor geen meerderheid bestaat, maar in afwachting hopen ze de monarchie zo goed mogelijk in overeenstemming met de democratie te brengen. Vuye en Wouters schuiven daarom 25 concrete voorstellen naar voren die een republikeinse monarchie beogen en die het Nationaal Congres in 1831 voor ogen had.

In hun boek 'De maat van de monarchie', dat gisteren werd voorgesteld, schetsen beide Kamerleden de evolutie van de macht en de middelen van het Belgische koningshuis sinds zijn ontstaan. Die monarchie is ons land in 1830 door de grootmachten opgedrongen, vatte professor staatsrecht Vuye aan. Hij lichtte toe dat indertijd een systeem van een republiek met een koning naar voren kwam. "Men wou een koning zonder macht in 1830. Maar tussen droom en daad stonden de Belgische vorsten".
        
Vuye betoogde dat nogal wat elementen rond het statuut van de koning en zijn bevoegdheden strijdig zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Rond de abortus-kwestie uit 1990, toen koning Boudewijn weigerde de abortuswet te ondertekenen en hij tijdelijk in de onmogelijkheid werd gesteld om te regeren, ziet Vuye vier schendingen van de Grondwet opduiken. "Ofwel denken we hier nu over na, ofwel wachten we op een nieuw incident om dan opnieuw met institutionele bricolage oplossingen te zoeken die strijdig zijn met de wet.

Ooit komt er iemand op de troon die echt niet geschikt is. Dat is al eens gebeurd met Leopold III

Kostprijs

Terwijl Vuye de aanzet gaf tot de staatsrechtelijke hoofdstukken in het boek, boog Wouters zich veeleer over de passages over de kostprijs van de monarchie, het financieel en het fiscaal statuut. Daarbij onderstreept Wouters dat er nog steeds te weinig transparantie bestaat over de bestedingen. Ze voert ook aan dat de kostprijs van de monarchie volgens de begroting 36,1 miljoen euro bedraagt, maar dat er daarnaast nog verborgen kosten zijn. Ze citeert daarbij de vluchten met toestellen van Defensie en het Feest van de Dynastie.
        
"Er rust in België een taboe op het koningshuis", stelde Wouters. De 25 voorstellen richting een republikeinse monarchie moeten voor beide N-VA'ers een antwoord bieden op verschillende pijnpunten die ze vandaag zien opduiken. Hun algemene stelregel is dat de koninklijke functie wordt ontdaan van elke schijn van politieke macht. In afwachting van een herziening van zijn bevoegdheden, worden zijn bevoegdheden geïnterpreteerd als gebonden bevoegdheden. De koning heeft dus geen enkele beleidsruimte.
        
Voortaan moeten ook geadopteerde en buitenechtelijke kinderen in aanmerking komen voor troonopvolging. Ook willen ze de onschendbaarheid van de koning beperken tot handelingen die hij stelt in het kader van zijn functie. In familiezaken heeft die onschendbaarheid volgens Vuye geen bestaansreden. Hij verwijst daarbij naar de affaire rond Delphine Boël, die daardoor het recht op toegang tot een rechter zou worden ontzegd.

Dotaties

Het verbod om de kroon te ontbloten - de zogenaamde colloque singulier - mag niet tot gevolg hebben dat de rechtsbescherming van een burger wordt aangetast, terwijl majesteitsschennis moet worden geschrapt. Die wetgeving is volgens Vuye in strijd met het Europees Mensenrechtenverdrag.
        
Verschillende voorstellen scherpen de regels aan rond de middelen van de koninklijke familie. Er moet meer controle op komen, er moeten duidelijke toewijzingsregels zijn en de dotaties aan prins Laurent en prinses Astrid moeten uitdoven over een periode van vijf jaar, luidt het.

Erfopvolging

Ook de toespraken van de koning zijn aan een herziening toe. Die moeten het standpunt van de regering vertolken en het moet duidelijk zijn dat de koning geen eigen standpunt naar voren brengt. Wouters verwijst daarbij naar toespraken van koning Albert II, die het had over het "omfloerst separatisme" en die de toenmalige regeringsonderhandelaars op de vingers tikte.
        
Ook vinden beide Kamerleden dat de koning niet langer wetten moet bekrachtigen. De Kamervoorzitter krijgt die rol toebedeeld. Ze pleiten ook voor de afschaffing van het genaderecht en van het verlenen van adellijke titels. De formatie van de regeringen komt in handen van de Kamer. "Is erfopvolging de beste manier om een superbemiddelaar aan te duiden?", vroeg Wouters. "Ooit komt er iemand op de troon die echt niet geschikt is. Dat is al eens gebeurd met Leopold III".