Winkeliers die klanten van vreemde origine nauwlettend in de gaten houden? "Goed ondernemerschap", zegt NSZ

Drukte bij het begin van de zomersolden in Brussel.
photo_news Drukte bij het begin van de zomersolden in Brussel.
Er is ophef ontstaan over de reactie van het Nationaal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) op de resultaten van een masterproef van een studente aan de Vrije Universiteit Brussel. Uit 602 praktijktesten bleek dat winkeliers klanten van vreemde origine anders behandelen dan klanten van Belgische origine. Het getuigt van "goed ondernemerschap" dat de handelaar diegene in de gaten houdt die statistisch gezien het meest steelt, aldus Christine Mattheeuws van het NSZ.

Sociologiestudente Dounia Bourabain van de Vrije Universiteit Brussel organiseerde het voorbije jaar voor haar masterproef 602 praktijktests in 301 kledingwinkels in Brussel, Mechelen, Antwerpen en Leuven. Daarbij werd het gedrag van het personeel tegenover een klant van Belgische en een klant van vreemde origine vergeleken.

Uit de resultaten concludeert Bourabain dat vooral mannen van Maghrebijnse origine een andere behandeling krijgen. Zo worden ze in 1 op de 5 gevallen nauwlettend in de gaten gehouden. En wanneer een man van vreemde origine om hulp vraagt, blijft de verkoper of verkoopster in bijna een kwart van de gevallen waar ze is. Terwijl ze autochtone mannen volgt naar het bewuste rek om daarna in de voorraadkamer de juiste maat te zoeken. Bij vrouwelijke klanten is het verschil iets minder afgetekend.

Mijn onderzoekt toont zwart op wit aan hoe vergaand gender en etniciteit het denken van mensen bepalen.

Dounia Bourabain

"Niet overtuigd"

Voor Bourabain toont haar onderzoek "zwart op wit aan hoe vergaand gender en etniciteit het denken van mensen bepalen." Maar Christine Mattheeuws, voorzitter van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ), verdedigt de winkeliers die nauwlettender toezien op mannen van vreemde origine. Ze betreurt ook dat handelaars door de studie in een slecht daglicht worden gesteld. 

"Het NSZ is er niet van overtuigd dat klanten van vreemde origine anders worden behandeld in kledingwinkels", zo klinkt het bij de zelfstandigenorganisatie. "Handelaars hebben er net baat bij om al hun klanten op dezelfde, klantvriendelijke manier te behandelen", zegt NSZ-voorzitter Christine Mattheeuws.

NSZ-voorzitter Christine Mattheeuws.
belga NSZ-voorzitter Christine Mattheeuws.

"Geen discriminatie, wel realiteit"

Het NSZ kan begrip opbrengen voor winkeliers die mannen van vreemde origine nauwlettender controleren. "Dat heeft niets te maken met discriminatie of vooroordelen, voor een handelaar maakt het immers niet uit aan wie hij verkoopt. Wel getuigt het volgens Mattheeuws van "goed ondernemerschap" dat winkeliers rekening houden met "de realiteit dat veel winkeldiefstallen nog steeds het werk zijn van rondtrekkende, buitenlandse daderbendes, hoofdzakelijk bestaande uit mannen. Als je ogen te kort hebt, dan kijk je naar wie statistisch gezien het meest steelt."

De ondernemersorganisatie merkt overigens nog op dat het aantal geregistreerde winkeldiefstallen in 2016 met 8 procent toenam (van 42.400 artikelen in 2015 naar 45.500 artikelen in 2016), zo blijkt uit de cijfers van de vzw Preventie & Veiligheid. Kleding blijft daarbij één van de meest gegeerde objecten voor winkeldieven.

Het is de realiteit dat veel winkeldiefstallen nog steeds het werk zijn van rondtrekkende, buitenlandse daderbendes, hoofdzakelijk bestaande uit mannen.

Christine Mattheeuws (NSZ)

Ophef

De reactie van Mattheeuws op het onderzoek zet bij heel wat mensen kwaad bloed. Onder meer de Genste CD&V'er Veli Yuksel reageert op Twitter: "Dit soort gedrag en praktijken goedpraten, het is ver gekomen", zo schrijft hij. "Verwerpelijk vanuit menselijk en ethisch oogpunt #fail". Nog een Twitteraar laat weten dat "deze zelfstandige alvast geen lid wordt van het NSZ. Treurige uitspraken."

"Etnisch profileren"

Ook Unia, het Interfederale Gelijkekansencentrum, zegt de uitspraken van Mattheeuws "betreurenswaardig en stigmatiserend" te vinden. "Mattheeuws ontketent met haar reactie een heksenjacht op mensen met een andere achtergrond", reageert Unia-directeur Els Keytsman. 

"Dat is etnisch profileren. Verschillende wetenschappelijke studies hebben al aangetoond dat die strategie niet werkt. Bij etnisch profileren focust men namelijk zo hard op één doelgroep, dat mogelijke problemen bij een andere groep niet meer opgemerkt worden. Op die manier vergroot je net de onveiligheid. Je kijkt dus beter naar iemands gedrag dan naar iemands uiterlijk."

Unia roept het NSZ en de retailsector op om de bevindingen van de studie ter harte te nemen. "Door bijvoorbeeld in te zetten op sensibilisering en vorming en training van het winkelpersoneel, kan er iets gedaan worden aan het belangrijk maatschappelijk probleem dat het onderzoek van Dounia Bourabain blootlegt."

Mattheeuws ontketent met haar reactie een heksenjacht op mensen met een andere achtergrond

Els Keytsman (Unia)