Vooruitblik. Dit staat er op het spel in Brussel en Wallonië

Minister-president Rudi Vervoort in het Brusselse parlement.
BELGA Minister-president Rudi Vervoort in het Brusselse parlement.
Op 26 mei stemmen we allemaal voor het federale parlement, maar ook voor het regionale. Voor de meesten onder u zal dat het Vlaamse parlement zijn, maar ook in Brussel zijn er uiteraard verkiezingen. In de hoofdstad hebben de Nederlandstaligen sowieso recht op 17 van de 89 zitjes in het Brusselse parlement. 

Brussels Parlement wordt zeker voor de helft vernieuwd

Het Brussels Parlement krijgt na 26 mei zowat de helft nieuwe gezichten. Parlementsvoorzitter Charles Picqué (PS)en minister Didier Gosuin (DéFI), die er van bij de start van de assemblee bijwaren verdwijnen en ook Joëlle Milquet (cdH) en oud-senaatsvoorzitter en minister Armand De Decker (MR) komen niet meer terug.

Aan Nederlandstalige kant zijn meer dan de helft van regeringsleden en parlementsleden zeker van een herverkiezing in het Parlement. Van de 17 parlementsleden, 2 ministers en één staatssecretaris zetten er vijf een punt achter hun carrière, moeten er twee hun zetel vanop de lijstduwersplaats verdienen en verhuizen er twee naar Vlaanderen.

De N-VA-fractie zal na 26 mei de grootste verandering doormaken. De partij rekent op enkele bijkomende zetels, maar enkel lijsttrekker Cieltje Van Achter blijft. Fractieleider Johan Van den Driessche en Liesbet Dhaene stoppen met politiek.

Ook bij Groen is Arnaud Verstraete de enige zekere blijver. Hij staat tweede na Elke Van den Brande, die van Vlaanderen komt. Fractieleider en oud-staatssecretaris Bruno De Lille moest zich tevreden stellen met de lijstduwersplaats en is dus niet zeker van een verlengd verblijf. Annemie Maes kreeg geen plaats op een lijst.

Bij sp.a zijn minister Pascal Smet en stemmentrekker Fouad Ahidar op drie zo goed als zeker van hun zitje. Fractieleider Jef Van Damme kiest voor zijn schepenambt en Hannelore Goeman trekt de Vlaamse lijst.

Open Vld heeft deze legislatuur met vijf zetels de grootste Nederlandstalige fractie. Fractieleidster Els Ampe verhuist naar Vlaanderen en René Coppens stopt. De lijst wordt getrokken door minister Guy Vanhengel, gevolgd door de Brusselse parlementsleden Carla Dejonghe, Khadija Zamouri en Stefan Cornelis. Vlaams minister Sven Gatz duwt.

Bianca Debaets (CD&V) was de voorbije vijf jaar staatssecretaris, onder andere voor Verkeersveiligheid, in Brussel.
BELGA Bianca Debaets (CD&V) was de voorbije vijf jaar staatssecretaris, onder andere voor Verkeersveiligheid, in Brussel.

Bij CD&V is staatssecretaris Bianca Debaets lijsttrekker en maakt ook parlementslid Paul Delva vanop twee kans om zijn zetel te behouden. Lijstduwster Brigitte Grouwels maakt weinig kans. Bij het Vlaams Belang mag Dominiek Lootens zich opmaken voor de viering van een kwarteeuw verblijf in het Brussels Parlement.

Aan Franstalige kant zal de helft van de parlementsleden niet terugkeren, onder meer door het cumulverbod dat enkele partijen zichzelf opleggen nu een algemene regel door het belangenconflict van het Vlaams Parlement tegen het voorstel gesneuveld is.

Bij de PS verdwijnt een derde van de parlementsleden, met Charles Picqué en de Molenbeekse burgemeester Catherine Moureaux als bekendste namen. Bij de MR komt de helft van de fractie niet meer op, waaronder Alain Courtois en huidig senaatsvoorzitter Jacques Brotchi. Ook twee ex-MR-leden zien we niet meer terug: Armand De Decker en Alain Destexhe, die wel zijn eigen Kamerlijst trekt.

Bij DéFI nemen naast Didier Gosuin ook nog een zestal andere verkozenen niet deel aan de stembusslag, en cdH neemt afscheid van Joëlle Milquet, die op het laatste moment ook afzag van de nummer één op de Kamer, en vier anderen.

Gewezen Ecolo-minister Evelyne Huytebroeck, en drie anderen staan niet op de lijst, terwijl Zoé Genot net zoals haar Groen-collega fractieleider Bruno De Lille als lijstduwer haar zetel moet verdienen. Bij PTB-PVDA zullen Mathilde El Bakri en Claire Geraets ook niet meer terugkomen.

Aanpassing Brusselse kiesschermen in kaart van Nederlandstalige partijen

Het wordt trouwens koffiedik kijken voor de verdeling van de 17 Nederlandstalige zetels. Open Vld, sp.a en CD&V hebben met 10 op 17 zetels een vrij comfortabele meerderheid, maar N-VA en Groen gaan ervan uit dat hun fractie gevoelig gaat groeien, waardoor een coalitiewissel noodzakelijk zou zijn. 

N-VA steunt zich voor haar optimisme voornamelijk op de peilingen, die de Vlaams-nationalistische partij steevast op 6 procent prikken, waarmee de partij even groot zou worden als de kleinste traditionele Franstalige partij in dezelfde peilingen, het cdH. Maar daarbij dient opgemerkt te worden dat de peilingen voor het Nederlandstalige kiescollege weinig betrouwbaar zijn door het lage aantal mensen dat aan de enquête deelneemt. Bovendien bleef bij de lokale verkiezingen van oktober de grote doorbraak van N-VA uit.

De groenen scoorden bij de lokale verkiezingen in Brussel erg goed. Groen profiteerde mee en heeft daardoor ruim de meeste gemeenteraadsleden en schepenen van alle Nederlandstalige partijen in het Brussels Gewest. De vraag is echter of dat resultaat zomaar overgezet kan worden naar het resultaat van Groen in het Brussels Parlement.

Open Vld gaat opnieuw voor vijf zetels, maar het lijkt erop dat dit misschien toch te hoog gegrepen is. Bij Vlaams Belang is men ervan overtuigd dat de wederopstanding is opgestart. Op basis van de lokale verkiezingen en “het gevoel op de straat” hoopt de partij dat Dominiek Lootens een partijgenoot naast zich krijgt in het halfrond. 

Het blijft ook afwachten welke invloed de nieuwe schermindeling zal hebben op het verkiezingsresultaat. Die moet het gemakkelijker maken voor de Nederlandstalige partijen om in de Franstalige kiesvijver te gaan vissen. Vroeger moest een kiezer voor het Brussels Parlement eerst een keuze maken tussen het Nederlandstalig of Franstalig kiescollege en kreeg hij dan een overzicht van de partijen van dat college. 

Nu krijg je op dat keuzescherm meteen ook de partijen te zien die in het Nederlands- en Franstalig kiescollege opkomen. In het verleden klaagden onder meer N-VA en Vlaams Belang dat Franstalige kiezers die op hun partij wilden stemmen, die niet gevonden hadden, omdat ze enkel in het Franstalig kiescollege zochten. Maar deze legislatuur werd dat - onder toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) - aangepast. Ongetwijfeld zal deze aanpassing ook in de kaart spelen van one.brussels-sp.a van Pascal Smet waar Fouad Ahidar (derde plaats) ook heel wat Franstalige aanhangers heeft.

Meer zetels zullen de Nederlandstalige partijen er trouwens niet door krijgen, hun aantal ligt vast op 17. Een aantal partijen hebben overigens specifiek voor het Nederlandstalig college gekozen omdat zo’n Nederlandstalige zetel daardoor behoorlijk minder stemmen kost dan een Franstalige. Zowel Be.One van Dyab Abou Jahjaj als de burgerbeweging Agora gaven dat openlijk toe. Maar zowel de dierenpartij DierAnimal als PVDA waren niet op de hoogte van de nieuwe schermindeling en dienden zowel in het Nederlandstalige als Franstalige een lijst in. Zij lijken hierdoor stemmen te zullen verliezen.

Een chaotische legislatuur in Wallonië

In Wallonië wordt het vooral uitkijken naar de vraag of de coalitiewissel van de voorbije legislatuur invloed zal hebben of niet. De bijna afgelopen legislatuur liep in het zuiden van het land lang niet altijd op wieltjes. Ceta, Publifin, het ‘verraad’ van cdH en op de koop toe nog het verlies van de meerderheid in het parlement zaten daar voor iets tussen.

De Waalse politiek bleef de hele legislatuur onder een ongunstig gesternte functioneren. De Waalse regering start in 2014 met PS en cdH, met PS-kopstuk Paul Magnette aan het hoofd. Aanvankelijk lukt dat relatief goed, maar in de herfst van 2016 barst het debat rond Ceta los. Dat vrijhandelsakkoord tussen de Europese Unie en Canada is de Walen een doorn in het oog, en de regering weigert het te ondertekenen. Paul Magnette leidt wekenlang het verzet, tot groot genoegen van de achterban en even grote ergernis van de Europese Commissie, Canada en Vlaanderen. Uiteindelijk komt er pas na wekenlang onderhandelen een oplossing uit de bus.

Paul Magnette (PS, midden), stond drie jaar aan het hoofd van de Waalse regering.
Photo News Paul Magnette (PS, midden), stond drie jaar aan het hoofd van de Waalse regering.

Tweede kink in de kabel: Publifin. Die affaire barst in december van 2016 in alle hevigheid los. De sectorcomités van de Luikse intercommunale blijken nepadviesraden, waar politieke mandatarissen jarenlang torenhoge vergoedingen opstreken zonder dat daar prestaties tegenover stonden. Publifin werd geleid door CEO en PS-lid Stéphane Moreau en de meeste nep-bestuursleden kwamen uit de socialistische stal. Er komt een parlementaire onderzoekscommissie en uiteindelijk moet de Waalse minister van Lokale Besturen Paul Furlan (PS) ontslag nemen.

In de nasleep van Publifin neemt het Waals parlement een hele resem maatregelen rond goed bestuur aan, maar dat kan het gemor niet stillen. Toenmalig cdH-voorzitter Benoît Lutgen wil zijn partij niet mee met de PS de dieperik in sturen en trekt de stekker uit de Waalse, Brusselse en Franse gemeenschapsregering. In Wallonië en de Federatie Wallonië-Brussel nemen de liberalen van MR de plaats van de PS in. In Brussel blijven de PS en cdH samenwerken, vooral bij gebrek aan een alternatief.

De Waalse regering wordt vanaf de zomer van 2017 geleid door Willy Borsus, die daarvoor ontslag neemt als federaal minister. De ploeg-Borsus heeft echter maar een meerderheid van één zetel: ze telt er 38 op 75 en speelt de laatste anderhalf jaar bitter weinig klaar. Zo zal de geplande hervorming van de gesubsidieerde jobs in de non-profit en bij de lokale besturen (APE), het paradepaardje van de MR, de eindmeet niet halen. Uiteindelijk zal de regering in de laatste maanden haar meerderheid nog kwijt geraken, door de overstap van het liberale parlementslid Patricia Potigny naar de nieuwe lijst van MR-dissident Alain Destexhe.

Groene golf

De peilingen voorspellen nu ook in het zuiden van het land een groene golf, al blijft PS ondanks de vele schandalen wel de grootste met ongeveer 25 procent van de kiesintenties.

De winst is in Wallonië nog wat linkser te zoeken, bij Ecolo en PTB. De groenen springen volgens de peilingen over de MR - die er meer dan 7 procentpunt op achteruitgaat - en zouden de tweede partij van Wallonië worden met zowat 22 procent van de stemmen, een sprong voorwaarts van meer dan 13 procentpunt in vergelijking met het desastreuze resultaat van 2014. 

Ook de marxistische PTB doet het goed. De partij rondt de kaap van 14 procent en springt zo over het veelgeplaagde cdH van kersvers voorzitter Maxime Prévot. De humanisten moeten het in mei zonder kopstukken Francis Delpérée en Joëlle Milquet doen, en dat Waals fractieleider Dimitri Fourny verdacht wordt van verkiezingsfraude, helpt de partij ook niet vooruit.

De kleinere partijen Parti Populaire en DéFI peilen amper boven de 3,5 procent en spelen waarschijnlijk geen rol van betekenis. Tot slot is er nog de pas opgerichte partij van MR-dissident Alain Destexhe, Listes Destexhe, die vooral de rechtse MR-kiezer hoopt te verleiden. Maar met iets meer dan een procent in de peilingen lijkt dat maar moeilijk te lukken.

Het Waalse parlement bestaat uit 75 parlementsleden, die trouwens ook allemaal in het Franse gemeenschapsparlement zullen zetelen, samen met 19 van de 72 Franstalige leden van het Brussels parlement.

De kieskringen vallen in Wallonië niet samen met de provincies, maar ruwweg met de al dan niet samengevoegde arrondissementen. In totaal zijn het er 11, nadat het Waals parlement begin dit jaar besliste om van het dunbevolkte Luxemburg één kieskring te maken en in Henegouwen een aantal kieskringen samen te voegen. Elke kieskring heeft andere kandidaten op de lijst.

Ecolo-co-voorzitters Zakia Khattabi en Jean-Marc Nollet bij de start van de campagne in maart.
BELGA Ecolo-co-voorzitters Zakia Khattabi en Jean-Marc Nollet bij de start van de campagne in maart.



5 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • joachim albert

    Heb test gedaan om te weten welke politicus zijn/haar opinie mij aan zou moeten spreken. Ik snap wel niet waarom geen enkele Fr. politici (volgens test), of mag ik volgend jullie geen Fr. partij verkiezen? Ik stem op beste kandidaat Fr of Ndl, maar ik wens dat jullie dit respecteren via jullie onvolledige test. Merci.

  • james vroman

    dat parlement zal rood groen kleuren ...

  • peter colson

    @Janssens: van de 89 zetels zijn er 17 voorbehouden aan Vlaamse partijen die het onder elkaar moeten verdelen. Haalt een Vlaamse partij 100% van de Vlaamse stemmen, dan krijgt die dus maar 17 zetels.

  • Peter Janssens

    Percentage: PS: 26.7%, OVLD: 26.6%. Zetels: PS: 21, OVLD 3. Hoe komt dat?

  • Fons Vanplaetse

    Zo ingewikkeld voor zo'n klein land, schandalig.