Vooral poetsvrouw in 't zwart 'kan geen kwaad'

6 op 10 Vlamingen plegen sociale fraude zonder het te weten

shutterstock
Een kuisvrouw in het zwart laten dweilen of zich ziek melden zonder zich echt slecht te voelen: 69% van de Vlamingen heeft zich al eens schuldig gemaakt aan sociale fraude. Maar gek genoeg beweert 65% van niets te weten. Staatssecretaris De Backer wil dan ook duidelijkere regels.

De letter van de wet volgen? Het zal de gemiddelde Belg worst wezen. Uit een enquête van het RTL TVi-programma 'Reporters' en iVox bij duizend landgenoten blijkt dat 64% al eens sociale fraude gepleegd heeft. Walen zijn met 56% aanzienlijk braver dan Vlamingen (69%). Het gaat dan meestal niet om complexe frauduleuze constructies. Topmisdaad is het tewerkstellen van een huishoudster zonder dat (volledig) aan te geven: 32% van de Belgen heeft dat al gedaan. Ook ziek thuisblijven van het werk, terwijl je eigenlijk gezond bent, is populair: 24 %. Nog op het ereschavot is bijklussen in het zwart: 20%.

Te aanlokkelijk

Hoe massaal we ook buiten de lijntjes kleuren, toch zegt 65% van de ondervraagden dat ze nog nooit gefoefeld hebben. Zijn we heiliger dan de paus of weten we echt niet wat mag? Staatssecretaris voor Bestrijding van de sociale fraude Philippe De Backer (Open Vld) geeft de sociale fraudeur het voordeel van de twijfel. "Sociale fraude valt absoluut niet te aanvaarden in onze maatschappij. Maar sommige mensen maken er zich schuldig aan zonder dat ze het weten omdat de regelgeving te complex is. Ik wil daar dan ook verandering in brengen en helderheid scheppen." Ook de torenhoge loonkosten zijn volgens De Backer een probleem, want die maken het aanlokkelijker om te frauderen.

Over de aanvaardbaarheid van sociale fraude spreken we onszelf tegen. Enerzijds geeft 62% aan dat het hen niet stoort als iemand in hun omgeving het niet zo nauw neemt met de regeltjes - zolang ze er zelf maar geen last van hebben. Anderzijds vindt drie kwart dat de overheid strengere maatregelen moet nemen tegen sociale fraudeurs. Daar heeft staatssecretaris De Backer wel oren naar. "Wie bewust de regels omzeilt, pakken we keihard aan met nog meer controles, waarvoor we 14 extra inspecteurs op pad sturen. Vorig jaar haalden we in de strijd tegen sociale fraude bijna 200 miljoen euro op, een record."

Controles

Bij 1.091 gerichte controles op zwartwerk vorig jaar bleek een kwart van de zieken stiekem aan het werk te zijn. Hoewel ze een uitkering kregen, klusten ze toch bij, schrijven de kranten van Mediahuis vandaag. "De controles zijn wel doelgericht. Vaak is er al een klacht of een ­vermoeden van fraude", zegt Ludwig Moens van het Rijks­instituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (Riziv). Dertig controleurs speuren er sociale fraude op in heel België, straks komen er dus nog 14 bij.
    
Als je betrapt wordt op zwartwerk, moet je alle onterechte uitkeringen terugbetalen. ­"Vorig jaar hebben we zo'n 2,5 miljoen euro kunnen terugvorderen via 308 uitkeringen", aldus De Backer. "In sommige gevallen krijgt de arbeidsongeschikte een boete. Die kan ­oplopen tot 800 euro."
    
Volgens De Backer moet het aantal controles omhoog. De overkoepelende inspectiedienst SIOD zal dit jaar 10.000 sociale controles uitvoeren, duizend meer dan nu. De ziekenfondsen voeren ook onderzoeken uit. De focus ligt onder meer op zwartwerk bij mensen met een ziekte­uitkering.