Tiener verkracht Maurisette (83) en steekt haar dood: "Iedereen houdt zijn hart vast als jij weer buitenkomt"

JVK
Voor de Brugse correctionele rechtbank vond vandaag het proces plaats over de roofmoord op Maurisette Poiré (83) uit Ardooie. Gillian Vandamme (21) was nog minderjarig toen hij de vrouw met 34 messtekken om het leven bracht. De dader betuigde zijn spijt tegenover de familie van Maurisette Poiré, maar werd door de voorzitter kordaat op de gruwel van zijn daden gewezen. "Iedereen houdt zijn hart vast als jij weer buitenkomt", klonk het. Volgens Jef Vermassen, advocaat van de burgerlijke partijen, vormden videospelletjes een inspiratiebron. De rechtbank velt een vonnis op 12 januari.

In de nacht van 3 op 4 januari 2013 wilde de toen 17-jarige beklaagde inbreken bij de bejaarde vrouw. Hij gooide een balk door het raam, waarop het slachtoffer wakker werd. "Hij geeft 34 messteken en schopt als ze op de grond valt. Moedig hoor, in de rug steken."

Vandamme probeerde er vandoor te gaan met de Range Rover van zijn slachtoffer. "Maar hij kon hem eerst niet starten. Op het moment dat ze gestorven is, zat hij rustig de handleiding van de wagen te lezen."

"Hij wilde weten hoe eerste keer seks voelde"
Vermassen verwees meermaals naar de gruwelijkheid van de feiten. Zo werd het slachtoffer ook nog verkracht door de beklaagde. "Het is niet te geloven wat hij die dame heeft aangedaan. Hij wilde eens weten hoe het voelde, zijn eerste keer seks. Aan de psychiater verklaart hij dat het 'nul' was. Ze was dood en het was een verminkte, bejaarde vrouw." Daarna stak Vandamme ook nog het haar van Poiré in brand. "Hij wilde geen sporen nalaten. Ze is aangetroffen met een pluk haar in haar hand. Dat wil zeggen dat ze niet dood was. Een dode trekt haar haar niet uit van de pijn."

"Die grote familie heeft al levenslang gekregen. 'Moe' was een centraal figuur en heel belangrijk voor haar kleinkinderen", aldus Vermassen. Tijdens het onderzoek waren alle getuigen erg positief over Maurisette Poiré. "Er is eigenlijk geen enkele slechte karaktereigenschap. Op assisen zou meneer gehoord hebben welke fantastische vrouw hij op gruwelijke wijze uit het leven heeft weggerukt."

"Hij nam geen enkele kans"
Vermassen hekelde dat Vandamme aan alles zijn laars lapte. "Hij kreeg een individuele begeleidster, maar kwam zelden opdagen. Hij nam geen enkele kans, ook niet bij de jeugdrechter." Ook de gerechtspsychiater en de psycholoog zijn vernietigend over de persoonlijkheid van de beklaagde. "Bijna alle risicofactoren zijn er. Hij is onverschillig en heeft een grote behoefte aan prikkels. Bij hem zie je uitvergroot hoe de wereld er vandaag uitziet. Dat collectief egoïsme, ik noem dat het Trumpisme."

De aanleiding voor de gewelddadige feiten zoekt de advocaat van de nabestaanden in het gamegedrag van Vandamme. "Hans Van Themsche deed ook niets anders. Hij speelt GTA, een serie videospellen met criminaliteit als thema. In zijn fantasie had hij al eens een oud vrouwtje vermoord. Dat was je inspiratiebron."

"Maximum 20 jaar"
Daarna was het de beurt aan meester Serge Defrenne, de advocaat van Vandamme. Volgens hem kan de bijzondere jeugdkamer een uit handen gegeven minderjarige hoogstens tot 20 jaar gevangenisstraf veroordelen. "Voor assisen riskeerde hij maximum dertig jaar cel, maar met verzachtende omstandigheden zou dat 15 tot 20 jaar worden. Ik vraag u dat juridische standpunt te volgen."

Voor de gruwel op zich bestaat volgens Defrenne geen verklaring. "Hoe is zo'n explosie van geweld mogelijk? Die vraag houdt iedereen bezig, maar ik moet vaststellen dat ook mijn cliënt daar geen antwoord op heeft." Toch mag de beklaagde daarom niet enkel vereenzelvigd worden met die ene nacht. "Gillian Vandamme staat niet gelijk met die gruwel van die nacht. Agressie is niet kenmerkend voor zijn functioneren."

"Hij toont schaamte, berouw en spijt"
Meester Defrenne wierp op dat zijn cliënt volgens de gerechtsdeskundigen geen psychopaat is. "Na twee jaar detentie neemt zijn score op hun test zelfs al af. Hij was dan wel koelbloedig, hij toont toch ook schaamte, berouw en spijt. Hij weent vaak, het is niet de gevoelloze man die men ervan maakt."

Volgens de gerechtspsychiater is er een verhoogd risico op nieuw geweld. "Verdere begeleiding kan dat risico milderen. We hebben al strengere dingen gelezen van de deskundigen."

"Opsluiten en de sleutel weggooien is niet van toepassing"
Kortom, de verdediging ziet wel degelijk verzachtende omstandigheden. Hiervoor verwees meester Defrenne uitgebreid naar de berichten die na de feiten op de Facebookpagina van de beklaagde verschenen. "De mensen die het kunnen weten, schrijven dat hij lief en behulpzaam was voor hen. Dan is er nog zijn schuldbesef, de moeilijke thuissituatie, zijn medewerking tijdens het onderzoek en zijn jeugdige leeftijd."

Gillian Vandamme zal ook na het vonnis in de jeugdgevangenis van Tongeren moeten blijven. "Begeleiding en heropvoeding heeft hij nodig. Een uit handen gegeven minderjarige mag je niet zomaar opgeven. Opsluiten en de sleutel weggooien is niet van toepassing. Ik weiger hem verloren te verklaren voor de maatschappij."

Ouders burgerrechtelijk aansprakelijk?
De ouders van Vandamme zijn mee gedagvaard als burgerrechtelijk aansprakelijk voor zijn daden. Hun advocaten legden uit dat de ouders de feiten onmogelijk hadden kunnen voorkomen.

Volgens de burgerlijke partijen zijn de ouders van Vandamme wel degelijk verantwoordelijk voor het betalen van de schadevergoedingen. "Gillian mocht van zijn vader alles wat hij wou", aldus meester Rudy Arts. "Op school deed vader zelfs zijn beklag over de straffen die Gillian kreeg. Hij trad niet op tegen spijbelen en deed lacherig over zijn drugsgebruik." De moeder van de beklaagde toonde volgens meester Arts wel haar goede wil, maar droeg toch onvoldoende bij tot de opvoeding.

"Schrijnend"
"Het is schrijnend dat mijn cliënt hier als een slechte papa wordt afgeschilderd", reageerde meester Olivia Delille. "Hij heeft geen fout begaan in de opvoeding en was wel bezorgd om zijn drugsgebruik en zijn spijbelgedrag." Tom Vandamme kon de feiten volgens zijn advocate onmogelijk voorzien. "Er waren trouwens wel regels thuis. Er was absoluut geen sprake van alleen maar 'feesten als de beesten'".

De ouders van Gillian Vandamme scheidden al in 1998. "De vader kreeg toen exclusief het ouderlijk gezag. Mijn cliënte kon dus onmogelijk toezicht uitvoeren en de feiten eventueel verhinderen", pleitte meester Mathieu Vansuyt.

"Nog twee slachtoffers extra"
De advocaat van de moeder legde uit dat Caroline V. haar best deed bij de opvoeding. "Maar ze had geen inspraak in de vrije opvoeding door zijn vader. Bij haar waren er geen computerspelletjes, geen tv op de kamer en werd er niet laat uitgegaan."

De verzekeraar van beide ouders sloot zich bij dat standpunt aan. "Dit is al een heel pijnlijk debat. Als we zeggen dat de ouders het hadden kunnen beletten, dan maken we hier vandaag nog twee slachtoffers bij", aldus meester August Blomme. "Er was voor die feiten geen verklaring, dan kan je niet verwachten dat ze het hadden kunnen voorkomen."

"Nooit een woord van berouw"
Na de pleidooien en de replieken kwamen eerst de nabestaanden van het slachtoffer aan het woord. "Wij blijven zitten met de vraag waarom hij dat gedaan heeft", vertelde een zoon. "We zijn zelf ouders en hebben zelf kinderen van die leeftijd. In die vier jaar is nooit één woord van berouw en medeleven gekomen, ook niet van zijn ouders."

Ook een andere zoon van Maurisette Poiré sprak kort de rechtbank toe. "U zal beslissen, maar moeder komt niet meer terug. Hoe kan u weten dat hij het echt nooit meer zal doen? Er is een oplossing: beletten dat hij ooit terug in de maatschappij komt."

"Het spijt me enorm"
Gillian Vandamme kreeg zoals gebruikelijk het laatste woord. "Het spijt me enorm van wat er is gebeurd. Ik weet dat jullie het mij nooit zullen vergeven. Het is ook onvergeeflijk wat ik heb gedaan. Het spijt me wat ik jullie heb aangedaan." De beklaagde maakte aanstalten om te gaan zitten, maar dat was buiten rechter Gerda Weymiens gerekend. "Je had het geld kunnen nemen en het aftrappen. Je hebt ze in koelen bloede vermoord, dat was geen paniekreactie meer. Dat is het gruwelijke."

De beklaagde herhaalde dat hij niet weet wat hem die nacht bezielde en werd nogmaals de mantel uitgeveegd door de rechter. "Je vraagt je af of een mens zoiets gedaan heeft. Jij gaat achteraf nog gewoon slapen, ik zou geen oog dicht doen. Ik hoop dat je in de gevangenis je tijd goed benut, want iedereen houdt zijn hart vast voor wanneer jij buitenkomt. Nu geloven we niet veel van je spijt, hopelijk komt de echte spijt met de jaren."