Sven Gatz fluit Groen terug over Brusselse stadstol: “Voorbarig”

Brussels minister van Financiën Sven Gatz (Open Vld).
BELGA Brussels minister van Financiën Sven Gatz (Open Vld).
Wie Brussel met de auto binnenrijdt, moet daar straks voor betalen, ook de Vlaamse pendelaars. Het Brussels Gewest voert nog deze legislatuur een variant in op de omstreden kilometerheffing, verklaart Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) vandaag in De Tijd en L’Echo. Maar haar collega in de Brusselse regering, minister van Financiën Sven Gatz (Open Vld), noemt de tol “voorbarig” en fluit Van den Brandt terug. 

Er werd lang gehoopt dat Vlaanderen, Brussel en Wallonië de kilometerheffing samen zouden invoeren. Maar de Brusselaars zijn niet langer bereid te wachten. Ze grijpen daarom naar een bestaand systeem om een eigen stadstol in te voeren. “Als er geen akkoord komt met Vlaanderen over de kilometerheffing, zetten we eigen stappen”, zegt de Groen-minister.

De Brusselse regering blijft wel hopen op een akkoord met Vlaanderen en Wallonië, dat staat ook met zoveel woorden in het Brusselse regeerakkoord. Maar in andere gewesten lopen de regeringsonderhandelingen nog, zodat onduidelijk is wanneer de gesprekken hierover van start kunnen gaan. 

Controle

In het regeerakkoord wordt echter ook een hervorming van de verkeersbelasting in het vooruitzicht gesteld “in overeenstemming met de doelstellingen van de lage-emissiezone (LEZ) en gebaseerd op de technologie van de LEZ. Deze nieuwe regeling zal van toepassing zijn op alle voertuigen die in Brussel aan het verkeer deelnemen en zal aangepast worden aan het gebruik om de verkeersopstoppingen, met name tijdens de spitsuren, te beperken.”

In het hele grondgebied geldt al een lage-emissiezone. Die wordt gecontroleerd door een cameraschild met nummerplaatherkenning en een database, dat dus ook kan dienen om bestuurders te doen betalen als ze Brussel binnenrijden. Brussel is van plan het netwerk van slimme camera’s de komende legislatuur fors uit te breiden.

Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen).
BELGA Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen).

Slim systeem

"Het wordt een slim systeem dat met zo veel mogelijk factoren rekening houdt", verklaart Van den Brandt. "Het systeem is niet fijnmazig genoeg om mensen te laten betalen voor elke kilometer die ze rijden. Maar we kunnen wel variëren in prijzen, afhankelijk van spits- of daluren, de plek van binnenrijden, de uitstootnorm en de grootte of het vermogen van de wagen. Een kleinere wagen betaalt minder dan een SUV, omdat ook het aspect verkeersveiligheid moet meespelen. Het is niet de bedoeling dat het een stadstol met één vast tarief wordt."

Er moet nog beslist worden in welke zone de heffing geldt, op het hele grondgebied of enkel in grote door file geplaagde delen van Brussel. De tarieven liggen evenmin vast. Bedoeling is wel om de stadstol deze legislatuur nog in te voeren, maakt Van den Brandt zich sterk.

‘Voorbarig’

Maar dat klopt allerminst, reageert collega-Brussels minister Sven Gatz (Open Vld). Hij vindt de verklaringen van zijn Groen-collega “voorbarig”.

“In het Brussels regeerakkoord staat dat het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest in het kader van het Nationaal Klimaatplan zal overleg plegen met het Vlaamse en het Waalse Gewest over een mobiliteitssturende slimme kilometerheffing. Zolang de Vlaamse en de Waalse regering niet gevormd zijn en zolang dat overleg niet heeft plaatsgevonden, is elke verklaring van leden van de Brusselse regering hierover voorbarig”, vindt Gatz, die als minister van Financiën mee moet instaan voor de uitwerking van dergelijke maatregel.

“In de regeerverklaring, die het vertrouwen heeft gekregen van het parlement, staan bepaalde principes ingeschreven. Nu komt het erop aan dat iedereen de tijd neemt om zich in zijn bevoegdheden in te werken en samen concrete en geloofwaardige antwoorden te bieden om de ecofiscaliteit te verbeteren. Het lijdt geen twijfel dat elk lid van de regering zich in deze dynamiek inschrijft”. Dat stelt Brussels minister-president Rudi Vervoort in een reactie over de polemiek rond de stadstol.

Stadsvlucht

N-VA-fractieleidster in het Brussels Parlement, Cieltje Van Achter, reageert verrast op het spierballengerol van de Brusselse regering. “Zonder overleg wordt ermee gedreigd om een stadstol in te voeren als Vlaanderen en Wallonië niet meewillen in een globale slimme kilometerheffing. De Brusselaars zouden niet meer moeten betalen, maar de Vlaamse en Waalse pendelaars en bezoekers zullen dubbel moeten betalen”, betreurt ze.

Maar de N-VA’ster is ook bezorgd over het signaal dat de hoofdstad hiermee geeft naar de pendelaars en de bedrijven en het risico van stadsvlucht. “In Brussel hebben we geen productie, maar diensten en die bedrijven kunnen snel verplaatst worden. De Brusselse regering moet daarom omzichtig te werk gaan”, vindt Van Achter. 

Touring: ‘Bijkomende belasting’

Mobiliteitsorganisatie Touring is helemaal geen voorstander van een stadstol zoals Brussel die zou willen invoeren. “Wij willen een systeem voor het hele land, zoals rekeningrijden of een kilometerheffing, niet een systeem dat enkel in Brussel geldt”, zegt Danny Smagghe van Touring.

Die noemt het ook een bijkomende belasting voor de pendelaar. “Je straft de mensen die in de file staan nog eens extra. Als je een stadstol invoert, moet je ook zorgen voor voldoende alternatieven en de files verminderen.” Volgens Smagghe moet daarnaast nagegaan worden wat de rendabiliteit en efficiëntie van een stadstol is, voor die ingevoerd wordt. “Bovendien is dit allemaal niet doorgesproken met de vertegenwoordigers van de weggebruikers. Wij zien dit helemaal niet zitten.” 

Febiac: “Discriminerend”
Een tolheffing voor automobilisten enkel en alleen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is discriminerend, vindt Febiac. “De stadstol zou voor Brusselaars gecompenseerd worden via hun verkeersbelastingen. In dat geval is de tolheffing fiscale discriminatie voor Vlamingen en Walen die in Brussel werken of er willen komen winkelen, want zij zouden bovenop de bestaande verkeersbelastingen die ze betalen in hun gewest ook nog eens een extra heffing moeten betalen in Brussel.”

Febiac heeft er bedenkingen bij of deze maatregel op juridisch vlak wel overeind zal blijven. “Amper dertig procent van het pendelverkeer in onze hoofdstad komt van buiten Brussel en maar liefst zeventig procent woont in het gewest”, klinkt het.

En de federatie twijfelt eraan of het systeem de files zou oplossen, zeker als volwaardige alternatieven voor de auto ontbreken. “Een brede, coherente en multimodale mobiliteitsvisie gedragen door alle regeringen is wat ons land dringend nodig heeft”, zegt gedelegeerd bestuurder Luc Bontemps. 

Een slimme kilometerheffing die het gebruik van de auto belast in functie van tijd en plaats en niet het bezit ervan heeft volgens Febiac een gunstiger effect. “Betalen per gereden kilometer is logisch en fair voor iedereen, en zou wellicht op meer begrip kunnen rekenen als er eerst volwaardige alternatieven zijn voor pendelaars. Maar dan zouden alle andere lasten op de auto -zoals de BIV en de verkeersbelasting- ook afgeschaft moeten worden.”

File in Brussel. Archieffoto.
Getty Images/iStockphoto File in Brussel. Archieffoto.

Vlaams Belang en CD&V hekelen onenigheid

Zowel voormalig CD&V-staatssecretaris Bianca Debaets als Dominiek Lootens (Vlaams Belang) hekelen de onenigheid binnen de Brusselse regering over het invoeren van een Brusselse stadstol. “Onbegrijpelijk dat men al na een maand begint te kibbelen over zo’n belangrijk onderwerp. Goed Bestuur?”, stelt Debaets op Twitter. Voor Lootens gaat het om een maatregel “die de Franstalige partijen maar al te graag zouden treffen om de band tussen Vlaanderen en haar hoofdstad verder door te snijden”.

Vlaams Belang gaat niet akkoord met de invoering van een Brusselse stadstol “die opnieuw tot doel heeft de hardwerkende - voornamelijk Vlaamse - pendelaars in hun portefeuille te raken: een maatregel die de Franstalige partijen maar al te graag zouden treffen om de band tussen Vlaanderen en haar hoofdstad verder door te snijden”.

Brussels parlementslid Dominiek Lootens stelt vast dat minister Van Den Brandt meteen werd teruggefloten door haar Brusselse collega van Financiën Sven Gatz (Open Vld): “Alhoewel de legislatuur nog niet eens uit de startblokken is geschoten, heerst er in de schoot van de Brusselse regering blijkbaar nu al onenigheid over een fundamenteel thema”.

Hij benadrukt dat het Vlaams Belang zich zal blijven verzetten tegen “middeleeuwse maatregelen zoals een stadstol die enkel bedrijven en dus werkgelegenheid uit Brussel zal laten vertrekken”. Voor de partij moet Brussel het kloppende hart van Vlaanderen blijven, en niet omgetoverd worden tot een utopisch-Groen Bokrijk-aan-de-Zenne.

Ook Bianca Debaets is niet te spreken over de aankondiging van Van den Brandt. De CD&V’ster, die vorige legislatuur nog deel uitmaakte van de Brusselse regering, vindt de onenigheid over zo’n belangrijk onderwerp “onbegrijpelijk”. Aankondingspolitiek zal de mobiliteit en de levenskwaliteit in Brussel niet verbeteren, stelt ze in een tweet. “Geen plan, geen cijfers, geen akkoord met andere gewesten en zelfs geen akkoord binnen eigen Brusselse regering (!)”, besluit ze.

Flahaut: ‘Naïviteit of misprijzen’

Aan Franstalige kant haalt André Flahaut, PS-minister in de Franse Gemeenschap, uit naar de stadstol. “Stel je voor dat de Waals-Brabantse pendelaars en heel Wallonië de Brusselse kilometerheffing zonder meer zouden aanvaarden... dat is naïviteit of misprijzen”, reageerde hij op Twitter.

Brussels MR-parlementslid Alexia Bertrand had vragen bij de gevolgen van een dergelijke maatregel, die zonder overleg met de andere gewesten genomen wordt. “Dat betekent dat de bedrijven, de middenklasse, de mensen die werken, naar de rand zouden verhuizen, wat de verarming van het Brussels Gewest enkel nog zou doen toenemen”, zei ze op Bel RTL. De MR wil een echt “alternatief aanbod en een echte visie op het openbaar vervoer”.

Gewezen cdH-minister Benoît Cerexhe reageerde in dezelfde zin: “Zonder akkoord met de andere gewesten, kan de maatregel leiden tot de delokalisatie van bedrijven uit Brussel. Een mooi geschenk voor het Vlaams Gewest”, vond hij.

André Flahaut.
BELGA André Flahaut.

DéFI: “Dossier stelt samenwerkingsfederalisme op proef”

“Dit dossier stelt het samenwerkingsfederalisme op de proef. We zullen zien of de gewesten voldoende rijp en verantwoordelijk zijn om een dossier op te lossen dat sinds 20 jaar aan het rotten is”, stelt Brussels parlementslid van DéFI, Emmanuel De Bock. Het komt er voor hem in de eerste plaats op aan om een oplossing met de drie gewesten te vinden, zegt hij aan Belga.

De verklaringen van minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) zijn volgens hem gekoppeld aan de Vlaamse en Waalse coalitieonderhandelingen. “Daar vragen ze zich af hoe ze van die heffing afgeraken. Daarom de uitval van Van den Brandt. Ze waarschuwt: indien sommigen het idee laten varen of minder ambitieus zijn, zullen we alleen verdergaan”, luidt het in L’Echo.

De stadstol zal er volgens De Bock ook niet meteen zijn. De eerste helft van de legislatuur zal naar het uitwerken van het project en het overleg gaan. Vanaf de tweede helft kan de uitrol starten, “in elk geval voor eind 2024".

PS: “Staat letterlijk in regeerakkoord

PS-fractieleider Ridouane Chahid wijst er dan weer op dat de hervorming van de verkeersbelasting letterlijk in het regeerakkoord staat. “Wat is er mis mee om te zeggen dat Brussel niet kan wachten omdat het gewest ernstige problemen kent inzake verkeerscongestie en vervuiling?”, vraagt hij zich af. Door vooruit te willen gaan, schrijft Van den Brandt zich in het regeerakkoord in. “Indien men altijd zegt dat het voorbarig is, kan het dossier nooit vooruitgaan”, aldus Chahid. Volgens hem moeten zowel Van den Brandt als Sven Gatz (Open Vld), bevoegd voor Financiën, snel contact zoeken met de twee andere gewesten.

PVDA: “Oneerlijk en inefficiënt”

PVDA wil dan weer niet weten van een Brusselse kilometerheffing, die volgens fractieleidster Françoise Desmedt “oneerlijk en inefficiënt” is. “Een kilometerheffing zoals de Brusselse regering die voor ogen heeft, is weinig efficiënt zolang er geen alternatieven zijn. En vooral heel oneerlijk, want de heffing houdt geen rekening met het inkomen”, aldus Desmedt. “Of je nu 1.300 euro per maand verdient of 10.000 euro, iedereen betaalt dezelfde vaste prijs. Veel werknemers hebben vaak niet eens de mogelijkheid om zich met het openbaar vervoer te verplaatsen.”

Desmedt is ook helemaal niet overtuigd van het zogenaamd ‘intelligente’ karakter van de belasting, zoals die wordt voorgesteld: “Veel technici en mensen uit de zorgsector die huisbezoeken doen en werknemers die in shifts werken, hebben niet altijd de luxe hun werkuren zo te kunnen kiezen dat ze de hoge heffing tijdens de piekuren kunnen vermijden”.

PVDA wijst erop dat er al een ‘gebruiksbelasting” bestaat, via de accijnzen op brandstof. “Autobestuurders zullen op die manier dus twee of zelfs drie keer belast worden: op het bezit van een auto, via de wegentaks, op het gebruik ervan, via de accijnzen op brandstof, en op het feit dat ze met de auto rijden, via een kilometerheffing”, aldus Françoise Desmedt.

MR: “Wij verwerpen bijkomende belasting”

MR waarschuwt dan weer voor een opbod tussen de gewesten inzake verkeersfiscaliteit. De Franstalige liberalen zijn voorstander van een vergroening van de verkeersbelastingen, maar verwerpen een bijkomende belasting. “Brussel is geen eiland dat onafhankelijk van de twee andere gewesten leeft”, stellen de Brusselse parlementsleden Françoise Schepmans en Vincent De Wolf.

Indien de Brusselse regering voortgaat zonder samenwerkingsakkoord met de andere entiteiten, kan er ook een discriminatie bestaan tussen Brusselaars met een eigen wagen en die met een bedrijfswagen. Om het tweede type voertuigen te kunnen belasten, is immers een samenwerkingsakkoord nodig.

Het dossier toont voor De Wolf de noodzaak aan om de metropolitane gemeenschap op te richten, zoals voorzien in de zesde staatshervorming. “Die instantie moet het voor Brussel mogelijk maken om met zijn hinterland te kunnen samenwerken over belangrijke dossiers zoals de overstapparkings, de verbreding van de Ring, de ontwikkeling van transregionale tramlijnen en het instellen van een slimme kilometerheffing.”

Werkgevers: ‘Slimme heffing alleen mits compensaties’

De werkgeversorganisaties willen niet dat Brussel als enige een tol invoert. “We zijn voor een slimme heffing om de verkeersstromen te sturen, maar alleen als dat gepaard gaat met een compensatie door taksen op autobezit af te schaffen én als alle regio’s een vergelijkbaar systeem hanteren”, zegt Pieter Timmermans, topman van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO).

Ook ondernemersorganisatie Voka ziet een eenzijdige toepassing niet zitten. “Wij pleiten voor een samenwerkingsakkoord tussen de gewesten, zeker Vlaanderen en Brussel, om de mobiliteitsknoop te ontwarren. Bovendien moet elke vorm van rekeningrijden ook gepaard gaan met maatregelen voor openbaar vervoer, overstapparkings, fietssnelwegen enzovoort. Eenzijdig het autogebruik viseren en dan nog vooral voor pendelaars, is niet de weg vooruit”, zegt Jan Van Doren, directeur van Voka Metropolitan.

“Wie het moeilijker maakt voor pendelaars om naar Brussel te komen, zorgt dat het voor bedrijven minder aantrekkelijk is om in Brussel te investeren. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?”, vindt Van Doren. Tegelijk vraagt Voka Metropolitan aan de Vlaamse onderhandelaars om een slimme kilometerheffing op de agenda te plaatsen en in overleg te gaan met Brussel.

Unizo sluit zich daarbij aan. “Een doortastende en werkbare mobiliteitsaanpak creëer je niet door naast elkaar te werken. Dat geldt voor de kilometerheffing, maar net zo goed voor de aanleg van fietspaden die niet zomaar aan de gewestgrenzen kunnen doodlopen, voor het openbaar vervoer dat gewestoverschrijdend vlot op elkaar moet inhaken”, zegt Danny Van Assche, gedelegeerd bestuurder van Unizo. “Zoals het er nu voor staat, gaat de autonome aanpak van Brussel vooral de Vlaamse en Waalse pendelaars treffen.” 




590 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • james vroman

    met vld en nva ga je altijd problemen hebben ..die zijn alleen voor het milieu als ze er zelf beter van worden ..alles moet opbrengen zo niet doen ze niet mee ..zelfs duizenden bomen kappen ze om de industrie gewillig te zijn en dit in de meest vervuilende regio van Europa met het meeste kankers , borstkankers en Asma lijders ...

  • Peter Convens

    Bij groen hebben ze voor alles een oplossing.... betalen!!

  • Bart Morren

    Alle bedrijven weghalen uit Brussel , dan is het probleem direct opgelost , dan hebben ze ook geen extra inkomsten en komt Brussel in de Vergeethoek ,

  • Saadia Sellak

    De meeste werkenden in Brussel wonen in Brussel zelf. Groen is alleen maar van plan om nog meer belastingen door te drukken en het volk verarmt verder.

  • Etienne Vanhoegaerden

    Gaan ze het Vlaams parlement verhuizen naar Vlaanderen vele werknemers moeten dan niet naar Brussel gaan