Rechters over drugsvrijspraak door procedurefout: "Ook wij zijn geschokt"

Bart Willocx, voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg in Antwerpen, en persrechters Fabienne Nackaerts en Roland Cassiers drukken in een persmededeling hun begrip uit voor de publieke verontwaardiging na de vrijspraak van 46 beklaagden vrijdag in een drugsdossier op basis van een ongeldige telefoontapbeschikking. "Ook de rechtbank wordt hierdoor geraakt en tilt zeer zwaar aan deze nietigheid met zeer verstrekkende gevolgen", klinkt het. Tegelijkertijd willen ze ook de context meegeven waarin die vergissing kon gebeuren en nemen ze het ook op voor de onderzoeksrechter in kwestie.

"Als magistraten en medewerkers van de rechtbank trachten wij elke dag onze maatschappelijke taak in eer en geweten en zo goed mogelijk te vervullen en wij zijn dan ook zelf geschokt als verdachten van ernstige misdrijven vrijuit moeten gaan zonder dat zij een proces ten gronde hebben gekregen", zeggen de magistraten in de mededeling.

Strenge wetgeving
Ze vinden dat het dossier en de vernietigende beslissing wel in de juiste context moeten worden geplaatst. Het gaat hier immers om een zeer strenge wetgeving waarbij niet alleen een verregaande motiveringsplicht rust op de onderzoeksrechter, maar waarbij ook uitdrukkelijk de nietigheid als sanctie is voorzien in geval van een gebrek. Het afluisteren van telefonie is dan ook één van de meest strikt geregelde onderzoeksmaatregelen, ter bescherming van de privacy. Het nemen van dergelijke beslissingen gebeurt bovendien altijd bij hoogdringendheid. De telefoonnummers die gebruikt worden bij dergelijke misdrijven wijzigen immers voortdurend.

Werklast
Daar komt nog bij dat elke onderzoeksrechter in Antwerpen de leiding heeft over tot 250 gerechtelijke onderzoeken, dat hij ook nog eens belast wordt met meer dan honderd mini-onderzoeken (onderzoeksmaatregelen die worden gevraagd in dossiers waarin het openbaar ministerie het onderzoek voert) én nog opdrachten vanuit het buitenland heeft. "Hiermee hebben de Antwerpse onderzoeksrechters de zwaarste werklast van het hele land. Tegelijk is er een nijpend tekort een griffiers en bedienden."

In het betreffende drugsdossier werd pas bij de behandeling ten gronde geoordeeld dat een tap bevolen werd met een motivering die niet overeenstemde met de informatie in het dossier. Die onregelmatigheid werd pas op de laatste dag van de pleidooien opgeworpen en werd tijdens het gerechtelijk onderzoek, waarbij op verschillende momenten de regelmatigheid van de procedure getoetst kan worden, niet vastgesteld.

Voorzorgen
Het gaat bovendien om een dossier uit 2009. "Er werden intussen, omwille van eerder tussen gekomen rechtspraak, voorzorgen genomen door de onderzoeksrechters om problemen bij de motivering van tapbeschikkingen te vermijden. Er zal vanzelfsprekend intern verder worden nagegaan hoe deze fout is kunnen gebeuren en wat we kunnen doen om dit in de toekomst verder te vermijden."