Opvangtehuizen over gedwongen adopties: "Wij hebben de dwang niet georganiseerd"

Marleen Adriaens van de vzw Matuta, die zich het lot aantrekt van vrouwen die gedwongen werden hun pasgeborene af te staan voor adoptie.
PHOTO_NEWS Marleen Adriaens van de vzw Matuta, die zich het lot aantrekt van vrouwen die gedwongen werden hun pasgeborene af te staan voor adoptie.
De vzw Tamar en Home Prinses de Merode, die in de jaren zeventig en tachtig alleenstaande zwangere meisjes opvingen, voelen zich niet mee verantwoordelijk aan eventuele gedwongen adopties. Dat bleek vandaag bij een hoorzitting in de bevoegde commissie van het Vlaams parlement. Het standpunt van beide instellingen schoot, net als dat van monseigneur Herman Cosijns afgelopen week, enkele parlementsleden in het verkeerde keelgat.

Het Vlaams parlement organiseert een reeks hoorzittingen over de kwestie van de gedwongen adopties. De afgelopen maanden doken in de media verhalen op over vrouwen die in de jaren vijftig tot tachtig gedwongen werden hun pasgeborene ter adoptie af te staan. De voorbije week veroorzaakte Herman Cosijns, secretaris-generaal van de Belgische Bisschoppen, ophef door te stellen dat de jonge moeders een keuzemogelijkheid hadden.

Vandaag kwamen twee betrokken instellingen aan het woord. Ze voerden respectievelijk 160 en 120 adopties uit, maar in geen enkel geval werd daarbij dwang uitgeoefend door de hulpverleners, lieten ze verstaan. "Er speelden meerdere invloedsferen: de maatschappelijke context, de ouders, de vader van het kind, de jeugdbescherming,...", zei André Gielis, gepensioneerd psycholoog van Prinses de Merode. "Bij een aantal meisjes hebben deze verschillende invloeden zo zwaar gewogen dat we kunnen spreken van gedwongen adoptie."

Publieke erkenning

Gielis heeft naar eigen zeggen slechts weet van één meisje dat gebruik heeft gemaakt van de bedenktijd om haar kind terug te vragen. "Waarmee ik niet uitsluit dat sommigen problemen hadden met het verwerkingsproces."

Josse Tips, voormalig directrice van Tamar, vertelde een gelijkaardig verhaal. De anonieme bevallingen in Frankrijk zijn er weldegelijk geweest, maar gebeurden volgens haar op vraag van de ouders van de betrokken meisjes. Tamar heeft volgens Tips geen dossiers bijgehouden over het aantal moeders dat op de beslissing tot adoptie wilde terugkomen. "De nazorg was minimaal in die periode", gaf ze aan.

"Ik zit met dezelfde baksteen in mijn maag als vorige week", reageerde parlementslid Elke Van den Brandt (Groen). "Jullie zeggen impliciet dat de getuigenissen niet stroken met wat er is gebeurd in jullie instelling. Ik geloof niet dat al die verhalen verzonnen zijn."

Lorin Parys (N-VA) en Freya Van den Bossche (sp.a) namen aanstoot aan de stelling van Josse Tips dat deze hoorzittingen hard aankomen bij de betrokkenen en dat ze meer kwaad dan goed doen. "Als er dingen fout zijn gelopen moeten we daarover het daglicht laten schijnen, om te leren uit onze fouten", zei Parys. "Het kwaad is al geschied, wij vragen er enkel publieke erkenning voor", vond Van den Bossche.

Bolwassing

"Wij hebben ook veel dankbrieven gekregen, van meisjes die hun keuze niet betreurd hebben", besloot André Gielis. "Wij hebben niet de dwang georganiseerd, maar de mogelijkheid tot keuzevrijheid. Andere actoren in de maatschappij hebben er destijds voor gekozen niets te doen voor de alleenstaande zwangere meisjes."

Het kwam de sprekers daarna op een bolwassing van Carine Hutsebaut, gerechtsdeskundige en auteur van 'Kleine Zondaars, Kerk en Kinderhandel', te staan. "Alle slachtoffers die ik heb gesproken hebben een contract getekend, dat soms in een andere taal was opgesteld. Nooit werd hen daarbij uitgelegd dat het om een adoptiedocument ging. Ik heb meisjes gesproken, destijds twaalf of dertien jaar oud, die verdoofd werden en lange tijd niet wisten dat ze een kind hadden gekregen. Ik heb weet van een vader die de adoptie wou verhinderen en meerdere keren door de politie is verwijderd."

Hutsebaut vroeg de medewerkers van Tamar en Prinses de Merode waarom ze, zelfs al waren ze zelf niet schuldig, niet op de rem gingen staan als ze dergelijke zaken zagen gebeuren. De betrokkenen hadden het parlement op dat moment al verlaten.