Opnieuw protest tegen hervormingen Homans: "Havens gaan vandaag helemaal plat"

Homans nodigt vakbonden uit voor overleg

© Bart Leye
De drie Vlaamse ambtenarenvakbonden leggen vandaag zo goed als de hele scheepvaart plat, uit protest tegen de nieuwe ziekteregeling voor ambtenaren. "Er zal geen schip binnenkomen." In de haven van Antwerpen liggen 55 schepen stil en er kunnen geen schepen meer in- of uitvaren. Ook de binnenscheepvaart ligt volledig plat. Vlaams minister van Bestuurszaken, Liesbeth Homans (N-VA) en de vakbonden gaan deze namiddag met elkaar in overleg.

De Vlaamse ambtenarenvakbonden ACV, ACOD en VSOA protesteren tegen de plannen van Homans met het ambtenarenstatuut. Eind juli besliste de Vlaamse regering om de ontslagregeling voor ambtenaren te versoepelen en om hen na 30 ziektedagen terug te zetten op 65 procent van hun loon. 

Vooral in de haven van Antwerpen is de actie hard voelbaar. "Vanochtend rond 8 uur lagen er ongeveer 40 schepen stil door de acties, goed voor in totaal 300 uren vertraging", zegt Nathalie Van Impe van het Havenbedrijf. "Drie kwart van het scheepvaartverkeer wordt geloodst door Belgische loodsen, die trafiek is volledig geblokkeerd. De schepen die door Nederlandse loodsen begeleid worden, varen nog wel, maar ook die trafiek zal stilvallen wanneer er geen plaats meer is om aan te leggen." Van Impe verwacht dat de hinder in de loop van de dag nog sterk zal oplopen. Er worden al schepen omgeleid naar andere havens.

Binnenvaart in de soep

In afwachting van de aangekondigde algemene staking op 21 september, waarbij 20.000 ambtenaren betrokken zijn, legden de zeeloodsen gisteravond het werk al neer. Vandaag volgt de binnenvaart. In totaal worden zeventien sluizen niet bediend, tientallen binnenvaartschepen liggen te wachten, bevestigt De Vlaamse Waterweg.

In de Gentse haven kunnen zeven zeeschepen niet uitvaren. Twee schepen kunnen de haven niet bereiken en liggen nog steeds op zee, meldt North Sea Port. 

Aan de sluis in Evergem, op de Ringvaart rond Gent, liggen 36 schepen te wachten. Aan de sluis in Wijnegem, op het Albertkanaal, ligt een 28-tal schepen. In Genk, eveneens op het Albertkanaal, gaat het om 14 wachtende schepen, zegt Liliane Stinissen van De Vlaamse Waterweg.

Enkel de sluis van Olen, op het Albertkanaal, wordt deze voormiddag bediend. Gemiddeld passeren er dagelijks zo'n honderd schepen aan elke sluis van het Albertkanaal.

Ook het binnenvaartverkeer op het kanaal Brugge-Zeebrugge, Gent-Oostende, Brussel-Schelde, Ieper-IJzer, Nieuwpoort-Duinkerke, Bocholt-Herentals, het Lokanaal en op de Zuid-Willemsvaart ondervindt hinder doordat sluizen niet bediend worden.

We weten uit ervaring dat Homans niet onderhandelt

Ilse Remy, ACV-afgevaardigde

Vervroegd overleg

Hoelang de acties zullen duren, is niet bekend. Bij De Vlaamse Waterweg houdt men alvast rekening met stremming van het scheepvaartverkeer tot 18 uur vanavond. Dat de bonden nu al staken, in plaats van het geplande overleg op 24 september af te wachten, zorgt voor ergernis bij minister Homans. "Maar we weten uit ervaring dat ze niet onderhandelt", zucht ACV-afgevaardigde Ilse Remy. "We hebben haar deze legislatuur al één keer gezien."

ACOD-secretaris Jan Van Wesemael heeft haar "twee maanden gezocht". "Zondag kwam ze boven water, in Plopsaland. Daar maakt ze tijd voor, maar niet voor haar personeel." De actie zal "zo lang duren als nodig is", al denkt ACOD dat de minister snel zal plooien door de hoge economische kosten. "Onze vorige prikacties hebben al 21 miljoen gekost." 

Minister Homans heeft de vakbonden inmiddels uitgenodigd voor een gesprek deze namiddag, zo laat haar kabinet weten. De vakbonden gaan op die uitnodiging in. Het gaat om een informeel gesprek. "We gaan luisteren naar wat de minister te vertellen heeft", zegt Van Wesemael van het ACOD. De acties worden ondertussen niet opgeschort. "We stoppen enkel als de minister haar volledige voorstel voor de statuutwijziging van tafel veegt", aldus nog Van Wesemael.

Liesbeth Homans (N-VA), Vlaams minister van Bestuurszaken.
BELGA Liesbeth Homans (N-VA), Vlaams minister van Bestuurszaken.

Voka: "Nieuwe gijzeling"

Werkgeverskoepel Alfaport-Voka reageert verbijsterd op de "nieuwe gijzeling" van de Antwerpse haven. De koepel heeft weinig begrip voor de stakingsactie. "Een kleine groep speelt hier met de broodwinning van iedereen die in de haven werkt", zegt directeur Stephan Vanfraechem. "Opnieuw is de Antwerpse haven, de economische motor van dit land, het strijdtoneel van een sociaal conflict waar de havenbedrijven niets mee te maken hebben."

De economische schade van de actie loopt volgens Alfaport in de tienduizenden euro's per havenbedrijf, en voor de grote bedrijven een veelvoud daarvan. "Maar de indirecte economische schade is minstens even belangrijk", zegt Vanfraechem. "Er moet ernstig nagedacht worden over de reputatieschade voor de haven, want door de vele acties van de afgelopen weken en jaren wordt die reputatie ernstig bedreigd. Als de dienstverlening niet kan worden gegarandeerd, zullen potentiële investeerders daar rekening mee houden."

Een kleine groep speelt met de broodwinning van iedereen die in de haven werkt

Stephan Vanfraechem van Alfaport-Voka

Impact op investeringen

Volgens Vanfraechem liggen er op dit ogenblik meerdere strategisch belangrijke investeringsdossiers op tafel. De actie heeft daar ongetwijfeld een impact op. "Investeerders kijken steeds naar wie de betrouwbare partners zijn", zegt Vanfraechem nog. "We kunnen alleen maar concluderen dat in de afgelopen twee of drie jaar, de nautische diensten dat niet zijn geweest."

Ook staatssecretaris voor de Noordzee, Philippe De Backer (Open Vld), is niet te spreken over de staking. De Backer noemt de acties "onverantwoord" en "onaanvaardbaar". "Het beschermen van de eigen belangen van een kleine groep mag nooit het algemeen welzijn bedreigen", zegt De Backer. "Oplossingen vind je rond de tafel, niet door de kostwinning van duizenden mensen en de reputatie van honderden bedrijven op de helling te zetten. De Antwerpse haven alleen al zorgt voor 143.000 jobs en voor 19 miljard euro toegevoegde economische waarde."

Minimale dienstverlening

De Backer zegt eveneens dat de acties de reputatie van België als maritieme natie op het spel zetten. De Open Vld-staatssecretaris wijst verder op de mogelijke veiligheidsrisico's. "Deze morgen lag de ankerplaats op zee al vol, omdat schepen niet naar onze Belgische havens kunnen. Zo wordt het alleen maar drukker en onveiliger op zee. Sommige schepen worden voorlopig afgeleid naar andere havens."

De staatssecretaris dringt aan op een snelle oplossing en herhaalt zijn pleidooi voor een minimale dienstverlening voor de loodsen en sluiswachters.

Philippe De Backer (Open Vld), staatssecretaris voor de Noordzee.
BELGA Philippe De Backer (Open Vld), staatssecretaris voor de Noordzee.

"Nood aan één loodswezen"

Daan Schalck, de CEO van North Sea Port in Gent, vindt dat er één loodswezen in het leven geroepen moet worden. "De actie vandaag is er enkel omdat de loodsen niet in staat zijn om met een mening naar buiten te komen. Erg vervelend", klinkt het. "We hebben dringend nood aan één loodswezen, niet drie." 

Vorige week hebben de zee- en rivierloodsen nog actiegevoerd. "Het is de derde dag dat we stilliggen, en de maand is nog maar zestien dagen oud", aldus Schalck. Hij roept alle partners op om snel tot een akkoord te komen. 

De vakbondsacties hebben een negatieve impact op de betrouwbaarheid van de haven, een parameter waar bedrijven veel belang aan hechten, klinkt het. "Het gebied van North Sea Port staat voor 100.000 jobs. Dan heb je een betrouwbare partner nodig", aldus de co-CEO van de Belgisch-Nederlandse fusiehaven.

Het is de derde dag dat we stilliggen, en de maand is nog maar zestien dagen oud

Daan Schalck, CEO van North Sea Port

Het is nog niet duidelijk wat de exacte economische schade is van de syndicale acties bij de loodsen. Maar de gevolgen zijn groot voor de haven van Antwerpen, Gent en Zeebrugge. "Wanneer loketbedienden staken, hebben we ons paspoort een dag later. Maar bij een staking van de loodsen is de impact erg groot. Jammer dat 0,05 procent van de werknemers zo'n economisch effect kan veroorzaken", besluit Schalck.