OPINIE: "Waarom je kind niemand moét zoenen met de eindejaarsfeesten"

Erika Frans
Frederik Vollaert Erika Frans
Velen hebben als kind de situatie ervaren: bij een bezoek aan de grootouders of familieleden hoorde een zoen, zowel bij het begroeten als bij het afscheid nemen. Tegenpruttelen had geen zin. ‘Doe niet zo flauw en wees beleefd’, dat was/is wat je als kind werd aangeleerd. Maar misschien is dat toch niet zo’n goed idee. Want hoe ga je je kind leren weerbaar te zijn? Hoe zorg je ervoor dat het ‘neen’ leert te zeggen wanneer seksueel grensoverschrijdend gedrag dreigt? Als je zelf je kind dwingt om over zijn of haar ‘grenzen’ te gaan door een kus te geven of op de schoot te gaan zitten wanneer je kind dat eigenlijk niet wil?

Knuffels en aanrakingen zijn van levensbelang voor kinderen. Dat weten we al sinds 1945, toen René Spitz de tragische effecten beschreef van het gebrek aan affectieve en lichamelijke stimulansen in een hospitaal voor weeskinderen. In extreme gevallen lijdt dit tot onherstelbare psychosomatische schade.
Alleen, er zijn grote verschillen in hoe kinderen wordt geleerd daarmee om te gaan. We geven via onze opvoeding en ons eigen gedrag door wat we zelf hebben geleerd en belangrijk vinden. Zoals bij alle gedragingen is ook op vlak van aanrakingen het kweken van ‘goede gewoontes’ belangrijk. Maar wat zijn goede gewoontes op dat vlak?

Eigen grenzen

Kinderen hebben eigen gevoelens, eigen grenzen, en zullen in veel gevallen ook wel aangeven hoe ze aanrakingen en knuffels beleven. De ene zoekt het op, de andere huppelt weg als je een zoen wil geven.

Uiteraard zal je als ouder of als opvoeder rekening houden en luisteren naar wat het kind aangeeft als grens. Je roept het niet tot de orde, sleurt het niet fysiek tegen je lijf, je chanteert het niet met gespeelde boosheid of verontwaardiging als ze niet ingaan op je aanrakingen.

Net als kinderen ‘goede gewoontes’ moeten aanleren, is het ook belangrijk dat ze leren luisteren naar hun eigen gevoelens en grenzen. En dat ze zich niet beschaamd of stout voelen als ze ingaan tegen verwachtingen of vragen van volwassenen om gezellig op de schoot te komen zitten.

Als volwassene bezit je macht: je kan dingen bekomen of ongedaan maken voor kinderen. Misschien besef je dat niet, maar kinderen weten heel goed dat ze van jou afhankelijk zijn en zullen je misschien niet willen kwetsen of voor het hoofd stoten

Erika Frans

Als volwassene heb je een zeker overwicht, en bezit je macht: je kan dingen bekomen of ongedaan maken voor kinderen. Misschien besef je dat niet, maar kinderen weten heel goed dat ze van jou afhankelijk zijn, en zullen je misschien niet willen kwetsen of voor het hoofd stoten. Daardoor zullen ze misschien niet protesteren als je van hen iets vraagt wat ze eigenlijk niet willen.

Geen zoen voor oma?

Uiteindelijk gaat het minder om die zoen of die aanraking, maar wel om hoe die tot stand komen en of een kind daar zelf kan voor kiezen. En kiezen is iets wat je als kind moet leren. Dat betekent stilstaan bij wat je voelt, woorden vinden voor dat gevoel, toestemming krijgen om dat gevoel te hebben en dit te communiceren. En manieren leren om dat op een evidente manier te doen.

Willen we weerbare kinderen, kinderen die durven ‘neen’ te zeggen als er seksueel grensoverschrijdend gedrag dreigt, dan kunnen we als volwassene best hun grenzen respecteren. Spreek met je kinderen wanneer je kind een grens aangeeft, hoe subtiel ook. Geef toestemming om te kiezen. Weerbare kinderen hebben dit gemeen: hun ouders gaven het goede voorbeeld én het was onderwerp van een gesprek.

Een beetje beleefdheid is op zijn plaats, maar laat je kind toe dat uit te drukken met een handdruk of een high five. Als je daarmee je kind zelfzekerder maakt om ook grenzen aan te geven en zo misschien ongewenste seksuele ervaringen uit de weg te gaan, dan is dat een grote bonus, niet?

Erika Frans is expert preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid.




12 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • jef vermeulen

    Er is nu al zoveel afstandelijkheid, kilheid en haat in de wereld. Straks is niets meer toegelaten onder het mom van grensoverschrijdend gedrag.

  • Frans Van Hoyweghen

    Caroline Bex zeer juist mijn zoon wou die (zogezegt oude) mensen ook niet zoenen maar gaf wel vriendelijk een hand. dat was genoeg voor mij.

  • Leopold Vanhoof

    Ik begin meer en meer de indruk te krijgen dat vroeger alles fout was. Alles moet tegenwoordig anders. Alhoewel ik niet de indruk heb dat het vroeger zoveel slechter liep dan nu.

  • joannes Roderigas

    geen zoenen geen cadeau. anders is er helemaal geen respect meer .

  • Marc Lesage

    Deze dame heeft overschot van gelijk, maar ik heb de indruk dat een aantal mensen die hier reageert éérst het artikel nog eens moeten lezen, misschien twéé keer herlezen......