Operatie Kelk afgesloten, KI beslist 22 oktober over toekomst onderzoek

Op woensdag 18 januari 2012 deed de politie huiszoekingen in Namen.
BELGA Op woensdag 18 januari 2012 deed de politie huiszoekingen in Namen.
Operatie Kelk, het gerechtelijk onderzoek naar seksueel misbruik en schuldig verzuim binnen de katholieke kerk, is afgesloten. De onderzoeksrechter heeft het dossier meegedeeld aan het federaal parket dat nu een eindvordering moet opstellen. Dat meldt het federaal parket. Het is intussen wel nog wachten op een arrest van de kamer van inbeschuldigingstelling (KI). Die moet beslissen of het onderzoek nog wettelijk kon worden voortgezet nadat een aantal processen-verbaal waren verdwenen.

Operatie Kelk begon in juni 2010 met spectaculaire huiszoekingen bij het aartsbisdom in Mechelen, de Sint-Romboutskathedraal, de privéwoning van kardinaal Danneels, de toenmalige commissie onder leiding van kinderpsychiater Peter Adriaenssens, die zich boog over het kindermisbruik in de kerk, en bij het Rijksarchief.

Het onderzoek was toen in handen van het Brusselse parket en onderzoeksrechter Wim De Troy. De onderzoeksrechter had informatie gekregen van eremagistrate Godelieve Halsberghe, het voormalige hoofd van het orgaan binnen de kerk dat klachten van slachtoffers van seksueel misbruik behandelde. Zij vermoedde dat het aartsbisdom dossiers over kindermisbruik verborgen hield.

Onwettige huiszoekingen
De huiszoekingen deden veel stof opwaaien, tot in het Vaticaan, onder meer omdat alle Belgische bisschoppen en de pauselijke nuntius die dag een vergadering hadden in het aartsbisschoppelijk paleis. De advocaat van het aartsbisdom en kardinaal Danneels, meester Fernand Keuleneer, vocht de huiszoekingen in Mechelen aan en schreef tegelijkertijd een brief aan het Brusselse parket-generaal. Dat parket-generaal besloot daarop de huiszoekingen bij de Commissie Adriaenssens aan te vechten.

In een arrest van 13 augustus oordeelde de Brusselse kamer van inbeschuldigingstelling dat de huiszoekingen bij de Commissie onwettig waren en dat alle inbeslaggenomen dossiers moesten worden teruggegeven. Op 9 september nam de KI een gelijkaardige beslissing over de zoekacties in de kathedraal, in het aartsbisschoppelijk paleis en bij kardinaal Danneels. Meesters Walter Van Steenbrugge en Christine Mussche, die een aantal slachtoffers van misbruik door geestelijken verdedigden, trokken naar het Hof van Cassatie omdat zij in de procedure voor de KI niet gehoord waren. Het hoogste hof vernietigde op 12 oktober beide arresten, zodat de KI opnieuw moest oordelen.

Wrakingsverzoek
Op 22 december besliste de KI dan dat enkel de huiszoekingen bij de Commissie Adriaenssens nietig waren, maar dat die in de kathedraal, het aartsbisschoppelijk paleis en kardinaal Danneels wettig waren. Een dag eerder had het Brusselse hof van beroep een wrakingsverzoek van meester Keuleneer tegen onderzoeksrechter De Troy afgewezen.

Keuleneer ging tegen beide beslissingen in Cassatieberoep. Over het wrakingsverzoek kreeg hij ongelijk, maar over de huiszoekingen besliste het Hof van Cassatie op 5 april voor de tweede maal dat de KI in de fout was gegaan. De Brusselse KI moest zich wel enkel buigen over de huiszoekingen in het aartsbisschoppelijk paleis en de woningen en kantoren van kardinaal Danneels. In tussentijd werd ook een tweede wrakingsverzoek tegen onderzoeksrechter Wim De Troy afgewezen. Dit was van de hand van socioloog Jan Hertogen, zelf slachtoffer van seksueel misbruik.

Schuldig verzuim
In maart 2011 kwam Operatie Kelk in handen van het federaal parket en sindsdien beperkte onderzoeksrechter De Troy zich tot een onderzoek naar feiten van schuldig verzuim, terwijl de lokale parketten bevoegd werden voor de feiten van seksueel misbruik. Op 24 oktober 2011, toen de Brusselse KI zich voor de derde keer over de huiszoekingen in Mechelen boog, vroeg het federaal parket om ze geldig te verklaren. Op 29 november 2011 besliste de KI echter dat ze nietig zijn. De verklaringen van eremagistrate Godelieve Halsberghe, waarop de onderzoeksrechter zich had gebaseerd, gingen immers enkel over de Sint-Romboutskathedraal en niet over het paleis of de kardinaal, zodat er geen reden was om daar binnen te vallen. Van alle huiszoekingen van Operatie Kelk bleven enkel die bij het Rijksarchief en in de Sint-Romboutskathedraal geldig.

Op 4 april 2012 werd ook dat laatste arrest verbroken maar enkel voor zover de KI besliste dat alle materiaal dat daar in beslag werd genomen, uit het onderzoeksdossier verwijderd moet worden. Het Hof van Cassatie verbrak die beslissing tot verwijdering, omdat ze onvoldoende gemotiveerd was, maar de beslissing dat de huiszoekingen onregelmatig waren, bleef wel overeind. De KI besliste in december 2012 dan opnieuw dat die stukken uit het onderzoeksdossier moesten worden gehaald en ditmaal werd dat arrest niet verbroken.

Verdwenen dossiers
Het onderzoek van het federaal parket ging intussen verder met huiszoekingen in andere bisdommen, ook toen onderzoeksrechter De Troy in maart 2012 opstapte en vervangen werd door onderzoeksrechter Calewaert. In oktober 2012 raakte echter bekend dat er 445 stukken uit het dossier verdwenen waren, in de periode dat onderzoeksrechter De Troy vervangen werd. Een aantal zouden per vergissing door de poetsvrouw zijn weggegooid, maar een deel zou ook door de toenmalige griffier van De Troy zijn meegenomen naar huis, zonder dat ze ooit terug op kantoor geraakten.

Onderzoeksrechter Calewaert stelde proces-verbaal van die verdwijning op en nadat een reeks kopieën waren gemaakt, werd ervan uitgegaan dat het dossier weer volledig was, waarna de Brusselse KI in februari 2013 oordeelde dat het onderzoek voortgezet kon worden. Dat arrest werd echter verbroken door het Hof van Cassatie, onder meer omdat voormalig bisschop Roger Vangheluwe en zijn advocaat niet gehoord waren.

Netelige kwestie
In januari 2014 boog een nieuwe KI zich opnieuw over de netelige kwestie maar nadat die de zaak in beraad had genomen, in februari, bleek dat er meer pv's verdwenen waren dan de 445 waarvan eerst sprake. Ook daarvan zijn intussen kopieën aan het dossier toegevoegd. Op 22 oktober moet de KI nu opnieuw beslissen wat er met het onderzoek moet gebeuren.