Ook mensen met strafblad krijgen weer zicht op probatie

Annemie Turtelboom.
BELGA Annemie Turtelboom.
Ook wie al een effectieve gevangenisstraf opgelegd kreeg, zal bij een nieuwe veroordeling binnenkort nog probatie kunnen krijgen als hij of zij zich aan bepaalde voorwaarden houdt. De Kamercommissie Justitie is het immers eens geraakt over de invoering van de probatie als autonome straf.

Wie vandaag een gevangenisstraf opgelegd krijgt, komt enkel in aanmerking voor uitstel van die straf als hij of zij niet eerder is veroordeeld tot twaalf maanden cel of meer. Voor opschorting van de uitspraak is dat zelfs maar zes maanden. Die beperking zit niet in de nieuwe regeling, waardoor ook mensen met een strafblad weer zicht krijgen op probatie. Dat kan bijvoorbeeld een meerwaarde zijn bij drugsverslaafden, waar de rechter hen met de opgelegde voorwaarden kan dwingen om af te kicken. Het kan reclassering makkelijker maken en recidive helpen vermijden, luidt het in de toelichting van de tekst.

"Expliciet de bedoeling"
Dat was expliciet de bedoeling, zegt ook Kamerlid Stefaan Van Hecke van oppositiepartij Groen. Hij haalt het voorbeeld aan van iemand die een hele tijd geleden een straf opliep en pas nu opnieuw in aanraking komt met het gerecht. Voldoen de nieuwe feiten aan de criteria, dan moet de rechter ook hem of haar autonome probatie kunnen opleggen. Al kan een andere straf natuurlijk ook.

Niet bij verkrachting, pedofilie of moord
Probatie blijft in elk geval uitgesloten bij zware feiten als verkrachting, pedofilie, doodslag of moord. De probatiestraf duurt minstens zes maanden en maximaal twee jaar, waarbij minstens elke zes maanden geëvalueerd wordt of de voorwaarden wel zijn nageleefd. In concreto worden die voorwaarden ook bepaald door de probatiecommissie, op basis van een verslag van de justitieassistent.

"Te veel vrijheid"
Volgens N-VA-Kamerlid Sophie De Wit krijgt de probatiecommissie te veel vrijheid, wat tot straffeloosheid zou kunnen leiden. Iets wat minister Turtelboom tegenspreekt. Volgens haar verruimt dit net de mogelijkheden van de rechter, waardoor de straffeloosheid verder kan worden teruggedrongen. Minister Turtelboom onderstreept ook dat de huidige probatievonnissen soms moeilijk uitvoerbaar zijn. Met de autonome probatiemaatregel zal volgens haar beter kunnen worden afgestemd op de individuele situatie en mogelijkheden van de veroordeelde. Het oude systeem blijft immers onverminderd van kracht.

Extra amendementen
De rechter kan dus nog steeds kiezen om meteen een gevangenisstraf als hoofdstraf op te leggen, maar die dan uit te stellen indien de betrokkene aan een reeks voorwaarden voldoet. In de praktijk komt dat grotendeels op hetzelfde neer als autonome probatie, maar enkel in het tweede geval komt ook wie een strafblad heeft dus in aanmerking. De Kamercommissie keurde vandaag nog enkele amendementen goed, waardoor de tekst pas volgende week in zijn geheel groen licht kan krijgen.