Merkel en co willen opnieuw zelf beslissen wie Commissievoorzitter wordt

David Cameron en Angela Merkel willen liefst opnieuw zelf de Europese Commissievoorzitter kiezen.
AP David Cameron en Angela Merkel willen liefst opnieuw zelf de Europese Commissievoorzitter kiezen.
Twee jaar geleden kregen u en ik als Europese burgers voor het eerst ooit een -weliswaar indirecte - stem in wie voorzitter van de Europese Commissie zou worden. Het systeem van de zogenaamde Spitzenkandidaten bij de Europese verkiezingen moest de Europese politiek transparanter maken en de burger opnieuw dichter bij de EU brengen. Maar de lidstaten willen er voor de volgende verkiezingen niet meer van weten en zelf blijkbaar opnieuw de macht verdelen.

Dat schrijft de Duitse krant Süddeutsche Zeitung vandaag op basis van een vertrouwelijk rapport uit Nederland, dat momenteel het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie bezit. Alle lidstaten, "behalve één", zijn voorstander van een herroeping van het Spitzenkandidaten-systeem, met de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Britse premier David Cameron als grote trekkers.

Bij de laatste Europese verkiezingen in 2014 spraken de politieke partijen in het parlement af dat ze vooraf een topkandidaat - vandaar de Duitse term Spitzenkandidat - zouden nomineren. Na de verkiezingen zou het parlement dan alleen akkoord gaan met de kandidaat van de grootste partij. Daardoor wisten Europese burgers dus vooraf wie de kandidaat van elke partij was. Uiteindelijk werd Jean-Claude Juncker, kandidaat van de Europese Volkspartij, de grootste Europese partij, na een felle machtsstrijd ook effectief de nieuwe Commissievoorzitter.

Jean-Claude Juncker, de huidige Europese Commissievoorzitter.
AP Jean-Claude Juncker, de huidige Europese Commissievoorzitter.

Betrokkenheid

Het Europese parlement is een groot voorstander van dat systeem, omdat het de betrokkenheid van de burger bij het Europese project vergroot. Het zou de dalende interesse in de EU moeten tegengaan. Verschillende fracties willen het systeem voor de verkiezingen van 2019 dan ook formeel invoeren en de praktische regeling uit 2014 omzetten in wet. Vandaag zijn het volgens het verdrag van Lissabon nog altijd de staats- en regeringsleiders die "rekening houdend met de verkiezingsuitslag" een kandidaat voorstellen aan het parlement, dat zijn goedkeuring moet geven.

Maar die staats- en regeringsleiders willen niets van dat systeem weten, integendeel, zo blijkt nu. Zij zijn de nederlaag van 2014 nog niet vergeten en willen liefst terug naar het systeem van daarvóór, waarbij partijen op voorhand helemaal geen kopstukken aanduiden en waarbij ze onder elkaar en achter gesloten deuren op een Europese top de Commissievoorzitter aanduiden. Het parlement zou dan enkel die kandidaat kunnen goed- of afkeuren.

De Spitzenkandidaten moesten de betrokkenheid van de burger bij het Europese project vergroten

Afwijzend

Het voorstel staat te lezen in een juridisch rapport dat opgesteld is door het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Parlementsvoorzitter Martin Schulz reageert alvast afwijzend. "De reflecties van de juridische dienst van de Raad zijn interessant. Maar laat een ding duidelijk zijn: de volgende Commissievoorzitter zal ook door het parlement gekozen en gestemd worden", zo laat hij optekenen bij Politico.

Ook het Duitse Europarlementslid Jo Leinen, een van de grote voorstanders van de Spitzenkandidaten, is ontstemd: "Ze vormden een mijlpaal richting echte Europese verkiezingen, waarbij de burgers over politici en programma's op Europees niveau konden beslissen. Het is dan ook heel belangrijk, dat systeem bij de verkiezingen van 2019 verder te zetten. Maar nu zullen burgers van een middel beroofd worden, dat hen directe invloed op de Europese regering geeft."

'De Spitzenkandidaten vormden een mijlpaal richting echte Europese verkiezingen, waarbij de burgers over politici en programma's op Europees niveau konden beslissen'

Jo Leinen, Europees parlementslid