Interne controle werkt verlammend: agenten bang de straat op

Photo News
Sommige agenten zijn zo bang voor klachten en eventuele sancties dat ze amper nog op straat durven te komen. Dat blijkt uit een audit van de Leuvense politie die uw krant kon inkijken. "Ook elders in het land vertrekken politiemensen met de daver op het lijf op interventie. Ze worden nu eenmaal overmatig gecontroleerd."

"De manier waarop de dienst Interne Controle klachten onderzoekt, werkt intimiderend en bedreigend. Hierdoor ontstaat een angstcultuur", zo staat in het rapport dat de lokale politie van Leuven bestelde bij een externe firma. Verscheidene agenten bevestigen. "Geen enkele fout wordt geduld. Zelfs als je tegen het kleinste regeltje zondigt, word je bestraft. Eigenlijk blijf je als Leuvense flik beter gewoon zitten als er een oproep binnenloopt."

De korpsleiding zegt op de hoogte te zijn van de "problematiek". "We werken aan maatregelen. Maar uitleg vragen over wat er mogelijk fout is gegaan, is nu eenmaal nodig om medewerkers te coachen en te ondersteunen."

"Verlammingsverschijnselen"

Volgens politiechef Nicholas Paelinck, die de lokale korpsen vertegenwoordigt, zijn de "verlammingsverschijnselen" geen louter Leuvens fenomeen. "In andere zones gaat het er net zo aan toe, want de politie wordt overal overmatig gecontroleerd door allerlei instanties én door de burger, die voor het minste met een klacht dreigt. Politiemensen die worden genoemd, worden urenlang verhoord, alsof ze staatsvijand nummer één zijn. Je zou voor minder met de daver op het lijf op ronde vertrekken." Paelinck ziet heil in één overkoepelend klachtenorgaan. "Want nu zit je met het intern toezicht, het Comité P, de Algemene Inspectie, de onderzoeksrechter enzovoort."

Dat burgemeester Louis Tobback het onderzoek verkoopt als nonsens is zeer straf.

Vincent Houssin van politievakbond VSOA

"Meer vertrouwen"

Leidinggevenden en politieke overheden moeten meer vertrouwen hebben in het politiepersoneel, in plaats van steeds te zwaaien met tuchtsancties. Dat stelt Vincent Houssin van de politievakbond VSOA. De situatie in Leuven is volgens Houssin al door verschillende vakbonden aangeklaagd maar altijd ontkend. Het onderzoek bevestigt de problemen nu. "Dat burgemeester Louis Tobback het onderzoek verkoopt als nonsens is zeer straf. Hij trekt onafhankelijk onderzoek in twijfel, dat werd uitgevoerd door de externe dienst van de zone zelf. Men zit nog steeds in ontkenningsfase", aldus Houssin, die ook korpschef Jean-Paul Mouchaers op de korrel neemt omdat hij plots met een actieplan nu er over het probleem wordt bericht.

Maar het probleem van overmatige controle is volgens Houssin een algemeen probleem, dat zich niet tot Leuven beperkt. "Politiemensen zijn de best bewaakte criminelen van het land, alleen de enkelband ontbreekt. Bodycams, het afluisteren van telefoongesprekken die binnenkomen op de dispatching... Het gebeurt zogezegd allemaal in het kader van de veiligheid, maar in praktijk is het om mensen constant te controleren en te dreigen met tuchtsancties." Het gevolg is volgens de VSOA dat politiemensen enkel nog uitvoeren wat letterlijk van hen gevraagd wordt, maar verder geen initiatief nemen.

Net als politiechef Nicholas Paelinck pleit Houssin voor één controledienst voor de politie, die werkt onder de minister van Binnenlandse Zaken. Maar ook een mentaliteitswijziging bij de leidinggevenden en politieke overheden is nodig, op het vlak van vertrouwen in het personeel.

De politie is de steunpilaar en niet de pispaal van de maatschappij.

Carlo Medo, nationaal voorzitter van politievakbond NSPV

Agressie zonder gevolg

Net als de VSOA stelt ook politievakbond NSPV dat er een probleem is van te veel controle op politiemensen. "Het minste foutje wordt uitvergroot en onderzocht", beaamt nationaal voorzitter Carlo Medo. Volgens de NSPV staat de politie de laatste decennia zwaar onder druk. Niet enkel worden ze geconfronteerd met agressie, ze staan ook nog eens onder zware controle van minstens vier controlediensten. "Vanaf het moment dat zij de straat opgaan worden zij gecontroleerd en gefilmd bij zowat elke interventie met de nodige (hoofdzakelijk ongegronde) klachten tot gevolg. Het minste foutje wordt uitvergroot en onderzocht", klinkt het.

Dat terwijl agressie op politiemensen zo goed als zonder gevolg blijven, aldus NSPV. "Politiek en Justitie veroordelen dergelijke ernstige vergrijpen maar in de meeste gevallen blijven het maar woorden, beloftes".

De NSPV wil dat minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) dringend actie onderneemt, en voor de politie opkomt. "De politie is de steunpilaar en niet de pispaal van de maatschappij", aldus Medo. 

"Rotte appels eruit"

We leiden onze politiemensen met de beste zorgen op en daardoor kunnen we hen maximaal vertrouwen geven." Dat zegt minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) in een reactie. "Maar als er, zoals dat in elke sector mogelijk is, uitwassen zijn, dan moeten de rotte appels uit de mand gehaald worden. Dat zegt echter niets over de mand." Het kabinet-Jambon wijst erop dat België een zeer lange en degelijke politieopleiding heeft. "Ook aan ethiek wordt daar veel aandacht besteed. Maar België telt 186 politiezones en een federale politie. Dan is het niet ondenkbaar dat daar rotte appels tussen zitten."

Lees het hele verhaal in HLN+, exclusief voor abonnees. Proef nu vier weken gratis!