Honderden Belgische onderzoekers publiceerden in "neptijdschriften"

iStock
Honderden academici van Belgische universiteiten en onderzoeksinstellingen hebben studies gepubliceerd in gekende rooftijdschriften, vaak ook 'neptijdschriften' genoemd. Zij publiceren artikels, doorgaans tegen betaling, zonder fatsoenlijke kwaliteitskeuring.

Rooftijdschriften zijn ook kind aan huis in Belgische wetenschappelijke kringen. Honderden academici van Belgische universiteiten en onderzoeksinstellingen, onder wie bijvoorbeeld medisch filosoof Ignaas Devisch en de Gentse professor-emeritus endocrinologie Frank Comhaire, hebben al dan niet bewust artikels gepubliceerd in omstreden en zo goed als ongecontroleerde rooftijdschriften. Zij  betalen hiervoor of krijgen na publicatie een gepeperde rekening, soms tot meer dan 2.000 euro, gepresenteerd. Het gaat opvallend vaak om onderzoekers die werkzaam zijn in de biomedische of medische wetenschappen.

Eerder deze week werd al duidelijk dat ook Nederlandse onderzoekers hebben meegewerkt aan rooftijdschriften. Zij doken, net zoals de Belgische wetenschappers, op in de databank van de Duitse krant Süddeutsche Zeitung en de Duitse omroepen Norddeutscher Rundfunk (NDR) en WDR. Zij controleerden de websites van gekende valsspelers, zoals de Turkse uitgeverij WASET en het Indiase OMICS, en haalden de namen en instellingen van de auteurs uit tienduizenden artikels. In Duitsland ging het om 5.000 wetenschappers die opdoken in rooftijdschriften.

Alle Vlaamse universiteiten betrokken

Voor ons land kon De Morgen exclusief aan de slag met de ruwe data. Alle betrokken tijdschriften werden getoetst aan zogeheten witte lijsten van betrouwbare journals. Op die manier blijven er 1.294 namen van betrokken wetenschappers uit ons land over. Zij publiceerden sinds 2007 in totaal 295 artikels in rooftijdschriften. Voor alle duidelijkheid: dit betekent niet dat deze artikels waardeloos zijn. Het probleem is juist dat er geen of geen betrouwbare kwaliteitstoetsing (peer review) is gebeurd. De uitgevers, die in de Verenigde Staten onder vuur liggen, waren vooralsnog niet bereikbaar voor commentaar.

Alle Vlaamse universiteiten zijn betrokken. Zij wijzen er haast allemaal op dat het niet om een zwart-witverhaal gaat. De VUB ijvert in een reactie voor duidelijke witte en zwarte lijsten voor Vlaamse onderzoekers, zodat duidelijk is waar wetenschappers wel terechtkunnen. De KU Leuven wilde nog niet reageren, de UAntwerpen was niet bereikbaar.

Luc De Schepper, rector van de UHasselt, geeft aan dat hij de kwestie intern op de agenda heeft gezet en beklemtoont dat het geen zwart-witverhaal is. Ignace Lemahieu, onderzoeksdirecteur van de UGent, verklaart dat de universiteit haar onderzoekers probeert te sensibiliseren. Ook hij benadrukt dat er een grijze zone is. "Sommige tijdschriften hebben het predikaat 'predatory' gekregen, maar vechten dit aan of werken toch op een koosjere manier. Voor onze onderzoekers is het daarom niet altijd even duidelijk of tijdschriften malafide zijn. Ze kunnen dus perfect te goeder trouw hebben gehandeld."

Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) zegt dat publicaties meetellen voor de financiering van de universiteiten. “Maar publicaties uit neptijdschriften worden geweerd. Om die uit te zuiveren werkt men voor de menswetenschappen met lijsten van neptijdschriften.”

Het probleem is juist dat er geen of geen betrouwbare kwaliteitstoetsing (peer review) is gebeurd




15 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Nicolas Ivanov

    Zelfde verhaal als zgn fake news. Wie bepaalt dat? Alles wat de gevestigde orde tegenspreekt is fake news of fake wetenschap. Galilei, Keppler en Einstein waren ook fake news?

  • JAN krommentak

    Is dit nieuws zo gaat dit al 10 talle jaren iedereen weet dit ondertussen toch panorama en andere brachten dit onderwerp ooit en veranderde er iets nee hoor !

  • Gerhard VAN NIEUWENHOVE

    Ze zetten u in ‘t zak terwijl je er bij zit deze geleerde grootverdieners . Is het dat wat ze op onze kosten leren ?

  • Michel de Coorebyter

    De mediageilheid en de hoogmoed van de mensen kent geen grenzen.

  • Koen Van Crombruggen

    Maak nog meer programma's zoals (top)dokters. Nu volstaat publiceren ook al niet meer, je moet de clown gaan uithangen op den televies. Zonder te zeveren, bij het FWO vragen ze al langer wat je wel gaat doen om uw wetenschappelijk werk te vulgariseren. Moest ik niet aan de dop hangen door hun incompetentie, dan zou ik volgende keer antwoorden om aan flopdokters mee te doen.