Hoe het lijk van de collaborerende priester Verschaeve 45 jaar geleden in het geheim opgegraven werd

Beruchte passage uit Vlaamse geschiedenis verfilmd door Iwein Segers

Priester Cyriel Verschaeve collaboreerde tijdens de Tweede Wereldoorlog en overleed in 1949 in Oostenrijk. Daar werd hij in 1973 opgegraven door de VMO.
RV Priester Cyriel Verschaeve collaboreerde tijdens de Tweede Wereldoorlog en overleed in 1949 in Oostenrijk. Daar werd hij in 1973 opgegraven door de VMO.
Komiek Iwein Segers heeft een kortfilm gemaakt over van de meest opmerkelijke verhalen uit de geschiedenis van het Vlaams nationalisme. ‘Operatie Kazuifel’, waarin onder anderen Jelle De Beule en Jeroen Lenaerts (Tim uit ‘Thuis’) meespelen, is een zwarte komedie over de opgraving van Cyriel Verschaeve (1874-1949), de omstreden priester, dichter en collaborateur. Maar de werkelijkheid was nog veel waanzinniger.

De meesten kennen Segers wellicht nog als de stem in het Vier-programma ‘Komen Eten’ waar hij een jaar later ook plots moest verdwijnen. Nadien ging hij vooral acteren, schrijven, en nu dus ook regisseren. En het is meteen een opmerkelijke film geworden. ‘Operatie Kazuifel’ gaat over een van de absurdste passages in de geschiedenis van de Vlaamse Beweging. “Absurdisme, extremisme en romantiek komen samen. De operatie was gewoon te gek voor woorden”, legde Segers deze week nog aan Knack uit waarom hij het verhaal verfilmde.

Segers zelf speelt een creatieve mislukkeling die de operatie op film vereeuwigt. Jeroen Lenaerts ( vooral bekend als Tim uit ‘Thuis’) speelt Erik Petterson, een knipoog naar de leider van het commando dat de opgraving uitvoerde. Hun groepje bestaat verder nog uit de knullige krachtpatser (Rik Willems) en een racistische bullebak, gespeeld door Jelle De Beule.

Van links: de rollen worden gespeeld door Iwein Segers zelf, Jelle De Beule, Jeroen Lenaerts en Rik Willems
Van links: de rollen worden gespeeld door Iwein Segers zelf, Jelle De Beule, Jeroen Lenaerts en Rik Willems

In het echt telde het gezelschap acht mannen van de Vlaamse Militanten Orde (VMO), een organisatie die vooral bestaat uit extreme Vlaams-nationalisten en ex-collaborateurs en geleid werd door Bert Eriksson (1931-2005). Hun missie: de in 1949 overleden Verschaeve van Tirol in het geheim naar Vlaanderen brengen. Ze wilden de priester, hun held, een laatste rustplaats geven in ‘heilige Vlaamse grond’. Die missie kreeg de naam Operatie Brevier. “Het idee om een beruchte collaborateur op te graven in Oostenrijk is op zich al knettergek, en de uitvoering was dat nog meer”, aldus Segers.

Naast de lijkkist in de auto

In de nacht van 10 op 11 mei 1973 werd het lijk van Verschaeve ontgraven. Ze klommen over de muur van het kerkhof waar Verschaeve begraven lag, waarna ze ontdekten dat het hek gewoon openstond, zo staat er in het boek dat Eriksson in de jaren 90 schreef over de operatie, te lezen. Het is diezelfde leider zelf die de lijkkist in de iets te krappe laadruimte van een hun auto zou gewrongen hebben. Twee kompanen kregen vervolgens het bevel om - geloof het of niet - tot aan de Oostenrijkse grens naast Verschaeve te gaan zitten.

Op 12 mei wordt de kapelaan  naar Vlaanderen getransporteerd. Eenmaal de stoffelijke overschotten eindelijk in België zijn, is Operatie Brevier nog niet afgelopen. De BOB krijgt lucht van het zaakje, en ook media berichten erover. Eerst wil men het lijk begraven in de crypte onder de oude IJzertoren, maar dat plan gaat niet door. Vervolgens kreeg Verschaeve een tijdelijk onderkomen in de Sint-Sixtusabdij van Westvleteren. Eind juni 1973 worden zijn stoffelijke resten in een grafkelder in zijn vroegere parochie Alveringem begraven.

Nog twee andere missies

Vijf jaar later vond de volgende actie van de VMO plaats, toen het lijk van VNV-leider Staf De Clercq van het kerkhof van het Vlaams-Brabantse Leerbeek (Gooik) werd weggehaald en herbegraven in Asse. In 1997 werd het huzarenstukje nóg eens overgedaan, met het lijk van alweer een topcollaborateur, Anton Mussert. Hij leidde de NSB, die in Nederland collaboreerde met de Duitse bezetter.




3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Jacques Mertens

    Een beetje simpel om Verschaeve te omschrijven als een collaborateur. De wereld zag er in 1940 anders uit dan vandaag. Wij moeten niet achteraf oordelen maar door de bril proberen kijken van mensen die toen leefden en niet wisten wat er nog ging gebeuren, en die ook niet de informatie hadden waarover we vandaag beschikken.

  • FRANK DUMON

    Tijdens WOI hield Frankrijk 4 jaar stand. Tijdens WOII hielden ze 4 dagen stand. La vérité sur l'affaire Pétain van Cassius legt uit waarom. Annie Lacroix Riz en John Cornwell ook om vooral Heinrich Deschner niet te vergeten. Verschaeve en co komen er uitgebreid aan bod. Onze vaderlandse geschiedenis rammelt aan alle kanten.

  • Marc Verschaeren

    Helden , Verschaeve was geen collaborateur . Hij was iemand die anders dacht en risico's nam in de hoop Vlaanderen te bevrijden van de Franskiljons . Die hoop flakkert dezer dagen weer fel op en misschien is nu de moment om te handelen .