Hoe doen ondervragers terroristen spreken?

Wat is er nodig om de tong van een terrorist zoals Mohamed Abrini los te krijgen? Ondervragingsexpert en rechtspsychologe Miet Vanderhallen voert onderzoek en geeft ondervragingscursussen aan de politie. Zij kent de kneepjes van het aartsmoeilijke verhoringsvak. En velen zullen het misschien niet graag horen, maar volgens de experte is de zachte aanpak wel degelijk de meest effectieve aanpak.

Maandenlang slaagden terroristen van het kaliber Salah Abdeslam en Mohamed Abrini erin zich in stilzwijgen te hullen en volledig onder de radar te blijven. Maar nu zijn ze gevat en moeten ze spreken. Hoe krijg je hen zover dat ze bekennen, spreken en belangrijker: de waarheid spreken? In 'De Afspraak' doet Miet Vanderhallen één en ander uit de doeken.

"Bij terroristen is een verhoor heel moeilijk", vertelt ze. Met de deur in huis vallen en Hollywood-gewijs een keer stevig op de ondervragingstafel bonken en meteen tot op het bot gaan, gebeurt alvast best niet, aldus Vanderhallen. Het is belangrijk om aansluiting te krijgen met de terrorist en dus eerst gewoon een gesprek aan te gaan, om vervolgens stap voor stap meer richting doel te bewegen. "Het is echt psychologie."

Reuters, rv

Empathie

Aansluiting krijgen, een goede verstandhouding opbouwen? Met een terrorist?! Welja, want onderzoek en ervaring heeft geleerd dat dit beter werkt dan de meer gebalde, beschuldigende en bekentenisgerichte aanpak die vroeger vaker werd gehanteerd, vervolgt Vanderhallen. Vroeger leidde die aanpak er soms toe dat mensen zo onder de indruk waren dat ze plotsklaps feiten bekenden die ze nooit gedaan hadden.

Een goed contact, een respectvolle behandeling, en een portie inlevingsvermogen en empathie is volgens de experte wel degelijk 'the way to go' bij een ondervraging.

En nee, dat is niet bepaald evident met een geradicaliseerde en geïsoleerde terrorist voor je neus. Een ondervraging zo comfortabel mogelijk maken voor iemand die in één zin wordt genoemd met heel gruwelijke zaken is heel contra-intuïtief. Maar het verleden leert dat er zo veel meer garanties zijn om meer informatie los te krijgen, én meer accurate informatie.  

Belangrijk is ook dat het écht is, aldus Verhallen. Iemand die niet echt luistert, duidelijk respect veinst en empathie faket, wordt zo doorprikt. En dus worden er bij terroristen als Abrini de absolute topondervragers bijgehaald.