Help! Wat te doen als jouw naaktfoto online verschijnt?

thinkstock
Het verspreiden van intieme foto's kan dramatische gevolgen hebben, zo bleek zondag nog maar eens in het Nederlandse Enschede. De 14-jarige Onur pleegde toen zelfmoord, enkele uren nadat een naaktfoto van hem op Instagram begon te circuleren.

Het is méér dan vervelend als op school een naaktfoto van je rondgaat. Het is ronduit verschrikkelijk. En waarschijnlijk voelt het als het einde van de wereld, weet Arda Gerkens van Helpwanted.nl, een website speciaal voor jongeren die dit meemaken. "Tieners denken dat ze de enige zijn die dit meemaken, maar wij hebben veel contacten met jongeren die dit overkomt. Het gebeurt veel vaker dan je denkt.''

Sexting - het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's - is geen lokaal probleem. Tussen de 10 en 50 procent van de jongeren in Nederland heeft wel eens een pikante foto verstuurd met zijn mobiel toestel. In een aantal gevallen belandt zo'n foto in het openbaar, op sociale media of andere websites. Maar wat kan je doen als je ontdekt dat de foto online staat?

Rapporteer de foto

Allereerst is het goed om te weten dat alle vormen van naakt verboden zijn op Instagram, dus ook als het om volwassenen gaat. De geplaatste foto van Onur was dubbel strafbaar, omdat hij nog minderjarig was.

Het sociale media-bedrijf controleert geen foto's vooraf: alles kan in principe geplaatst worden. Maar gebruikers krijgen bij elke foto de optie om die te rapporteren. Via de drie bolletjes bovenaan de foto kan geklikt worden op 'rapporteren als ongepast', met vervolgens specificaties waarom de foto niet toelaatbaar zou zijn. 'Naakfoto's of pornografie' is een van de keuzemogelijkheden. Instagram zegt ook halfnaakte foto's van minderjarige kinderen te verwijderen op verzoek.

Volgens Instagram speelt het aantal meldingen op een foto geen rol in de snelheid waarmee de foto beoordeeld of verwijderd wordt. Hoe lang het duurt voordat het bedrijf actie onderneemt, is niet bekend.

Ook de meeste andere sociale media hebben opties om ongewenste foto's of video's te rapporteren. Een 'probleemgeval' is WhatsApp, als daar een een pikante foto rondgaat is die lastig op te sporen of te verwijderen. WhatsApp biedt wel de optie om individuele gebruikers te blokkeren, maar niet om foto's te rapporteren.

Doe aangifte

Wanneer iemand z'n imago wordt geschaad door het verspreiden van beeldmateriaal - en daar geen toestemming voor is verleend - is dat strafbaar. Slachtoffers kunnen bij de politie aangifte doen van smaad. Als bewijslast kan een screenshot van de verspreide foto helpen, zeker omdat die later misschien verwijderd wordt. Belangrijke tip: het is aan te raden om via de computer een screenshot te maken, omdat daar ook de unieke URL in staat. Een screenshot met de telefoon volstaat achteraf niet altijd.

Ook bewijsmateriaal van eerdere chats met mogelijk de verspreider van de foto kan helpen. Wil iemand na verzoek de foto niet offline halen, dan kan een advocaat overwogen worden. Een advocaat kan vaak al binnen enkele uren een kort geding starten.

Een rechter zal dan de belangen van de betrokkenen afwegen. Als het om ongewenste naaktfoto's gaat, beslist een rechter eigenlijk altijd dat ze verwijderd moeten worden. Gebeurt dat niet, dan moet de plaatser een dwangsom betalen.

Praat erover

Het klinkt makkelijker dan het is: erover praten. Want vertel maar eens aan je leraar, ouders of iemand anders dat er een naaktfoto van jou circuleert. Toch is het bijzonder belangrijk. "Neem iemand in vertrouwen en praat erover. Ben je jonger dan 18? Vertel het dan je ouders", schrijft Helpwanted. "Maar, als je dat lastig vindt, neem dan een andere volwassene in vertrouwen. Bespreek het ook met je vertrouwenspersoon op school als je die hebt. Hij of zij kan je misschien helpen bij het vinden van een oplossing."

De dochter van Marlies Segers, auteur van Onder mijn Huid, maakte het ook mee. "Zij heeft het een jaar lang voor zich gehouden en heeft daar heel veel last van gehad", vertelt Segers. "Ze schaamde zich dood. Werd ook met de foto's gechanteerd door een jongen. Maar nu, vier jaar later, zegt ze: had ik het maar eerder verteld. Want je ouders kunnen je echt helpen."

Onherkenbaar op foto

Het probleem van een pikante foto begint bij het maken ervan, wat vaak in een opwelling gebeurt. Helpwanted adviseert goede afspraken op voorhand te maken en in ieder geval te zorgen dat je zelf onherkenbaar bent op het beeld. "Dus zonder je gezicht of lichaamskenmerken, waardoor iemand kan zien dat jij het bent. Wanneer de foto dan alsnog wordt verspreid, dan ben je in elk geval niet herkenbaar", aldus de voorlichting-site.