Helft Belgische zetels in Europees Parlement wisselt van eigenaar, wat doet de N-VA na de verkiezingen?

Europeanen kiezen 705 nieuwe Europarlementsleden. Of zijn het er toch 751?

De plenaire zittingszaal in Straatsburg.
AFP De plenaire zittingszaal in Straatsburg.
Met 21 zijn ze, de Belgen die de voorbije vijf jaar maandelijks tussen Brussel en Straatsburg pendelden om er de belangen van hun kiezers op Europees niveau te verdedigen. Zowat de helft van die verkozenen heeft een goede tot reële kans om er opnieuw bij te zijn. De andere zetels gaan naar nieuwkomers: van gewezen ministers-presidenten en partijvoorzitters tot politieke nieuwelingen. Het zal na de verkiezingen vooral uitkijken zijn waar N-VA terechtkomt.

N-VA: Geert Bourgeois

Bij de Europese verkiezingen van 2014 sleepte N-VA de meeste zetels in de wacht. Lijsttrekker Johan Van Overtveldt schoof meteen door naar de federale regering. Zijn opvolger, Sander Loones, zou vorig najaar nog even dezelfde verhuizing maken. Ralph Packet maakte als opvolger de legislatuur rond. Louis Ide werd dan weer snel opgevolgd door Anneleen Van Bossuyt. Helga Stevens en Mark Demesmaeker werden verkozen en bleven vijf jaar in Straatsburg.

N-VA hoopt die vier zetels te behouden. Vlaams minister-president Geert Bourgeois trekt de lijst, gevolgd door Assita Kanko, Van Overtveldt en Demesmaeker. Hij zou dus het enige vertrouwde gezicht van de partij in Straatsburg blijven, tenzij iemand anders op de lijst meer stemmen haalt. Frieda Brepoels, eveneens een oudgediende uit het Europees Parlement, duwt de lijst. Jeroen Overmeer, de kabinetschef van Bourgeois, trekt bij de opvolgers.

Huidig Vlaams minister-president Geert Bourgeois is de Europese lijsttrekker voor N-VA (hier naast kandidaten Assita Kanko en Johan Van Overtveldt).
Photo News Huidig Vlaams minister-president Geert Bourgeois is de Europese lijsttrekker voor N-VA (hier naast kandidaten Assita Kanko en Johan Van Overtveldt).

Open Vld: Guy Verhofstadt

Open Vld haalde vijf jaar geleden drie zetels. Net als toen trekt boegbeeld Guy Verhofstadt de lijst. De oud-premier mocht zich tot stemmenkampioen kronen met 531.030 stemmen. Annemie Neyts haalde de tweede zetel binnen, maar maakte al snel plaats voor Hilde Vautmans. De Limburgse staat nu op de tweede plaats en keert allicht ook terug naar het Europese halfrond.

De derde zetel van Open Vld sleepte lijstduwer Karel De Gucht in de wacht. De oud-eurocommissaris maakte meteen plaats voor Philippe De Backer, die na zijn sprong naar de federale regering werd opgevolgd door Lieve Wierinck. Volgens de peilingen van het Europees Parlement dreigen de liberalen die zetel nu kwijt te raken aan Groen. Filosofe Alicja Gescinska beleeft haar politieke debuut op nummer drie, journaliste Lynn Wesenbeek duwt de lijst, Wierinck zelf staat op plaats elf. Eva De Bleeker trekt bij de opvolgers.

CD&V: Kris Peeters

CD&V pakte in 2014 twee zetels. Marianne Thyssen trok de lijst, maar kon al snel doorschuiven naar de Europese Commissie. Ze werd opgevolgd door Tom Vandenkendelaere. Ivo Belet sleepte de tweede zetel in de wacht. Nu trekt oud-minister-president en vicepremier Kris Peeters de christendemocratische lijst, Vlaams parlementslid Cindy Franssen staat op twee. Thyssen duwt nu de lijst, Ivo Belet staat één plaats hoger. Ook nu weer is Vandenkendelaere de eerste opvolger.

Ook vicepremier Kris Peeters verhuist naar het Europese niveau, hij is lijsttrekker voor CD&V.
Photo News Ook vicepremier Kris Peeters verhuist naar het Europese niveau, hij is lijsttrekker voor CD&V.

Groen: Petra De Sutter

Voor Groen haalde boegbeeld Bart Staes vijf jaar geleden de enige zetel binnen. Nu leeft binnen de partij de hoop op een tweede zitje. Petra De Sutter trekt de lijst, Staes probeert vanaf de tweede plaats de ambities van de groenen waar te maken. Michel Bauwens duwt en Sara Matthieu is eerste opvolger.

Sp.a: Kathleen Van Brempt

Bij sp.a lijken er weinig veranderingen op til. Lijsttrekker Kathleen Van Brempt zetelde de voorbije vijf jaar als enige voor de Vlaamse socialisten en ook nu trekt de Antwerpse de lijst. Jan Cornillie volgt op de tweede plaats. Lijstduwer is federaal parlementslid Dirk Van Der Maelen. Op de opvolgerslijst staat Vlaams parlementslid Tine Soens bovenaan.

Kathleen Van Brempt trekt opnieuw de Europese lijst voor sp.a.
Belga Kathleen Van Brempt trekt opnieuw de Europese lijst voor sp.a.

Vlaams Belang: Gerolf Annemans

Ook bij Vlaams Belang blijft de lijsttrekker ongewijzigd. Gerolf Annemans haalde vijf jaar geleden de enige zetel binnen en is opnieuw het Europese partijboegbeeld. 

PVDA: Line De Witte

PVDA heeft vooralsnog geen vertegenwoordiger in het Europees Parlement. Ditmaal doet de partij een gooi naar een zetel met lijsttrekker Line De Witte.

Wat met de Franstalige zetels?

In Franstalig België, waar er acht zetels op het spel staan, zou uiterst links wel voor het eerst een verkozene naar Straatsburg kunnen sturen. Volgens de peilingen van het Europees Parlement pakt PTB-lijsttrekker Marc Botenga een zetel.

De PS zou er eentje moeten inleveren. In 2014 stuurden de Franstalige socialisten nog drie afgevaardigden naar het Europees Parlement: lijsttrekker Marie Arena en Marc Tarabella en Hugues Bayet respectievelijk vanop de tweede en derde plaats. Ditmaal staat Arena op de tweede stek, na lijsttrekker Paul Magnette. De burgemeester van Charleroi heeft echter al aangekondigd dat hij zijn zetel afstaat aan eerste opvolger en oudgediende Tarabella.

Paul Magnette trekt dan wel de PS-lijst, de burgemeester van Charleroi zal niet gaan zetelen.
BELGA Paul Magnette trekt dan wel de PS-lijst, de burgemeester van Charleroi zal niet gaan zetelen.

Net als voor Groen voorspellen de peilingen voor Ecolo een tweede zetel. Philippe Lamberts zetelde de voorbije vijf jaar als leider van zijn Europese fractie in het parlement en trekt opnieuw de lijst. 

De MR zou dan weer zijn derde zetel moeten prijsgeven. In 2014 haalde lijsttrekker Louis Michel de meeste voorkeursstemmen in de Franstalige kieskring, en in zijn zog trokken ook Frédérique Ries en Gérard Deprez naar het Europees Parlement. Boegbeelden Michel en Deprez komen niet meer terug. Het is nu aan oud-voorzitter Olivier Chastel om de lijst te trekken. Ries behoudt haar tweede plaats en na haar volgt een verrassing: de Fransman Nicolas Barnier, zoon van brexit-onderhandelaar Michel Barnier.

Ex-MR-voorzitter Olivier Chastel verhuist naar het Europese niveau.
BELGA Ex-MR-voorzitter Olivier Chastel verhuist naar het Europese niveau.

CdH tenslotte zou zijn ene zetel in Straatsburg behouden. Enkel het profiel van de verkozene lijkt te wijzigen. Oud-syndicalist Claude Rolin houdt het voor bekeken, als lijsttrekker zal oud-partijvoorzitter Benoît Lutgen allicht zijn plaats innemen.

De christendemocraten leverden de voorbij vijf jaar ook de enige Duitstalige verkozene: Pascal Arimont van CSP. Hij is kandidaat om zichzelf op te volgen.

Honderden miljoenen kiezers

De Europese verkiezingen vinden gedurende vier dagen plaats, al kunnen wij enkel op zondag 26 mei gaan stemmen. In Nederland bijvoorbeeld vindt de stemming al op donderdag plaats. In totaal zullen honderden miljoenen Europeanen de kans krijgen om hun stem uit te brengen.

Het Europees Parlement is de enige rechtstreeks gekozen instelling van de EU. Omdat het beslissingen neemt die een rechtstreekse impact hebben op de meer dan 500 miljoen inwoners van de Unie, zien verschillende leden van het ‘EP’ hun halfrond ook graag als een van de belangrijkste parlementen van de wereld.

Door de brexit werd het totale aantal in te vullen zetels afgebouwd van 751 naar 705. Van de 73 Britse zetels die uit het parlement verdwijnen, worden er 27 herverdeeld onder de 27 overgebleven lidstaten. België behoudt zijn 21 zetels, landen als Frankrijk en Spanje krijgen er elk vijf bij, geen enkele lidstaat moet een zetel inleveren.

Toen het parlement en de Europese staatshoofden en regeringsleiders in 2018 beslisten het aantal ‘MEP’s’ af te bouwen, hielden ze echter een slag om de arm. De nieuwe zetelverdeling is pas van toepassing wanneer de brexit gerealiseerd is en het Verenigd Koninkrijk effectief de Europese Unie zal verlaten hebben. Zolang dat niet het geval is, zal het parlement met 751 volksvertegenwoordigers moeten blijven werken.

Onzekerheid voor 27 verkozen leden

Een jaar later mag de EU zich gelukkig prijzen dat ze die clausule ingebouwd heeft: bijna drie jaar na het brexit-referendum is het Verenigd Koninkrijk nog steeds een lidstaat. En dat met alle rechten en plichten die erbij komen kijken, dus ook de verplichting om verkiezingen voor het Europees Parlement te organiseren. Omdat het er niet naar uitziet dat premier Theresa May haar felbevochten terugtrekkingsakkoord tegen 22 mei goedgekeurd krijgt, heeft het er alle schijn van dat over enkele weken dus ook de Britse kiezers naar de stembus zullen moeten trekken. 27 leden uit de andere lidstaten zullen dus nog even in spanning moeten afwachten tot de Britten echt vertrekken.

Na de campagne en de verkiezingen moet voor de parlementsleden het echte werk nog beginnen. Fracties moeten officieel worden gevormd (daarvoor zijn 25 MEP’s uit minstens zeven lidstaten nodig) en de commissies samengesteld. De parlementsleden moeten niet alleen beslissen wie hun voorzitter wordt, ze moeten ook het licht op groen zetten voor de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie en - in een later stadium - voor de Commissie in haar geheel.

Een verkiezingsposter voor Marine Le Pen van het FN in 2014.
AFP Een verkiezingsposter voor Marine Le Pen van het FN in 2014.

Kunnen traditionele partijen de schade beperken?

Her en der worden deze Europese verkiezingen geframed als de ultieme krachtmeting tussen pro-Europeanen en populisten. Een golf van nationalisten en extremisten dreigt het Europees Parlement te overspoelen, heet het, en die gaan zich ook nog eens verenigen in één grote fractie, die de werking van de Europese Unie gaat dwarsbomen... Zo’n vaart zal het allicht niet lopen, maar één evolutie is onmiskenbaar: de macht van de traditionele politieke families brokkelt verkiezing na verkiezing af.

De peilingen van het Europees Parlement voorspellen voor 26 mei een historische dag. Voor het eerst sinds de rechtstreekse verkiezingen van de parlementsleden in 1979 zouden de christendemocratische EVP en de socialistische S&D samen geen meerderheid halen. De voorbije jaren kregen die partijen in een aantal grote lidstaten rake klappen, en dat dreigt zich ook op het Europese niveau te manifesteren. 

Bij de EVP zouden de Franse Les Républicains de bitterste pil moeten slikken (van 20 naar 13 zetels), maar ook het Duitse CDU, de Spaanse Partido Popular en Forza Italia staan op verlies. Ook de socialistische partijen in Italië, Duitsland en Frankrijk moeten tal van zetels moeten prijsgeven. Dat maakt dat de twee grootste Europese fracties elk 37 zetels kwijtspelen in de laatste peilingen. Samen tuimelen ze van 403 naar 329 van de 751 zetels, te weinig dus voor een meerderheid.

Het Europees parlement in Brussel.
REUTERS Het Europees parlement in Brussel.

Liberale fractie “met drie of vier poten”

Voor de liberalen van ALDE ogen de peilingen wel gunstig: ze voorspellen een sprong van 68 naar 76 zetels. En daar zijn de verwachte twintig verkozenen van La République en Marche van de Franse president Emmanuel Macron dan nog niet bijgeteld. Voorlopig heeft hij in andere landen niet genoeg partijen gevonden om een eigen fractie op te richten en zo het Europese partijlandschap naar Frans voorbeeld overhoop te halen. 

Een samenwerkingsverband met de liberalen is het meest realistische scenario. “We gaan een fractie hebben, met een nieuwe naam, die open staat voor andere positieve krachten, één met misschien wel drie of vier poten. We moeten de positieve krachten proberen bundelen”, zegt Hilde Vautmans (Open Vld).

Ook de groenen staan op winst. Dankzij een forse groei in Duitsland, en twee extra zetels in België, zouden ze vijf bijkomende verkozenen in het halfrond verwelkomen. Het brengt hun aantal op 57.

Wat met de ECR?

Open vraag is nog wat er gebeurt met de conservatieve ECR, de fractie die vijf jaar geleden door de Britse Tories werd opgericht en waar ook de N-VA onderdak vond. De fractie betaalt wel de tol van de existentiële crisis bij de Britse Conservatieven en zou tien zetels moeten inleveren. Ze zouden nog 66 zetels overhouden, en het is überhaupt maar de vraag of de alliantie na de brexit nog een lang leven beschoren is.

Waar zou de grootste Vlaamse partij dan belanden? “Er zijn tal van gesprekken. We zullen zien na de verkiezingen. Maar we moeten het belang van zo’n fractie ook niet overschatten. Binnen de ECR konden we vrij onze stemhouding bepalen en dat blijft ons belangrijkste criterium wanneer we een keuze maken”, reageert parlementslid Mark Demesmaeker. 

Zijn er rode lijnen? “Het moeten democratische partijen zijn die de grote lijnen van N-VA volgen. Wij zien Europa graag, maar staan er kritisch tegenover. Wij staan achter Europa als een sokkel waarin onafhankelijke lidstaten, met respect voor subsidiariteit, samenwerken op domeinen waar meerwaarde kan gecreëerd worden, bijvoorbeeld op het vlak van milieu, de aanpak van migratie en buitenlands beleid. Maar wij zijn geen eurofederalisten die vinden dat we op weg moeten gaan naar een Europese federatie.”

Eurosceptici grote winnaars?

Andere partijen binnen ECR zijn uitgesproken eurosceptisch en zouden net zo goed bij het uiterst rechtse ENF kunnen aanschurken. De Ware Finnen en de Deense Volkspartij bijvoorbeeld gaven onlangs acte de présence op een Europese meeting van de Lega in Milaan. De partij van de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini (van 6 naar 26 zetels) zou van de ENF de grote winnaar van de Europese stembusgang kunnen maken: in één ruk van 37 naar 62 zetels.

En waar de uiterst linkse GUE zes zetels dreigt te verliezen en zou uitkomen op 46 zetels, zou de EFDD van de Britse eurohater Nigel Farage, de Italiaanse Vijfsterrenbeweging en het Duitse AfD aan de rechterzijde vier zetels winnen, goed voor een totaal van 45 verkozenen.

Geert Wilders brengt zijn stem uit bij de Europese verkiezingen van 2014.
REUTERS Geert Wilders brengt zijn stem uit bij de Europese verkiezingen van 2014.



41 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Roger Vanopstal

    Hoogste tijd voor een zwarte zondag voor het EU-parlement. Ze gaan nu ook aan ruimtevaart doen, kwestie van nog mee geld te verkwisten. Terwijl de Russen en Amerikanen samenwerken gaat de EU nog eens haantje de voorste uithangen. En steeds doen ze alsof dat de belastingbetaler niets kost. Gratis geld dat uit de hemel valt en ondertussen Europa volstouwen met vreemdelingen.

  • Hans Engelen

    Met de nadruk op zetel!

  • Nancy Verhoeven

    N-VA zit daar in Europa voor spek en bonen bij.

  • Wim Vanspringel

    Belangen van hun kiezers verdedigen? hun eigen zakken vullen zeker en het geld uit de werkende mens hun zakken halen!

  • Theo Van Hoof

    Verplicht de deelnemers hun mandaat op te nemen als ze postuleren. Lijsttrekker zijn en dan direct een opvolger je plaats laten innemen is puur kiezersbedrog. Verlaat je uw post? Sorry maar dan blijft die zetel leeg.