Grondwet-experts oneens over beslissing paleis om Vlaams Belang uit te nodigen

Tom Van Grieken (Vlaams Belang) verlaat het paleis na een onderhoud met koning Filip.
REUTERS Tom Van Grieken (Vlaams Belang) verlaat het paleis na een onderhoud met koning Filip.
De beslissing van het paleis om Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken uit te nodigen in het kader van de federale regeringsvorming lokt verdeelde reacties uit bij grondwetspecialisten. De uitnodiging is zwaar beladen, maar de koning vermijdt alvast dat hij de partij in een slachtofferrol duwt. Dat neemt niet weg dat hij aanvaardt om de voorzitter van een 'xenofobe en homofobe' partij te ontvangen, is bij Franstalige grondwetspecialisten te horen. Emeritus hoogleraar Hedendaagse Geschiedenis Mark Van den Wijngaert (KU Leuven) vindt dan weer dat de koning in de fout zou gegaan zijn als hij Van Grieken niet zou ontvangen.

Vlaams Belang werd zondag bij de federale verkiezingen de tweede partij aan Nederlandstalige kant met 18 zetels, tegen 3 zetels in 2014. N-VA is de grootste met 25 zetels. De PS is nummer 1 aan Franstalige kant met 20 zetels. In 2003 haalde het toenmalige Vlaams Blok ook 18 zetels, maar toen kreeg de partij geen uitnodiging van koning Albert II.

De laatste officiële ontmoeting tussen een Belgisch staatshoofd en een leider van een extreemrechtse partij dateert van 1936, toen Leopold III de leider van de partij Rex, Léon Degrelle, had uitgenodigd. In 1978 had ook koning Boudewijn Vlaams Blokvoorzitter Karel Dillen uitgenodigd, maar die had de uitnodiging toen afgewezen omdat de partij tegen de monarchie was.

Voor grondwetspecialist
Christian Behrendt (ULiège) beschikt koning Filip over een "uiterst uitgebreide" vrijheid tot handelen tijdens de raadplegingen en formatie na verkiezingen, ook al is de regering formeel constitutioneel verantwoordelijk voor de politieke handelingen van het staatshoofd.

Iedereen erkent dat de koning over een grotere manoeuvreerruimte beschikt in crisistijden. Dat betekent niet dat hij eender wat kan doen en dat hij alle keuzes kan maken

Marc Verdussen (UCLouvain)

“Iedereen erkent dat de koning over een grotere manoeuvreerruimte beschikt in crisistijden. Dat betekent niet dat hij eender wat kan doen en dat hij alle keuzes kan maken", vindt zijn collega van de UCLouvain, Marc Verdussen. Volgens hem is elke daad die de koning tijdens een crisis stelt, geacht gedekt te zijn door de zittende premier. "Wanneer deze het koninklijk besluit tekent voor de aanstelling van zijn opvolger, valideert hij op een bepaalde manier het formatieproces. Juridisch dekt dit alle daden die de koning in dat verband heeft gesteld". Verdussen voegt er wel meteen aan toe dat het "een illusie is om vandaag te zeggen dat de beslissing van het paleis gedekt is". De huidige federale regering is reeds ontslagnemend en de Kamer kan, eens ze samengesteld is, niet sanctioneren.

De beslissing is volgens hem vooral "politiek en symbolisch met zeer zware gevolgen". "Het is de eerste maal sinds lang dat de koning een voorzitter van een homofobe, xenofobe en haatdragende partij ontvangt".
Op Matin Première (RTBf) stelde zijn collega-grondwetspecialist Marc Uyttendaele: “Het principe is dat extreemrechts niet ontvangen wordt op het paleis".

Het principe is dat extreemrechts niet ontvangen wordt op het paleis

Grondwetspecialist Marc Uyttendaele

De koning had volgens hem twee 'slechte' keuzes, aldus Behrendt: “Het Vlaams Belang in audiëntie ontvangen of niet. Hij had geen alternatief". De twee keuzes hebben een politieke betekenis en houden belangrijke nadelen in. "Enerzijds kan dat leiden tot een bevestiging van het cordon sanitaire, wat de extreemrechtse partij en zijn 811.000 kiezers in een slachtofferrol duwt. Anderzijds reikt de koning de hand naar die kiezers, waarvan een deel een proteststem heeft uitgebracht. Het zijn immers niet allen rechtse extremisten. De koning betrekt hen in zijn reflectie en stelt het Belang op proef".

Emeritus hoogleraar Hedendaagse Geschiedenis Mark Van den Wijngaert (KU Leuven) zei vandaag in De Standaard dat de koning in de fout gaat als hij Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken niet zou ontvangen. "Hij kan niet naast het verkiezings­resultaat kijken. Als hij Vlaams Belang niet uitnodigt, maakt hij een politiek statement. Dan schendt hij zijn neutraal statuut en verliest hij zijn geloofwaardigheid als bemiddelaar. Dan zal hij langs Vlaamse kant alleen maar meer in vraag gesteld worden", verklaarde hij, voordat de uitnodiging van het paleis bekendraakte.

Van den Wijngaert verwees nog naar koning Albert II, die zijn neutrale rol nogal gemakkelijk losliet en uitspraken deed die als een sneer naar de N-VA konden worden geïnterpreteerd. "Hopelijk maakt koning Filip niet dezelfde fout", aldus Van den Wijngaert in de krant. "Filip is wel veel beter omringd dan Albert II.”




28 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Peter Pastijn

    Het probleem ten gronde moet aangepakt worden: correcte immigratie politiek die socio-economisch houdbaar is langs de ene kant en racistische partijen vervolgen en verbieden. Laten we toch ook eens harde taal gebruiken naar VB, de kern van de partij is niet tolerant en ronduit racistisch en populistisch. Weg ermee ! En liefst nu

  • Kenny Brusseel

    denken de media zijn zo van alles aan het vinden voor VB in een slechte daglicht te stellen, ze zouden verschieten als er nu nieuwe verkiezingen moesten zijn dat VB de grootste partij ga worden doe zo verder

  • FRANS DE ROUCK

    Uytendaele vraagt om nieuwe verkiezingen!!!!!! De man van Onckelinx trompet moet dan rekening houden dat het nog erger kan worden. Want niet alleen de kiezers van Vlaams Belang worden aan de schandpaal genageld maar in feite ALLE Vlamingen. Wie is de kiezer van Vlaams Belang , ze gaan het eens uitzoeken die partijen. De trein van de Vlamingen die het andrs willen en geen transferten naar het Walenland willen wordt langer en langer.

  • Marcel Garitte

    Experts mogen het oneens zijn over wat dan ook. Ook wij hebben allen onze eigen mening... gelukkig dat dit nog kan.

  • Marc Baeyens

    Het principe dat alle democratisch verkozen partijen worden uitgenodigd. Men kan niet één extremistische partij ontvangen en een andere uitsluiten (omdat ze Vlaams is, want daar wringt het schoentje).