Cipiers mogen gedetineerden niet meer automatisch naakt fouilleren: "Nefast voor veiligheid in gevangenissen"

Nieuwe fouillemaatregelen vergemakkelijken drugshandel en -gebruik in cel

Archiefbeeld ter illustratie.
Mathias Mariën Archiefbeeld ter illustratie.
Sinds eind januari zijn er nieuwe richtlijnen voor het fouilleren van gedetineerden van kracht in de Belgische gevangenissen. Voortaan mogen penitentiaire beambten niet meer automatisch gedetineerden met strafmodaliteiten onderwerpen aan een fouillering op het lichaam (naakte fouillering). Drugs gebruiken en verhandelen is zo gemakkelijker geworden, zegt Peter Millecam, hoofdmilitant van de christelijke gevangenisvakbond ACV Openbare Diensten in Brugge, vandaag.

In een collectieve brief van 30 januari 2017 van Hans Meurisse, directeur-generaal van de Penitentiaire Inrichtingen, die Belga kon inkijken, worden de nieuwe richtlijnen voor het onderzoek aan de kledij, fouillering op het lichaam en onderzoek van de verblijfsruimte uitgelegd.

De nieuwigheid schuilt in de manier waarop cipiers gedetineerden mogen fouilleren die terugkomen uit penitentiair verlof of een uitgangsvergunning hebben. "Tot voor deze nieuwe collectieve brief werden al de gedetineerden met een strafmodaliteit systematisch onderworpen aan een naaktfouille", zegt Millecam. "Dit om te controleren of de gevangenen geen drugs of gsm's zouden binnensmokkelen via hun lichaamsholtes."

Voortaan is een fouillering op het lichaam enkel nog mogelijk "wanneer er individuele aanwijzingen zijn dat een onderzoek aan de kledij niet volstaat voor de handhaving van de orde of de veiligheid". Indien dit toch het geval is, moet de gevangenisdirecteur een gemotiveerde beslissing nemen, luidt de omzendbrief.

Dit maakt het voor cipiers moeilijker om het binnensmokkelen van drugs en communicatiemiddelen tegen te gaan. "Wij weten meestal wie er spullen via lichaamsholtes binnensmokkelt maar wij hebben tegenwoordig noch de wettelijke machtiging, noch de middelen om te controleren", zegt Millecam.

Het drugsgebruik en drugshandel in de gevangenissen wordt zo nog minder in de weg gelegd, met nefaste gevolgen voor de dagdagelijkse veiligheid binnen de muren van de penitentiaire inrichtingen. De drugsproblematiek is volgens Millecam dan ook bijzonder groot. "De uitstroom van gebruikers is hoger dan de instroom", windt Millecam er geen doekjes om.

Het gedrag van de gebruikers en de strijd om de macht, inclusief afrekeningen, zetten de sociale relaties in de cel danig onder druk.

De frustraties bij het gevangenispersoneel lopen dan ook hoog op, waarschuwt Millecam. "Het voelt alsof we vechten tegen de bierkaai. Deze nieuwe richtlijn is een nieuwe beknotting van de zo al weinige middelen die we hebben om de veiligheid in de gevangenissen te vrijwaren."

In een korte reactie laat het kabinet van minister van Justitie Koen Geens (CD&V) weten dat er gaat bekeken worden hoe de bestaande procedure versoepeld kan worden. "Na een overleg tussen het gevangeniswezen, de minister van Justitie en de vakbonden werd er beslist dat er een werkgroep wordt opgericht met het oog op een soepelere toepassing van de wet zodat dit soort fouilles gebruikt kunnen worden."

Laurent Sempot van het Gevangeniswezen voegt er nog aan toe dat de fouille geregeld is door de Basiswet uit 2005 en dat deze instructie al jaren bestaat. De naaktfouille wordt daarin niet verboden, wel dient er een bijzondere procedure gevolgd te worden die "nogal log" is, aldus nog Sempot. De versoepeling van de procedures moet "het dagelijkse werk van iedereen vergemakkelijken".