Gellingen: OM maakt Fluxys met de grond gelijk

Jean-Bernard Cambier (rechts).
UNKNOWN Jean-Bernard Cambier (rechts).

Fluxys heeft de werken in Gellingen, waar zich de hogedrukgasleiding bevond die op 30 juli 2004 ontploft is, onvoldoende opgevolgd. Toen de schade eenmaal vastgesteld was, reageerde de beheerder van de aardgasleiding niet efficiënt om de dodelijke gevolgen te vermijden. Dat stelde het openbaar ministerie (OM) vandaag.

De eerste substituut, Jean-Bernard Cambier, formuleerde voor de correctionele rechtbank van Doornik veertien aanklachten tegen Fluxys. Het bedrijf is een van de veertien beklaagden die terechtstaan voor onopzettelijke doodslag door een gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid bij de ramp in Gellingen. Daarbij kwamen 24 mensen om het leven en raakten 132 anderen gewond.

Gebrek aan informatie
Cambier had het over het gebrek aan informatie voor de brandweer, de communicatie rond onjuiste plannen, het gebrek aan vorming van het personeel dat moest ingrijpen in geval van een incident, het gebrek aan toezicht op de leidingen en ten slotte de afwezigheid van een afvoersysteem op de gasleidingen wanneer er een lek werd vastgesteld.

De werken, om de fabriek van Diamant Boart te bouwen, waren al enkele maanden bezig toen de ondergrondse leiding ontplofte. De ondernemers voerden er werken uit die niet toegelaten waren volgens de veiligheidsvoorschriften van Fluxys. Zware voertuigen reden er namelijk bovenop de leidingen en er werden hopen grond op het terrein boven de leiding gelegd, aldus Cambier. Bovendien was de leiding die ontplofte, onvoldoende diep gelegd.

"Toezicht was nutteloos"
Volgens de eerste substituut volstonden ook het uitgevoerde toezicht - te voet, met de wagen of per helikopter - niet. "Het toezicht was formeel, nutteloos en overbodig", meende Cambier, die eraan toevoegde dat "er een grondigere controle nodig was geweest".

Volgens het OM informeerde Fluxys de ondernemers onvoldoende. Ze gaven hen de plannen voor de plaatsbepaling van de gasleiding door, maar die waren niet bruikbaar omdat ze van type A1 naar A3 waren gebracht. Dat gebrek aan informatie had ook gevolgen voor de brandweer van Aat, die onvoldoende geïnformeerd was over het uitzonderlijke karakter van de leiding en het gevaar ervan.

"Procedures ontoereikend"
Op 30 juli 2004 bracht de brandweer de dispatching van Fluxys op de hoogte van het gaslek. Vervolgens meende het OM dat Fluxys slecht reageerde toen het bedrijf door de brandweermannen ter plaatse gecontacteerd werd. De voorziene procedures om in te grijpen waren ontoereikend: het sluiten van de kleppen moest namelijk in twee etappes gebeuren en er was geen interventiemateriaal.

Vervolgens, zo benadrukte de substituut, was de dispatching slecht opgeleid en slecht geïnformeerd. De dispatching kende de eigenschappen van het gas immers niet, waardoor de identificering van de leiding en de raadgevingen voor de brandweerleiding bemoeilijkt werden.

Oude kaarten
De dispatching moest zich, aldus Cambier, baseren op oude kaarten waarop de straat die de brandweercommandant noemde, nog niet vermeld stond. Voor de magistraat "is dat een beslissend element geweest voor de vertraging" tijdens de interventie.

"Het is verbijsterend te vernemen dat er voor de explosie geen enkele veiligheidszone was voorzien, aangeraden of opgelegd. Het is misdadig geen zone, die geen veiligheidszone maar een overlevingszone was, te hebben ingesteld", stelde Cambier. Wat de interventieploegen in geval van een probleem betreft, zij waren niet in staat voldoende snel ter plaatste te zijn.

"Niet conform wettelijke voorschriften"
Volgens het OM was het Fluxys-netwerk overigens niet conform de wettelijke voorschriften. Fluxys kon niet snel een deel van een leiding ontluchten bij het vaststellen van een gaslek. Ten slotte was Fluxys niet in staat een lek te detecteren op basis van enkel de controle van de druk.

De eerste substituut stelde nog dat een verantwoordelijke van het Fluxys-netwerk tijdens het onderzoek uitlegde dat, in geval van een incident met een leiding in diezelfde omstandigheden, de effecten dezelfde zouden zijn. De man vergeleek de situatie op 30 juli met "een auto zonder rem op een duizelingwekkende helling"; de bestuurder kan immers niets ondernemen.

Cambier zet zijn requisitoir donderdag en volgende week maandag voort. (belga/sps)