Geens en Sleurs maken geslachtsverandering zonder operaties mogelijk

Minister van Justitie Koen Geens.
BELGA Minister van Justitie Koen Geens.
Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) en staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (N-VA) werken aan regels die een juridische geslachtsverandering mogelijk maken zonder dat noodzakelijk sprake is van een hormonenbehandeling, verplichte sterilisatie of geslachtsoperaties. Of daar nog begeleiding bij moet komen kijken, ligt nog niet vast.

"Wetgeving mag geen belemmering zijn om over te gaan tot geslachtsverandering. Er mag dus geen eis tot sterilisatie, medische ingreep of hormonenbehandeling meer bestaan", argumenteren Kamerlid Els Van Hoof, Vlaams parlementslid Joris Poschet en Brussels staatssecretaris Bianca Debaets in naam van CD&V.

Sommmige transgenders willen simpelweg niet zo ver gaan met de zware medische ingrepen die de wet nu voorziet. Bovendien zijn de ingrepen niet zonder risico, duur en gaan er vaak lange wachttijden mee gepaard. "Het feit op zich dat men juridisch als vrouw of man erkend wordt, los van bepaalde fysieke kenmerken, volstaat voor sommigen. De erkenning op zich door de overheid is van belang voor hen", beklemtonen de christendemocraten.

Ook N-VA-staatssecretaris Sleurs wil vertrekken vanuit de zelfbeschikking. "De bestaande wet is in strijd met de universele rechten van de mens", argumenteert ze. België moet voor haar dan ook dringend aansluiting vinden bij landen als Malta, Denemarken, Ierland, Argentinië en Colombia.

De regeling waar Geens en Sleurs aan werken voorziet dat transgenders een verklaring moeten afleggen waarin ze stellen dat ze al lange tijd aanvoelen dat ze tot het andere geslacht behoren dan dat vermeld op hun geboorteakte, dat ze zich al een tijd gedragen in overeenstemming met dat geslacht en dat ze in de toekomst zo willen blijven leven.

'De bestaande wet is in strijd met de universele rechten van de mens'

Elke Sleurs, staatssecretaris voor gelijke kansen

Genderteam

Voor CD&V moet die ondertekende verklaring ook gepaard gaan met minstens één gesprek met een 'genderteam', dat de transgenders volledig informeert over de juridische, sociale en psychologische gevolgen van een geslachtsverandering.

Sleurs ziet dat anders. Zij wil een "volledige demedicalisering" en heeft dus louter een gestandaardiseerde brief op het oog. "Deze brief informeert de aanvrager over de rechtsgevolgen en maatschappelijke draagwijdte van de beslissing en het moeilijk omkeerbare karakter door de gerechtelijke terugkeerprocedure", verduidelijkt ze.

De N-VA-politica ziet verschillende voordelen. "Er is zekerheid dat de informatie op een heldere, kosteloze en neutrale manier wordt aangeleverd zonder oordeel", klinkt het. "Er moet ook niet gezocht worden naar een onafhankelijke niet-medische instantie die deze informatie moet aanleveren." Op haar kabinet merkt men daarbij nog op dat transgenders zelf niet meteen vragende partij zijn om een tussenkomst van een genderteam.

Om lichtzinnige of frauduleuze beslissingen tegen te gaan, zou tegelijk een zware gerechtelijke procedure worden ingevoerd om terug te keren naar het oude juridische geslacht. En ook over het invoeren van een bedenktermijn wordt nog nagedacht.

Wanneer Geens de nieuwe regels aan de ministerraad zal voorleggen, ligt nog niet vast. CD&V voelt zich alvast gesteund door het regeerakkoord, rechtspraak van het mensenrechtenhof, de Jogjakarta-principes van de VN en een resolutie van de Raad van Europa.

"Zorgverleners niet bij procedure betrekken"

Ook bij het Transgender Infopunt van het UZ Gent wordt optimistisch gereageerd. Er is echter geen enkele reden om zorgverleners bij die procedure te betrekken, zegt dokter Joz Motmans.

Motmans zit daarmee op de lijn van Sleurs. "Er bestaat geen enkele behandeling of diagnose die ons in staat stelt om over iemands genderidentiteit te oordelen. Dat is een volledig persoonlijk gevoel", verduidelijkt hij. "Er is geen enkele reden om de hele groep transpersonen naar de zorgverlening te sturen. Dat is wat onzinnig."

'Er is geen enkele reden om de hele groep transpersonen naar de zorgverlening te sturen. Dat is wat onzinnig'

Joz Motmans, Transgender Infopunt

"Mensen weten zelf wel hoe ze zich voelen"

Çavaria, de belangengroep van holebi's en transgenders, is blij dat een meerderheid intussen af wil van de medische voorwaarden bij een louter juridische geslachtsverandering. "Mensen weten heus zelf wel hoe ze zich voelen. De mening van een dokter of psychiater is nergens voor nodig. Het gaat immers om een louter juridische kwestie", zegt woordvoerder Jeroen Borghs. "Ook je voornaam veranderen en officiële documenten laten aanpassen aan je genderidentiteit moet kunnen zonder goedkeuring van derden."

Schrik voor een jojo-effect heeft çavaria niet. "Je geslachtsregistratie aanpassen is geen beslissing die je lichtzinnig neemt", maakt Borghs zich sterk. "En als mensen hun geslachtsregistratie toch terug willen aanpassen dan doen ze dat toch gewoon. De wereld gaat daar heus niet van vergaan."