FEITENCHECK: "Deze regering geeft meer uit aan salariswagens dan dat ze uitgeeft aan het openbaar vervoer"

Belga/HLN
Het was een forse claim van Groen-voorzitster Meyrem Almaci op het VOKA-partijvoorzittersdebat. "Deze regering geeft meer uit aan salariswagens dan dat ze uitgeeft aan het openbaar vervoer. Meer zelfs: ze bespaart op openbaar vervoer." Klopt dat ook?

Het is een vaak gehoorde klacht in ons land: dat de overheid zo gul is voor salariswagens dat de verschillende regeringen mee de files subsidiëren, en er daardoor ook geen ruimte is om een performant openbaar vervoer uit te bouwen. 

Dát er in België veel salariswagens rondrijden en die fiscaal gunstig behandeld worden, staat in elk geval als een paal boven water. Internationale instanties zoals de OESO en de Europese Commissie hebben ons er al vaak voor op de vingers getikt. De OESO schreef in 2015 bijvoorbeeld dat "dit zwakke punt verdere vooruitgang in de aanpak van congestie, luchtvervuiling en de uitstoot van broeikasgassen belemmert". 

De regering zegt het probleem serieus te nemen en aan te pakken, onder andere nog met de recente goedkeuring van het mobiliteitsbudget en het cash-for-carprincipe. 

Salariswagens

Maar hoe zit het nu met de exacte cijfers rond salariswagens in België? En allereerst: wat is een salariswagen juist en wat is het verschil met een bedrijfswagen?

Een salariswagen is een auto die aan een werknemer ter beschikking wordt gesteld en die een deel van zijn loonpakket uitmaakt, vaak nog aangevuld met een tankkaart. De werknemer mag de auto ook privé gebruiken. Meestal gaat het om leasing-auto's.

Een bedrijfswagen daarentegen is een wagen die op naam van een bedrijf of een zelfstandige staat, en die gebruikt wordt in dienstverband. Het gaat dan om meer dan bijvoorbeeld werfbestelwagens, maar ook om pakweg de auto van een vertegenwoordiger of een zelfstandig boekhouder die zijn auto gebruikt om zich van klant naar klant te begeven. 

445.419 salariswagens

Over hoeveel salariswagens er in ons land nu exact rondrijden, lopen de schattingen uiteen. De meest recente cijfers komen uit een rapport van de FOD Mobiliteit en Vervoer van vorig jaar, dat het aantal in 2016 op 445.419 plaatst.

Vraag is nu in welke mate dat bijna half miljoen salariswagens 'gesubsidieerd' worden. Het zijn uiteraard geen echte subsidies, wel om belastinginkomsten die de overheid heeft mislopen doordat op het deeltje extra loon op vier wielen minder minder lasten te betalen zijn dan wanneer de waarde van de auto gewoon in extra loon zou uitbetaald worden. 

Veel studies, weinig duidelijkheid

Groen baseert zich voor het eerste deel van zijn claim op een studie uit 2009, gemaakt door Copenhagen Economics in opdracht van de Europese Commissie. Die studie komt tot de conclusie dat 1,2 procent van het bruto binnenlandse product (bbp) in België verloren gaat door de gunstige belastingen op bedrijfswagens. voor 2008, het jaar waarop de studie werd gebaseerd, ging het om 4,1 miljard euro. Omgerekend naar het bbp van 2017, zou het nu om meer dan 5 miljard euro gaan.

Alleen: de studie berekent het fiscale voordeel voor bedrijfswagens nog volgens het oude systeem, dat in 2012 onder de regering-Di Rupo op de schop ging. Voorheen werd er bijvoorbeeld geen rekening gehouden met de cataloguswaarde van een auto, en werd er gerekend met een forfaitaire kilometeraantal van 5.000 of 7.500 kilometer. Vandaag worden de belastingen die de werknemer via het voordeel van alle aard (VAA) op de salariswagen betaalt, zowel berekend op basis van de CO2-uitstoot als op basis van de cataloguswaarde

In 2014 maakte de OESO een eigen berekening waarin ze uitkwam op 'maar' 1,9 miljard euro subsidie vanuit de overheid, maar daarbij ging het enkel om het onbelastbaar voordeel voor de werknemer. Het Federale Planbureau maakte vorig jaar dan weer een inschatting van 1,5 miljard euro misgelopen ontvangsten in de personenbelasting, zonder bijvoorbeeld rekening te houden met extra subsidies in de sociale zekerheid.

De meest recente studie komt van de Europese Commissie, waar Groen eveneens naar verwijst. In een rapport over het milieubeleid van de lidstaten tikt Europa België fors op de vingers wanneer het gaat over de salariswagens. "Ondanks reeds genomen maatregelen om de belastinggrondslag voor bedrijfswagens verder af te stemmen op de CO2-uitstoot, wordt het privégebruik van deze voertuigen nog altijd sterk gesubsidieerd. Uitgaande van nationale belastingstelsels en verschillende vergelijkende schattingen vertegenwoordigt de gunstige fiscale behandeling bijna 3,75 miljard euro aan gederfde inkomsten."

De Commissie heeft het in de studie over 2 miljard euro aan gemiste inkomstenbelasting en 1,75 miljard euro aan socialezekerheidsinkomsten.

De Commissie verwijst ook opnieuw naar de OESO, die "in haar economische vooruitzichten erop heeft gewezen dat dit zwakke punt verdere vooruitgang in de aanpak van congestie, luchtvervuiling en de uitstoot van broeikasgassen belemmert".

Maatschappelijke kost

Naast een som aan gemiste inkomsten, heeft het systeem van salariswagens ook een hoge maatschappelijke kost. Die bedroeg volgens het Planbureau in 2016 905 miljoen euro per jaar, 0,23 procent van het bbp of 2.300 euro per salariswagen. Maatschappelijke kosten zijn bijvoorbeeld economisch verlies door een overmatig bezit van de wagen, bijkomende milieu- en externe congestiekosten die veroorzaakt worden door een overmatig gebruik van de wagen, vooral in de spits. 

Volgens het Planbureau rijdt een salariswagen jaarlijks 6.000 kilometer meer dan particuliere auto's, de FOD Mobiliteit rekende zelfs uit dat een salariswagen jaarlijks gemiddeld 28.937 kilometer afmaalt, bijna het dubbel van het gemiddelde van alle ingeschreven personenwagens (14.999 kilometer). "Dat maakt dat salariswagens, die 7,8 procent uitmaken van de personenwagens, 15,7 procent van de gereden kilometers voor hun rekening nemen."

Gebruiken we in de cijfersoep rond de salariswagens het laatst beschikbare cijfer van 3,75 miljard euro gederfde inkomsten per jaar, waar Groen ook zelf naar verwijst, dan komen we met de maatschappelijke kost erbij geteld op grofweg 4,7 miljard euro.

Uitgaven openbaar vervoer

De uitgaven langs de andere kant dan: die in openbaar vervoer. Hoeveel wordt er in totaal uitgegeven? Groen telt de uitgaven van de federale en gewestelijke regeringen in het spoor en in het bus- en tramvervoer samen. De partij focust daarbij op de NMBS, De Lijn en de MIVB. Dat de Waalse vervoersmaatschappij TEC niet wordt meegeteld, is volgens partijwoordvoerder Jonas Dutordoir "omdat salariswagens vooral een Vlaams fenomeen zijn". Toch zou de stelling dan nog steeds opgaan, maakt Groen zich sterk. 

De partij geeft voor 2014 het volgende overzicht per jaar: 

- De Lijn: 900 miljoen euro

- NMBS: 2,1 miljard euro

- MIVB: 292 miljoen euro

De meest recente begrotingstabellen van de verschillende regeringen laten telkens licht hogere cijfers zien. In de federale begroting 2017 is voor 'Mobiliteit en Spoorbeleid' 2,902 miljard euro ingeschreven (Federale begroting afdeling 51, pagina 478).

De Lijn, die inderdaad moet besparen, krijgt van de Vlaamse begroting 976 miljoen euro in 2018. Het budget voor de MIVB bedraagt dan weer om en bij de 350 miljoen euro (275 miljoen globale werkingsdotatie en 75,6 miljoen voor de verbetering van het vervoersaanbod). Het Waals gewest tot slot budgetteert voor openbaar vervoer in 2018 513 miljoen euro.

Samengeteld geven die cijfers de som van 4,738 miljard euro. Bij dat getal is, moet ook Groen toegeven, nog niet het extra investeringsprogramma in het spoor geteld. De federale regering maakte enkele weken geleden bekend de komende drie jaar telkens 1,75 miljard euro te zullen spenderen aan nieuwe treinen, de modernisering van stations, de verhoging en vernieuwing van perrons en andere, kleinere investeringen. Dat maakt een totaaluitgave van 6,448 miljard euro.

Conclusie

Dát België nog altijd bijzonder gul is voor het systeem van salariswagens, staat als een paal boven water. Ons land blijft kampioen in het subsidiëren van het systeem en het aantal salariswagens blijft stijgen.

Maar exact berekenen hoeveel de overheid 'uitgeeft' aan salariswagens, blijkt een bijzonder zware dobber. Er circuleren veel cijfers, die verschillen naargelang de vertrekhypothesen. Bovendien is de vraag wat je meetelt als 'kost'. Het laatst beschikbare cijfer spreekt over 3,75 miljard euro gemiste inkomsten, daarbovenop komt nog een 'maatschappelijke kost' van 905 miljoen euro. Samengeteld 4,7 miljard euro.

De overheid geeft ondanks besparingen echter ook jaarlijks evenveel uit aan openbaar vervoer, met het extra investeringsprogramma voor de spoorwegen de komende drie jaar erbij loopt het bedrag op tot ongeveer 6,45 miljard euro.

De stelling dat de overheid meer uitgeeft aan salariswagens dan aan het openbaar vervoer, is dus te kort door de bocht. Daarom beoordelen we deze claim als 'eerder onwaar'.

Het Laatste Nieuws

Lees hier het charter over de feitencheck van Het Laatste Nieuws




208 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Geert Tamsyn

    Natuurlijk subsidieert de staat, Fons Casteels, door veel minder sociale lasten en belastingen te innen op dit deel van de verloning. En wat verkeersbelasting en tankkosten betreft, hoeft u zich geen illusies te maken: die worden fiscaal afgetrokken, waardoor de opbrengst ook hier een stuk lager ligt.

  • Fons Casteels

    Hoezo, "de staat subsidieert"? Ik ken geen enkele werknemer of geen enkele werkgever die voor een bedrijfswagen en/of salariswagen één Euro subsidie krijgt. Integendeel: ze moeten zoals iedereen verkeersbelasting betalen, en als ze gaan tanken moeten ze evenveel betalen als iemand met een privé-auto.

  • Richard Kerkhofs

    Deze regering subsidieert de luchtvervuiling en verkeersellende met 5 miljard per jaar en breekt daarbij de sociale zekerheid af. Goed werk, regering Michel! Proficiat N-VA en Open VLD! Vlaanderen eerst? Vlaanderen eerst naar de knoppen!

  • Marc Camp

    @Carla Van Geel, wat u beweerd is niet helemaal juist. Als je de auto laat staan om met trein en bus te komen kan het voor de werkgever even wat duurder uitkomen als dit enkel via de werknemer gaat. Neemt de werkgever contact op met de spoorweg en de busmaatschappij dan reduceerd dit het maandelijks verschuldig bedrag tot ver beneden. De kost van een auto.

  • Ronny Biesen

    Voor het grootste deel onwaar, dus je ziet waartoe ze allemaal bereid zijn, tot leugens toe, om hun verhaal te halen. En daarbij vergeet ze dat haar wagen ook gesponsord wordt. Typisch voor Belgische politici. Leugenaars en huichelaars.