Europees Hof oordeelt: “Verlenging kerncentrales Doel 1 en 2 had niet mogen gebeuren”

Kerncentrale van Doel
photo_news Kerncentrale van Doel
De federale regering had een milieueffectbeoordeling moeten laten uitvoeren voor die in 2015 de levensduur liet verlengen van kerncentrales Doel 1 en 2. Dat oordeelde het Europees Hof van Justitie (EHJ) vandaag. 

De federale regering had een milieueffectboordeling (MEB) moeten laten uitvoeren voor ze in 2015 de levensduur liet verlengen van kerncentrales Doel 1 en 2. Dat oordeelde het Europees Hof van Justitie (EHJ) maandag.

De regering-Michel liet in juni 2015 de levensduur verlengen van kerncentrales Doel 1 en 2 met 10 jaar. Maar dat gebeurde zonder milieubeoordeling en inspraakprocedure. Twee Belgische organisaties, Bond Beter Leefmilieu (BBL) en Inter-Environnement Wallonie (IEW), trokken daarom naar het Grondwettelijk Hof. Het Grondwettelijk Hof vroeg het EHJ of een MEB in een dergelijk geval moest uitgevoerd worden.

Net als de advocaat-generaal in november vorig jaar oordeelt het EHJ nu dus dat dat wel degelijk nodig was. Volgens het Hof brengt de levensduursverlenging risico’s op aanzienlijke milieueffecten met zich mee “die qua omvang vergelijkbaar zijn met de risico’s die zich voordeden bij de oorspronkelijke ingebruikname van de centrales”. De MEB-richtlijn schrijft daarom voor dat een MEB “absoluut” noodzakelijk is. Omdat de centrales zich vlak bij de grens met Nederland bevinden, moest er bovendien een grensoverschrijdende procedure komen. “Deze beoordeling had moeten plaatsvinden voor de wet tot verlenging van de levensduur van de centrales in kwestie werd vastgesteld.”

Een vrijstelling is maar mogelijk onder de MEB-richtlijn als er een risico bestaat dat de bevoorradingszekerheid in het gedrang is en als het project een spoedeisend karakter heeft. Maar daarvoor moet aan verschillende voorwaarden worden voldaan, “wat in dit geval niet lijkt te zijn gebeurd”. De Commissie moet bijvoorbeeld vooraf worden ingelicht van de redenen van de vrijstelling. Ook de habitatrichtlijn, voor de bescherming van natuurlijke habitats, vereist in dit geval een MEB.

Stilleggen centrales
De MEB mag volgens de Europese regelgeving wel “bij wijze van regularisatie worden verricht tijdens of zelfs na de uitvoering van het project”. Er zijn daar voorwaarden aan verbonden: zo moet de beoordeling rekening houden met alle milieueffecten sinds de uitvoering van het project, dus niet alleen met toekomstige effecten.

Het EHJ stelde dat een milieueffectenrapportage en publieke consultatie nog kan gebeuren zonder Doel 1 en 2 stil te leggen, als het “ernstige en reële risico” bestaat dat de elektriciteitsbevoorrading wordt onderbroken. Er mogen dan wel geen andere middelen en alternatieven voorhanden zijn. “Die handhaving kan niet langer duren dan de tijd die strikt noodzakelijk is om een einde te maken aan bovengenoemde inbreuk op de regelgeving”, besluit het Hof.  

“Belangrijk precedent”
De Bond Beter Leefmilieu  noemt de uitspraak van het EHJ in de zaak “een belangrijk Europees precedent”. “Het bevestigt dat een levensduurverlenging van kerncentrales niet zomaar langs de achterkamers kan passeren”, zegt beleidsmedewerker energie Sara Van Dyck. BBL betwijfelt ook of de centrales niet moeten stilgelegd worden.

“Net zoals het Europees Hof nu concludeert, vragen de Verdragen van Espoo en Aarhus een grensoverschrijdende milieueffectenbeoordeling en publieke inspraak bij een levensduurverlenging van kerncentrales. We verwachten nu dat het Grondwettelijk Hof het advies van het Europees Hof volgt en snel tot een uitspraak komt”, zegt Van Dyck in een communiqué.

Maar BBL ziet de uitspraak ook als een “belangrijk signaal aan de partijen die nog nieuwe levensduurverlengingen overwegen”. “De keuze om kerncentrales langer open te houden, zal niet meer kunnen bedisseld worden in de achterkamers van de politiek. Beleidsmakers zullen rekening moeten houden met mogelijke milieugevolgen en bezorgdheden van burgers. Niet alleen in België maar ook in de buurlanden, want een kernongeval houdt zich niet aan landsgrenzen”, zegt Van Dyck.

BBL en IEW, die de concrete juridische gevolgen van het advies nog onderzoeken, pleiten ervoor de “nucleaire bladzijde voor eens en altijd om te draaien”. 

“Wet is de wet en dat geldt ook voor de regering” 

Sp.a vindt dat de federale regering “zo snel mogelijk” een milieueffectboordeling moet laten uitvoeren voor de levensduurverlenging van Doel 1 en Doel 2. “Het zoeken naar achterdeurtjes in de wet moet nu gedaan zijn. De wet is de wet en ook de regering moet die volgen, zeker in bijzonder belangrijke dossiers zoals deze”, zegt sp.a-Kamerlid Kris Verduyckt in een reactie op een uitspraak van het Europees Hof van Justitie.

“Het licht van de zon kan nu niet meer ontkend worden”, zegt sp.a-Kamerlid Kris Verduyckt. “De wet is de wet. Die geldt voor u en ik, maar evengoed voor onze ministers”, klinkt het. Volgens Verduyckt heeft de regering duidelijk fouten gemaakt. “Betreurenswaardige fouten uit het verleden met een belangrijke les voor de toekomst: namelijk eentje zonder kernenergie in ons land, dat wordt nu heel duidelijk.”

Sp.a betreurt dat het Hof een regularisatie van de fouten toelaat, maar wijst er op dat deze uitspraak toekomstige verlengingen wel zo goed als onmogelijk maakt. “Na de bevoorradingszekerheidsstudie van Elia van vorige maand is dit een nieuwe realitycheck voor zij die nog steeds dromen van verlengde kernenergie in ons land”, besluit de sp.a’er.

“Energiepolitiek hoort niet in achterkamertjes”
“Dit arrest maakt nog maar eens duidelijk dat de energiepolitiek niet in de achterkamers kan plaatsvinden wars van toepasselijke wetgeving over milieu-effecten en transparantie”, zo reageert Groen-Kamerlid Tinne Van der Straeten op de uitspraak. “We moeten de energietransitie richting hernieuwbare energie nu meer dan ooit versnellen om geen tijd te verliezen.”.

Volgens Groen is de regering duidelijk in de fout gegaan. “Een milieueffectenrapport en een degelijke inspraakprocedure was wel degelijk nodig. Een verlenging van de levensduur van de kerncentrales zou dezelfde procedure moeten doorlopen als het openen van een nieuwe. Dat hebben wij toen ook al aangehaald, maar de regering had er geen oren naar”, aldus Van der Straeten. Zij benadrukt ook dat zo’n beslissing “weloverwogen” moet gebeuren en dus “niet op een drafje”.

Groen zal minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) en de minister verantwoordelijk voor nucleaire veiligheid Pieter De Crem (CD&V) over deze kwestie ondervragen in het parlement.

“Aan Grondwettelijk Hof om te beslissen”

“Het komt nu toe aan het Grondwettelijk Hof om te beslissen over het evenwicht tussen de wettelijke milieu-eisen en de eisen met betrekking tot de bevoorradingszekerheid”, zo reageert ontslagnemend minister van Energie Marie-Christine Marghem op de uitspraak van het Europees Hof van Justitie. 

De MR-politica wijst erop dat ze in het kader van het regeerakkoord al een kader heeft uitgewerkt dat moet zorgen voor bevoorradingszekerheid tot 2025 en daarna, met name door de ontwikkeling van het capaciteitsvergoedingsmechanisme (CRM). Zij wil ook doorgaan met de uitvoeringsbesluiten voor dat mechanisme om zo vanaf 2021 de eerste aanbestedingen te kunnen lanceren die kunnen zorgen voor een vervanging van nucleaire elektriciteitsproductie.

“België moet beschikken over een productiepark dat kan werken in een duidelijk, voorbereid en robuust kader om op die manier te zorgen voor een slimme energietransitie die zowel onze engagementen op het vlak van broeikasgasreductie nakomt als onze bevoorradingszekerheid garandeert tegen de beste prijs voor burgers en bedrijven”, aldus nog Marghem. 




15 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • peter colson

    Die 2 organisaties vieren nu feest. Tot de centrales effectief stil worden gelegd en de winter er aan komt. Wanneer er dan blackouts zijn en het factuur van de mensen de pan uit swingt, omdat men massaal energie uit het buitenland moet importeren, dan ze staan op een dag wel eens helemaal alleen tegenover miljoenen mensen

  • Chris Devlaeminck

    Het is natuurlijk totaal onrealistisch om die kerncentrales te sluiten als er geen waardig alternatief is. Maar kom, dat ze maar doen. Ze mogen ze van mij direct stilleggen. Dan doe ik wat ik van plan was bij eventueel stroomtekort, een deftige generator kopen. Het mag geld kosten, dat kan me niet schelen. Liever dat dan afhangen van surrealistische wereldverbeteraars.

  • eric maier

    Vreemd dat het EU hof dit aanvoert. Nederland, frankrijk, en zowat heel West europa hebben dezelfde reacforen uit die periode als wij, die door uitzetting microscheurtjes hebben. Dat komt door het gebruikte materiaal waarmee ge gemaakt e ngevormd zijn. Toch straf dat enkel Belgie op de kop gehamerd word. Belgie wil haantje de voorste zijn in de EU, maar word elke keer opnieuw genaaid door die Duitsers en Fransen die elk EU orgaan baas zijn.

  • Ward Van Hoyweghen

    Het zou beter zijn dat Europa in zijn eigen keuken kookt, is al moeilijk genoeg.

  • Ronny Ooijen

    Ben Strubbe, laat me dan even verduidelijken. 6 nieuwe kernreactoren kosten 108 miljard euro. Wereldwijd sluit men nog altijd (op uitzonderingen na) kerncentrales als deze de 40 jaar passeren. Vraagje : als men na 2025 toch 2 reactoren (samen ongeveer 2000 MW) wil open houden (geen synoniem voor draaiende), waar gaat men volgens u de resterende en benodigde 4000 MW halen? Juist, gascentrales!