EU-Commissie bevestigt: België krijgt geen boete

België heeft volgens de Europese Commissie "geen effectief gevolg" gegeven aan begrotingsaanbevelingen, maar ontsnapt aan een boete. België riskeerde een boete van 750 miljoen euro te moeten betalen.

Ons land krijgt dan toch geen monsterboete voor het begrotingstekort. Dat was vorig jaar groter dan afgesproken, en daarvoor riskeerde België een boete van 750 miljoen euro. De Europese Commissie had voor ons land een begrotingstekort opgesteld dat niet hoger mocht oplopen dan 3,0 procent. In de praktijk liep het echter uit tot 3,9 procent. Een boete is het logische gevolg, maar met een ultiem charmeoffensief probeerde ons land dat alsnog te vermijden.

Volgens verschillende kranten stuurde onze regering een brief naar de Commissie, waarin ze belooft de komende jaren extra te besparen. De krant De Morgen meldde vanochtend al dat de regering genade zou krijgen van Europees Commissaris Oli Rehn, en dat blijkt nu ook zo te zijn.

Blessuretijd
Een financiële sanctie was "niet eerlijk of gerechtvaardigd" geweest, zegt Rehn. Volgens de Fin scoorde de regering van premier Elio Di Rupo "een doelpunt in blessuretijd". Voor de jaren 2010 en 2011 kon België niet gesanctioneerd worden, legt Rehn uit. Hij verwijst daarbij naar het eerder al door minister van Financiën Koen Geens aangehaalde principe van de niet-retroactiviteit. De versterkte regels voor het Europees begrotingstoezicht traden immers pas eind 2011 in werking en een sanctie zou "niet eerlijk" en "juridisch niet juist" zijn geweest. In 2012 haalde België de structurele besparingsdoelstelling van 0,75 procent wel.

De beslissing roept vragen op bij Hongaarse journalisten. Zo'n 500 miljoen euro aan cohesiefondsen voor Hongarije werden vorig jaar maanden geblokkeerd omdat het niet-euroland al sinds de toetreding in 2004 de begrotingsnormen schond. Naast de juridische argumenten verwees Rehn naar de budgettaire resultaten die de regering van premier Elio Di Rupo in 2012 kon voorleggen. Dat jaar haalde België volgens hem de structurele besparingsdoelstelling van 0,75 procent wel. "We gingen in blessuretijd, maar België heeft die tijd goed gebruikt en scoorde nog een goal", sprak de voetballiefhebber in Rehn.

Tekort terugdringen
Het nominale begrotingstekort moet volgens de Commissie dit jaar teruggebracht worden tot 2,7 procent van het bbp. Dit moet volgens de Commissie gepaard gaan met structurele besparingen van 1 procent. Uiterlijk op 21 september moet de regering bij de Commissie verslag uitbrengen over de maatregelen die ze neemt om dit traject te kunnen volgen. Bovendien moet om de drie maanden gemeld worden welke vooruitgang is geboekt.

Verder doet de Commissie ook zeven specifieke beleidsaanbevelingen. Die gaan van een pensioenhervorming - met onder meer "een snelle afschaffing van vervroegde-uittredingsregelingen" - over verdere hervormingen van de mechanismen voor loonvorming tot een fiscale hervorming. Wat dat laatste punt betreft, luidt het dat de belastingen op arbeid verschoven moeten worden naar "minder groeiverstorende grondslagen". De Commissie vraagt te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor milieubelastingen en heffingen op het particuliere gebruik van bedrijfswagens. Ook het aantal aftrekken in de inkomstenbelasting zou verminderd moeten worden.

Andere lidstaten
Zes Europese lidstaten zouden meer tijd moeten krijgen om hun begrotingstekort onder de drie procent van het bbp terug te dringen. Het gaat om Frankrijk, Spanje, Nederland, Polen, Portugal en Slovenië. De Commissie heeft zich op haar college behoorlijk welwillend opgesteld. Dat Parijs en Madrid, twee van de grootste economieën van de eurozone, meer ruimte zouden krijgen, lag in de lijn der verwachtingen. Ze krijgen twee jaar uitstel. Voor Nederland wordt er één jaar uitstel voorgesteld.

Vijf andere landen die de voorbije jaren in een zogenaamde 'buitensporigtekortprocedure' zaten, deden hun huiswerk en bouwden hun tekort af volgens het vooraf uitgestippelde tijdspad. Van de Commissie mag de proceduren tege Italië, Hongarije, Letland, Litouwen en Roemenië daarom afgesloten worden.

Politiek
Oppositiepartij N-VA vindt dat de federale regering nog voor het zomerreces een extra begrotingscontrole moet doorvoeren. Ook de opmaak van de begroting voor volgend jaar kan best voor de zomer aangepakt worden, zegt de N-VA.

Open Vld-vicepremier Alexander De Croo ziet de beslissing als "een positief signaal". "Het moet ons aanmoedigen om op de ingeslagen weg verder te gaan", zegt hij. Ook De Croo en zijn partij Open Vld willen nog voor de zomer een begrotingscontrole.

PS-voorzitter Paul Magnette reageert dan weer "verbijsterd" op de aanbevelingen. "De door de Commissie gedicteerde aanbevelingen leiden ertoe dat de basisfundamenten van ons sociaal model opnieuw in vraag worden gesteld", zegt de voorzitter van de partij van premier Elio Di Rupo. Magnette is naar eigen zeggen verbaasd dat de Commissie oordeelt dat België geen maatregelen met effectieve gevolgen heeft genomen, "na de aanzienlijke maatregelen ter hoogte van in totaal 20 miljard euro, die ons land de afgelopen 18 maanden reeds nam na een ongekende politieke crisis van 541 dagen".

De PS-voorzitter zegt dat het besparingsbeleid van de Europese Commissie de recessie verergert. "Al vijf jaar schotelt Europa ons dezelfde recepten voor, die ons recht naar de afgrond brengen". "In plaats van halsstarrig diezelfde weg te blijven bewandelen, moet Europa een ambitieus relanceplan uitwerken en zo eindelijk een antwoord bieden op de zorgen van de Europese burgers, en van de jongeren in het bijzonder".

Werkgevers
Werkgeversorganisaties VBO en Voka roepen de verschillende overheden op snel werk te maken van hervormingen. "Dit is een wake-upcall voor actie", meent Voka, dat opmerkt dat het al jaren de vinger op de wonde legt. "België saneerde tussen 2009 en 2013 slechts 1,65 procent van het bruto binnenlands product op een structurele manier (...) In de periode 2012-2013 nam de regering voor 19 miljard euro maatregelen, maar slechts 41 procent of 7,8 miljard daarvan waren besparingen, de rest waren bijkomende belastingen of andere ontvangsten", luidt het.

Volgens de Vlaamse werkgevers moet ons land dringend een versnelling hoger schakelen, want tot nu toe werden "muizenstapjes" gezet. Voka ziet zeker nog ruimte om structureel te besparen, "met 54 procent overheidsbeslag". Dat is 4 procent boven het Europees gemiddelde, goed voor een bedrag van 16 miljard euro. Die besparingen kunnen volgens Voka op alle niveaus, van federaal tot regionaal en gemeentelijk, net als in de sociale zekerheid.

Bij het VBO wijst men er dan weer op dat structurele hervormingen niet zozeer nodig zijn omdat Europa het vraagt, "maar omdat er geen alternatief is als we de concurrentiekracht van de bedrijven en de jobs van de mensen willen veiligstellen". Ook het VBO wil snel actie: "op automatische piloot schakelen tot aan de verkiezingen is absoluut geen optie".