Eternit na zestien jaar veroordeeld in asbestzaak, schadevergoeding ligt wel fors lager

Françoise Jonckheere stierf in 2000 aan longvlieskanker, een gevolg van het inademen van asbest.
Photo News Françoise Jonckheere stierf in 2000 aan longvlieskanker, een gevolg van het inademen van asbest.
Eternit is ook in beroep veroordeeld voor de dood van een vrouw in 2000. Françoise Jonckheere stierf toen aan longvlieskanker, allicht door het inademen van asbest. De schadevergoeding die de familie oorspronkelijk eiste van het bedrijf - een kwart miljoen euro - heeft het Brusselse hof wel drastisch verlaagd, naar 25.000 euro.

In 2011 werd bouwbedrijf Eternit veroordeeld tot het betalen van 250.000 euro schadevergoeding aan de familie van de vrouw. Zij startte in 2000 een rechtszaak tegen het bedrijf, maar overleed enkele maanden later aan longvlieskanker, nadat haar man - die jaren werkzaam was in het bedrijf in Kapelle-Op-Den-Bos - al eind de jaren 80 stierf. Ook hij overleed toen aan dezelfde ziekte. Na de dood van de vrouw zetten haar vijf zonen het geding verder. Twee van hen bezweken ook in 2003 en 2009 aan dezelfde vorm van kanker.

"Eternit heeft jarenlang gelogen over de gevaren van asbest en heeft nadien een doofpotoperatie op poten gezet", zei Eric Jonckheere, zoon van Françoise nog begin dit jaar. "Mensen die ziek werden, kregen een vergoeding, zolang ze maar geen proces begonnen. Asbestslachtoffers die een beroep wilden doen op het Asbestfonds, moesten afzien van gerechtelijke stappen. Ook mijn moeder kreeg een dergelijke vergoeding aangeboden van de CEO van Eternit, maar ze weigerde dat resoluut. Ze had gelijk, er moet een einde komen aan die omerta."

Te weinig veiligheidsmaatregelen
Net zoals voor de Brusselse rechtbank van eerste aanleg betwistte de verdediging van Eternit ook voor het hof van beroep nooit dat de ziekte van Françoise veroorzaakt was door de blootstelling aan asbest, maar voerde ze aan dat het bedrijf geen enkele fout te verwijten viel. Volgens Eternit waren de gevaren van asbest immers lang niet zo duidelijk. Bovendien was de vordering van de familie Jonckheere verjaard, aldus nog het bedrijf.

Het hof is van oordeel is dat Eternit wel degelijk verantwoordelijk is voor de ziekte van Jonckheere, aldus de advocaat. "Minstens sinds begin de jaren 70 wist of moest het bedrijf weten dat asbest ernstig kankerverwekkend was, omdat er op dat moment al een lange lijst wetenschappelijke publicaties over dat gevaar bestond. Het bedrijf heeft niet voldoende maatregelen genomen om dat in te dijken en zijn werknemers en omwonenden te beschermen", aldus Jan Fermon, advocaat van de familie Jonckheere.

De schadevergoeding van 250.000 euro die de familie in eerste aanleg had gekregen, wordt teruggebracht tot 25.000 euro. De familie reageert desalniettemin tevreden op het arrest. "Na 111 jaar eindelijk gerechtigheid", zegt zoon Eric Jonckheere. "Wij hebben nooit gevraagd om dit te beleven, wij wilden alleen de omerta die rond het bedrijf en haar vestiging heerst, doorbreken. Het is nu aan de politiek en het bedrijf om in actie te komen." Eternit kan wel nog in cassatie gaan.

"We roepen de families achter Eternit ook op om een deel van hun immense fortuin af te staan en werk te maken van de sanering van alle besmette terreinen. Eternit produceert ook nog steeds asbest in Derde Wereld-landen, in onveilige omstandigheden. Ook dat moet stoppen."Zowat 70 sympathisanten van de familie en leden van asbest-slachtofferverenigingen uit verschillende Europese landen onthaalden het arrest van het hof van beroep op gejuich.

Op 3 januari trokken betogers, waaronder de familie Jonckheere, naar het Brusselse gerechtsgebouw om hun stem te laten horen.
Photo News Op 3 januari trokken betogers, waaronder de familie Jonckheere, naar het Brusselse gerechtsgebouw om hun stem te laten horen.

Reactie Eternit

Het bedrijf Eternit reageert nog niet inhoudelijk op het arrest, maar betreurt wat er is gebeurd. "Eternit erkent en betreurt dat er door haar gebruik van asbest in het verleden, tot 1997, mensen zoals mevrouw Jonckheere zijn ziek geworden en overleden", schrijft het in een persbericht. "Asbest is een maatschappelijk probleem dat Eternit overstijgt. Het werd in het midden van de vorige eeuw in de meeste industriële sectoren en in talloze bedrijven, waaronder Eternit, gebruikt."

"Ondanks dit verbod zullen door de late symptomen van de ziekte spijtig genoeg ook in de toekomst nog mensen ziek worden", gaat het persbericht verder. "Net omdat het een maatschappelijk probleem is, werd tien jaar geleden met de oprichting van het Asbestfonds een unaniem gedragen oplossing gevonden. Het fonds zorgt voor een snelle erkenning en gelijke vergoeding voor alle slachtoffers."

Al voor de oprichting van het Asbestfonds voerde Eternit een beleid waarin het slachtoffers erkende en ondersteunde, de blootstelling aan asbest vermeed en wetenschappelijk onderzoek naar asbestziekten steunde. "Dat beleid wordt voortgezet", klinkt het nog.

Ook de verjaringstermijn moeten we aanpassen naar een termijn die pas begint te lopen vanaf het moment dat de diagnose wordt gesteld

Valerie Van Peel (N-VA)
Protest voor de poorten van Eternit in Kapelle-Op-Den-Bos.
BELGA Protest voor de poorten van Eternit in Kapelle-Op-Den-Bos.

Iedereen naar rechter

N-VA-Kamerlid Valerie Van Peel (N-VA) heeft trouwens een wetsvoorstel klaar dat het mogelijk maakt dat een asbestslachtoffer naar de rechter kan stappen, ook al heeft het Asbestfonds reeds een vergoeding uitgekeerd.

"Dat de familie Jonckheere ondanks de vele slachtoffers in ons land tot op vandaag zo goed als alleen stond in haar juridische strijd is schrijnend, maar gezien de wetgeving rond het Asbestfonds perfect te verklaren", zegt Van Peel. "En daar moet verandering in komen. Met ons wetsvoorstel geven we elk asbestslachtoffer de kans een zaak aan te spannen. Ook als ze al gebruik hebben gemaakt van het Asbestfonds."

In 2013 probeerden Louis Ide (N-VA) en Marleen Temmerman (sp.a) in de Senaat al eens om de wetgeving rond het Asbestfonds aan te passen. Dat een patiënt die beroep doet op het Asbestfonds niet meer naar de rechter kan stappen, was voor hen een doorn in het oog. Maar uiteindelijk moesten ze inbinden.

Met het N-VA-wetsvoorstel kunnen slachtoffers en hun familie zelf beslissen of ze al dan niet een klacht indienen, ook al hebben ze een vergoeding gehad. "Het is aan de rechter om te bepalen of en wie verantwoordelijk is. En ook de verjaringstermijn moeten we aanpassen naar een termijn die pas begint te lopen vanaf het moment dat de diagnose wordt gesteld, en vijf jaar later verstrijkt. Want vandaag is de juridische termijn van twintig jaar bij het opduiken van asbestgerelateerde ziektesymptomen vaak al lang verstreken", aldus Van Peel.

3,7 miljoen ton
Momenteel is er volgens een OVAM-rapport nog steeds 3,7 miljoen ton asbesthoudend materiaal in omloop in Vlaanderen. Het merendeel onder de vorm van dakbedekkingen in de buurt van woningen, scholen, jeugdlokalen, bedrijven en stallen. "De Vlaamse Overheid, bij monde van minister Schauvliege, heeft al enkele stappen in de goede richting gezet, maar de horizon voor een asbestvrij Vlaanderen in 2040 is veel te ruim. Schauvliege moet haar verantwoordelijkheid nemen en de sanering van asbest versnellen, zeker op locaties waar het blootstellingsrisico het hoogst is", vindt Johan Danen (Groen).