De ultieme verkiezingsgids: deze tien dingen moet je vandaag in het oog houden om helemaal mee te zijn

BELGA
Vandaag is het dan eindelijk zover: verkiezingen. Bij HLN.be zit je vanaf ‘s ochtends goed voor het allerlaatste nieuws, de eerste uitslagen in kaart en grafiek, reacties, analyses en live interventies vanuit de VTM Nieuws-studio. Omdat je mogelijk door de bomen het bos niet meer ziet, zetten wij de tien belangrijkste vragen op een rij.

1. Haalt N-VA de 30 procent?

Dat N-VA opnieuw de grootste partij wordt, staat zo goed als in de sterren geschreven. Maar mogelijk wel de belangrijkste vraag op verkiezingsavond: kan N-VA opnieuw de psychologisch heel belangrijke drempel van 30 procent halen? Vijf jaar geleden haalde de partij van Bart De Wever federaal meer dan 32 procent, Vlaams kwam ze net niet aan dat getal (31,88 procent). Die goede scores maakten de partij, zeker op Vlaams niveau, incontournable.

Maar de dertig procent is N-VA al eventjes kwijt in de peilingen, in onze Grote Peiling van vorige week schommelde ze rond de 28 procent. De partij hoopt dan ook deze laatste week daar nog enkele procenten bij te kunnen doen. Want zoals De Wever het eerder deze week nog zelf stelde: “Ik heb de lat op 30 procent gelegd. Onder de 30 procent wordt er een context denkbaar waarin anderen in een rood-groen verhaal willen stappen.” En dat scenario wil N-VA absoluut vermijden. 

Springt N-VA opnieuw over de 30 procentgrens?
BELGA Springt N-VA opnieuw over de 30 procentgrens?

2. Wie wordt de tweede? 

Grote opschudding bij CD&V in februari, toen bleek dat de partij plots niet meer de tweede was in onze Grote Peiling. Met 15 procent moesten de christendemocraten plots Groen voor zich laten. De partij gooide zich de laatste weken dan ook volop in de campagne met Hilde Crevits als Vlaams speerpunt. Zij neemt het op tegen De Wever als kandidaat-minister-president. CD&V mikt dan ook absoluut op die 20 procent om zo stevig tweede worden.

Vraag is dan ook of de andere partijen nog voor een verrassing kunnen zorgen. Groen piekte eventjes in de peilingen, maar heeft het de laatste weken moeilijk. En plots is daar ook Vlaams Belang, dat opnieuw blaakt van zelfvertrouwen en die tweede plaats toch weer in zicht ziet komen. 

Sp.a en Open Vld lijken ondertussen op een mirakel te moeten hopen om nog tweede te worden, met cijfers die eerder net boven de tien procent liggen dan boven de vijftien. 

3. Wie wordt de grootste familie in de Kamer? 

Wie mag een federale regering vormen? De grootste partij? Of de grootste partij van de grootste politieke ‘familie’? Het kan soms raar lopen in de Belgische politiek, een antwoord op die vraag is dan ook vaak afhankelijk van de score van de politicus die ze beantwoordt. In 2014 was N-VA veruit de grootste partij, maar waren de socialisten samen wel de grootste familie. Uiteindelijk kochten PS en sp.a daar niets mee.

Vooral Groen en Ecolo, die er steevast op wijzen op dat ze niet zomaar een losse ideologische familie vormen, maar ook echt één fractie vormen in de Kamer, zullen hun zetels maar wat graag samentellen. Maar dan nog lijkt het er om te zullen spannen: N-VA behaalt in onze laatste peiling 27 zetels, zes minder dan in 2014 maar nog altijd één meer dan Groen (11) en Ecolo (15) samen (26). Dat zijn er evenveel als Open Vld (10) en MR (16) samen. Grootste familie wordt volgens de peiling dan ook opnieuw de socialistische (29 zetels), vooral dankzij de 20 zetels van de PS. 

CD&V moet als het in termen van politieke familie wil spreken, wachten op een mirakel bij het Franstalige cdH. Die halen in de laatste peiling amper 4 zetels, wat het totaal voor de christendemocraten/humanisten op 21 brengt.

De groene familie samen in de trein: Ecolo en Groen hopen na de verkiezingen samen de grootste familie en fractie te kunnen vormen.
Photo News De groene familie samen in de trein: Ecolo en Groen hopen na de verkiezingen samen de grootste familie en fractie te kunnen vormen.

4. De magische getallen om aan een meerderheid te komen: 76 zetels in de Kamer, 63 in het Vlaams parlement

Alle uitslagen en gespin over 'grootste families’ ten spijt, telt als het stof van de uitslagen is gaan liggen uiteindelijk maar één wiskundige vraag: wie kan samen een meerderheid vormen? 

Op Vlaams vlak ligt de puzzel meestal iets eenvoudiger dan federaal. De meerderheid ligt daar op 63 van de 124 zetels, vandaag heeft de coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld er 87, ruim voldoende dus. N-VA, met De Wever als kandidaat-minister-president, steekt in elk geval niet onder stoelen of banken dat het absoluut de bedoeling is snel een Vlaamse regering te vormen en van daaruit federaal verder te kijken. De partij zal dan ook in spanning uitkijken of een meerderheid zonder hen mogelijk is in het Vlaams parlement. De scores van Vlaams Belang en PVDA, die op voorhand van machtsdeelname uitgesloten zijn, zijn daarin niet onbelangrijk.

Federaal ligt de puzzel heel wat ingewikkelder en zijn we mogelijk al snel vertrokken voor een maandenlange blokkage. Een meerderheid ligt op 76 van de 150 zetels en de peilingen voorspellen in elk geval geen meerderheid meer voor de huidige Zweedse coalitie, zelfs niet met het cdH erbij. N-VA zegt dan ook een anti-coalitie te vrezen waarbij op links de krachten met de groenen zullen worden gebundeld, in combinatie met de christendemocraten. Of CD&V geneigd zal zijn in zo’n coalitie met mogelijk opnieuw een minderheid langs Nederlandstalige kant te stappen, is nog maar de vraag. 

5. Wie wint de (centrum-)rechtse titanenstrijd in Vlaams-Brabant? 

Eén van de meest interessante gevechten om de stem van de kiezer lijkt zich in Vlaams-Brabant te gaan afspelen, en dan vooral voor de (centrum-)rechtse stem voor de Kamerlijst. Daar nemen Theo Francken (N-VA), Maggie De Block (Open Vld), Koen Geens (CD&V) en Dries Van Langenhove (Vlaams Belang) het tegen elkaar op. 

Vlaams Belang bleef in 2014 steken op amper 4,25 procent in de provincie en haalde geen enkele verkozene, maar daar komen vandaag allicht een pak stemmen bij. Vraag is dan ook wie van de vier de meeste Vlaams-Brabanders kan bekoren: kan De Block haar persoonlijke monsterscore (132.000 voorkeurstemmen) evenaren, of zullen Francken (45.000 voorkeurstemmen in 2014), Geens (46.000 voorkeurstemmen) of Van Langenhove haar het vuur aan de schenen leggen?

Theo Francken, Dries Van Langenhove, Maggie De Block en Koen Geens: wie van hen wint de strijd om de (centrum)-rechtse kiezer?
Photo News/Belga Theo Francken, Dries Van Langenhove, Maggie De Block en Koen Geens: wie van hen wint de strijd om de (centrum)-rechtse kiezer?

6. Lukt het de PVDA na al die jaren dan eindelijk: Vlaamse zetels in de Kamer en in het Vlaams parlement?

Het is voor PVDA het ultieme doel: 60.000 stemmen in de provincie Antwerpen om voorzitter Peter Mertens eindelijk in de Kamer te krijgen. In 2014 bleef de uiterst linkse partij er net onder (51.000 stemmen of 4,25 procent, net onder de kiesdrempel), maar dat moet deze keer anders. Elke andere zetel is meegenomen, maar die van Mertens is wel het absolute minimum om de partij na in Wallonië ook in Vlaanderen voet aan de grond te doen krijgen.

De partij belooft met Mertens “vuurwerk” in de Kamer te brengen, nadat Luiks Kamerlid Raoul Hedebouw daar de voorbije vijf jaar al met glans in is geslaagd.

7. Geraken de witte konijnen en nieuwkomers verkozen? 

Terug van nooit weggeweest: de nieuwkomers, in sommige gevallen witte konijnen op de lijsten. Maar opvallend: een aantal van hen staan op bijzonder verkiesbare plaatsen. Vooral bij Open Vld, waar bijvoorbeeld Goedele Liekens op de derde plaats staat voor de Vlaams-Brabantse Kamerlijst. De liberalen haalden er vijf jaar geleden vier zetels, dus die zetel voor Liekens is zeker haalbaar. Moeilijker wordt het voor Lynn Wesenbeek, die lijstduwer is op de Europese lijst. In 2014 lukte het Karel De Gucht wel verkozen te geraken vanop die plek. 

Bij Groen zal het dan weer afwachten zijn wat enkele nieuwkomers uit het middenveld kunnen doen, zoals de Vilvoordse deradicaliseringsambtenaar Jessika Soors (Kamerlijsttrekker Vlaams-Brabant) en voormalig 11.11.11-voorzitter Bogdan Vanden Berghe (3e plaats Kamer Antwerpen). Sp.a zet op een aantal plekken dan weer in op de jongeren, met bijvoorbeeld Conner Rousseau op de Oost-Vlaamse lijst voor het Vlaams parlement.

Naast de nieuwkomers is het ook uitkijken naar de ‘onafhankelijken’. Dries Van Langenhove lijkt als lijsttrekker zoals gezegd een zekerheid, spannender lijkt het voor Jean-Marie Dedecker te worden in West-Vlaanderen. Hij staat als onafhankelijk lijstduwer op de Kamerlijst en zal dus volledig op zichzelf genoeg stemmen moeten halen om verkozen te worden.

Geraakt Goedele Liekens (l.) verkozen vanop de derde plek in Vlaams-Brabant?
Jan De Meuleneir/Photonews Geraakt Goedele Liekens (l.) verkozen vanop de derde plek in Vlaams-Brabant?

8. Wie wint de strijd om de meeste voorkeurstemmen in Europa?

531.030. Zoveel stemmen haalde Europees lijsttrekker Guy Verhofstadt vijf jaar geleden in Vlaanderen. De liberaal stak zo met kop en schouders boven concurrenten Marianne Thyssen (CD&V, 340.026 stemmen), Johan Van Overtveldt (N-VA, 247.444 stemmen), Kathleen Van Brempt (sp.a, 163.760 stemmen), Bart Staes (Groen, 133.183) en Gerolf Annemans (Vlaams Belang, 90.056 stemmen) uit.

Verhofstadt is opnieuw de liberale lijsttrekker, aan hem dus om minstens even goed te scoren. Ook wordt het uitkijken naar de verhoudingen tussen CD&V en N-VA in de 'strijd der ex-minister-presidenten’. Kan Kris Peeters (CD&V) het stemmenaantal van Thyssen overtreffen, of moet hij Geert Bourgeois (N-VA) laten voorgaan? 

9. Wordt de MR afgestraft voor het Zweedse avontuur? Wat met de persoonlijke score van Michel?

Ook langs Franstalige kant wordt het ongemeen spannend: de MR stapte vijf jaar geleden als enige Franstalige partij in de nieuwe Zweedse coalitie nadat ze als winnaar uit de bus kwam. De partij bleef wel de tweede grootste na de PS en moest eerst lijdzaam toezien hoe de socialisten zich in Wallonië aan cdH vastklonken en het daar op een akkoord gooiden voor de gewestregering. 

Federaal mocht de partij wel meedoen, een gewaagde keuze die premier Charles Michel wel enig krediet opleverde, maar waar de MR nu mogelijk toch een prijs voor zal moeten betalen. 

10. Komen PS en Ecolo in Wallonië en Brussel aan een meerderheid?

Het is het ‘gevaar’ waar N-VA al wekenlang voor waarschuwt: het ‘rood-groene volksfront uit Wallonië’, een coalitie van PS en Ecolo die meteen na de verkiezingen hun lot aan elkaar verbinden, en via Ecolo ook Groen in de federale regering zullen proberen te loodsen. Of het zover komt, weten we pas in de loop van de avond, maar het is een evidentie dat beide partijen ideologisch het dichtst bij elkaar staan. En de PS wil maar wat graag wraak nemen voor wat haar de afgelopen legislatuur is aangedaan, toen het cdH van partner wisselde en in het midden van de rit plots verder deed met de MR.

Uitkijken wordt het bovendien naar welke partij in welk gewest de grootste wordt: Ecolo in Brussel en de PS ondanks de schandalen opnieuw in Wallonië, of hangt er toch nog een verrassing in de lucht?

PS-voorzitter Elio Di Rupo hoopt dit keer opnieuw aan zet te kunnen komen in Wallonië, Brussel en op het federale niveau.
Photo News PS-voorzitter Elio Di Rupo hoopt dit keer opnieuw aan zet te kunnen komen in Wallonië, Brussel en op het federale niveau.



32 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Nicole Coppieters

    Zouden het beter afschaffen bij ons was er een bijzitter ineens naar huis gegaan moeten wachten op vervanger en meer dan 1 uur moeten staan wachten om te stemmen dat voor niets nodig is want ze doen in brussel toch wat ze willen

  • JOHAN SOENEN

    Gelijk wie wint, er zal niks veranderen. Ze gebruiken nog wetten van in de middeleeuwen. Wordt tijd dat ze nu naar de 21ste eeuw gaan.

  • piet devlieger

    Wat ben ik blij dat ik al zo'n vijftien jaar niet meer ben gaan stemmen. Indien stemmen er werkelijk iets zou toe doen zouden de politici het al lang verboden hebben. Zondag lekker achteruit leunen in mijn zetel en toekijken hoe de sukkelaars zich hebben laten vangen.

  • SAM Bedfort

    Hopelijk wordt er morgen massaal tegen de EU gestemd. Dan kunnen die mensen ook gaan werken voor hun geld, in plaats het te stelen van ons. Want ze willen nog een leger, rechtstreekse belastingen heffen en onze pensioenen in hun handen. Niet vergeten dat ze het voorstel van de VN gaan stemmen na de verkiezingen, dat zegt dat elke immigrant na een dag werken hier op de sociale zekerheid moet, verplicht.

  • Maya Debie

    Hopelijk stemmen de Belgen zoals de Nederlanders gisteren voor Europa. De sociaaldemocraten zijn de grote winnaars. De trend in Europa, behalve bij de conservatieven in Vlaanderen die er een ramp van gemaakt hebben.