De langste weg ooit naar een Vlaamse regering: een reconstructie

N-VA-informateur Bart De Wever en de Vlaams Belang-delegatie met voorzitter Tom Van Grieken en fractieleiders Chris Janssens en Barbara Pas.
BELGA N-VA-informateur Bart De Wever en de Vlaams Belang-delegatie met voorzitter Tom Van Grieken en fractieleiders Chris Janssens en Barbara Pas.
127 dagen. Nog nooit heeft het zo lang geduurd om een Vlaamse regering te vormen. Nochtans was van in het begin duidelijk dat alleen een voortzetting van de Zweedse regering van N-VA, CD&V en Open Vld een realistische optie was. Maar geflirt met Vlaams Belang zorgde voor weken vertraging. Een terugblik.

26 mei: Regeringspartijen worden afgestraft, forse winst voor Vlaams Belang

‘Zwarte zondag' bis. Vlaams Belang haalt meer dan 18 procent van de stemmen en komt op 23 zetels in het Vlaams Parlement. De ‘regering-Bourgeois’ verliest 19 van haar 89 zetels, maar met de 70 overblijvende hebben N-VA, CD&V en Open Vld nog steeds een ruime meerderheid.

N-VA blijft de grootste met 35 zetels en dus is Bart De Wever, op dat moment nog dé kandidaat voor het minister-presidentsschap, aan zet. De Wever zegt meteen dat hij ook ‘winnaar’ Vlaams Belang zal uitnodigen voor een gesprek. Maar nog diezelfde avond slaat Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten die deur dicht. “We zullen nooit besturen met Vlaams Belang. Gisteren niet, vandaag niet, morgen niet.”

29 mei: De Wever ontvangt alle Vlaamse partijen

N-VA-voorzitter Bart De Wever ontvangt alle Vlaamse partijen voor een eerste consultatiegesprek. “Het was een open en constructief gesprek”, zegt Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken na afloop. Beide heren wisselen flesjes bier uit: Paljas. De Wever had Van Grieken zo genoemd tijdens een verkiezingsdebat. 

7 juni: PVDA valt af in tweede ronde, Vlaams Belang blijft

De Wever nodigt PVDA-voorzitter Peter Mertens niet meer uit voor een tweede gesprek. Alle andere partijen zijn wel nog welkom. Vlaams Belang merkt “bereidwilligheid” bij de N-VA om samen te besturen, maar de andere partijen houden die deur dicht.

Alternatieve scenario’s duiken op: een minderheidsregering met Vlaams Belang, met gedoogsteun van Open Vld of CD&V of een minderheidsregering met N-VA en Open Vld, met gedoogsteun van Vlaams Belang. Serieuze pistes zijn het nooit geweest: zelfs Vlaams Belang zelf gelooft niet in zo'n scenario, al benadrukt fractieleidster Barbara Pas dat ze geen enkele optie uitsluit. 

11 juni: CD&V en Open Vld vragen duidelijkheid

Bij Open Vld en CD&V groeit de ergernis over de aanhoudende gesprekken tussen De Wever en Van Grieken. Ze verwijten de N-VA bewust tegenstrijdige signalen uit te sturen. Christendemocraten noch liberalen geloven dat het cordon daadwerkelijk wordt doorbroken. “De schijnmanoeuvres mogen stoppen.” 

17 juni: Groen valt af in derde ronde, gesprekken met VB gaan voort 

De derde ronde van de onderhandelingen gaat van start zonder Groen. Het onderhandelingsteam van Vlaams Belang – met voorzitter Tom Van Grieken, Kamerlid Barbara Pas en Vlaams fractieleider Chris Janssens – krijgt een inhoudelijk gesprek van meer dan drie uur. Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten vraagt dat De Wever klare wijn schenkt over zijn bedoelingen met Vlaams Belang. 

De Wever met Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten.
Photo News De Wever met Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten.

30 juni: De Wever legt formatienota voor aan Open Vld, CD&V en sp.a

Dik één maand na de verkiezingen komt er voor het eerst schot in de Vlaamse formatie. Formateur Bart De ­Wever (N-VA) heeft een inhoudelijke tekst voorgelegd aan de onderhandelaars van CD&V, Open Vld en sp.a. Vlaams Belang wordt niet uitgenodigd voor een gesprek over die tekst, maar N-VA benadrukt dat ze nog niet definitief uit beeld zijn.

1 juli: De Wever drukt op pauze

De Wever vindt dat het door de onduidelijkheid op federaal vlak “verstandig is nog geen formele Vlaamse formatie op te starten in deze periode”. “Uit elk gesprek met de andere partijen bleek hoe zwaar de federale toestand als een slagschaduw over de Vlaamse formatie hangt”, legt hij uit. 

Hij drukt daarom de pauzeknop in. De (formele) onderhandelingen worden enkele weken stilgelegd, tot federale informateurs Didier Reynders (MR) en Johan Vande Lanotte (sp.a) verslag uitbrengen bij de koning. In onze krant reageert Hilde Crevits dat ze die beslissing begrijpt.

1 augustus: Bourgondisch of Zweeds?

De Wever hervat de onderhandelingen. Het aantal scenario’s is wel verminderd. Ofwel zet de N-VA-voorzitter de huidige centrumrechtse coalitie voort met CD&V en Open Vld, ofwel kiest hij, naar Antwerps voorbeeld, voor een Bourgondische coalitie met sp.a en Open Vld. 

Sp.a-voorzitter John Crombez mag van zijn partij gaan praten met formateur Bart De Wever. Een samenwerking met Vlaams Belang, de overwinnaar van de verkiezingen aan Vlaamse kant, lijkt uitgesloten. Nog steeds wil geen enkele andere partij met VB onderhandelen.

9 augustus: De Wever kiest voor CD&V en Open Vld, Jambon loopt zich warm

De kans dat er een coalitie komt van N-VA, Open Vld en sp.a verkleint met de dag. De N-VA laat steeds meer uitschijnen te kiezen voor een voortzetting van de Zweedse coalitie met CD&V en Open Vld, sp.a kreeg geen telefoontje meer. CD&V en Open Vld roepen een vervroegd partijbestuur bijeen op 12 augustus. 

Aan onze krant wordt bevestigd dat niet Bart De Wever, maar Jan Jambon de Vlaamse regering zal leiden. De Wever blijft wel federaal onderhandelaar.

N-VA-informateur Bart De Wever geeft midden augustus de fakkel door aan zijn partijgenoot en van dan af formateur Jan Jambon.
Wouter Maeckelberghe N-VA-informateur Bart De Wever geeft midden augustus de fakkel door aan zijn partijgenoot en van dan af formateur Jan Jambon.

12 augustus: Groen licht van CD&V en Open Vld, Jambon wordt formateur

N-VA verspreidt een nota waarmee de partij formeel de onderhandelingen voor een Vlaamse regering wil opstarten. Ondanks gemor over de te forse N-VA-stempel geven de partijbureaus van CD&V en Open Vld groen licht om de onderhandelingen met N-VA te starten op basis van die nota. 

De Wever kondigt aan dat niet hij, maar ‘kandidaat-premier’ Jan Jambon de Vlaamse formatie zal leiden en dus minister-president wordt. De voortzetting van de Zweedse coalitie is een feit.

13 augustus: hoofdonderhandelaars komen eerste keer samen

De hoofdonderhandelaars - formateur Jan Jambon, de partijvoorzitters, Hilde Crevits, Benjamin Dalle (CD&V), Bart Somers, Lydia Peeters (Open Vld), Ben Weyts, Lorin Parys (N-VA) en een studax van elke partij - komen voor het eerst samen voor formele onderhandelingsgesprekken. 

Die gaan vooral over het budgettaire plaatje - de inkomsten en uitgaven waar de volgende Vlaamse regering voor staat en de ruimte die er (niet) is voor nieuw beleid. De Vlaamse regering moet sowieso op zoek naar 600 miljoen euro om de begroting in evenwicht te houden.

Photo News

19 augustus: 15 werkgroepen buigen zich over elk beleidsdomein

De minister-president is gekend. De coalitie ook. Nu nog een Vlaams regeerakkoord. Gedurende een drietal weken komen vijftien thematische werkgroepen, samengesteld uit specialisten van elke partij, samen om zich over elk beleidsdomein te buigen. 

Zij moeten onderling al zoveel mogelijk deals proberen sluiten. Pas als zij het niet eens raken, komt het op de tafel van Jambon en co. Een kwestie van efficiëntie, klink het. “We gaan er voor de hoofdonderhandelaars geen uitputtingsslag van maken door hen te overladen met allerlei details.” 

21 september: N-VA bereid om begrotingsevenwicht uit te stellen

Tijdens de onderhandelingen blijkt dat N-VA niet langer tot elke prijs vasthoudt aan een begrotingsevenwicht vanaf het begin van de regeerperiode. De redenen: de drie partijen aan de onderhandelingstafel - N-VA, Open Vld en CD&V - willen vanaf volgend jaar de woonbonus afschaffen, en in ruil de registratierechten bij de aankoop van een woning verlagen. 

Dat kost op korte termijn veel geld, want terwijl de belastinginkomsten van de registratierechten meteen wegvallen, is het einde van de woonbonus pas op lange termijn een besparing. Bovendien wil de regering net zoals de vorige extra investeren, onder meer in scholenbouw en de gehandicaptensector. Daardoor wordt mogelijk pas in de loop van de regeerperiode een evenwicht bereikt. 

23 september: Vlaams Parlement start zonder Septemberverklaring

Het Vlaams Parlement opent zijn deuren, maar voor het eerst in haar geschiedenis zal er geen Septemberverklaring zijn van de minister-president. Jambon en co spreken van een weekje uitstel. De oppositie mort.

Vlaams Parlementsvoorzitter Wilfried Vandaele (N-VA) moest maandag zijn parlement openen zonder nieuwe regering.
Photo News Vlaams Parlementsvoorzitter Wilfried Vandaele (N-VA) moest maandag zijn parlement openen zonder nieuwe regering.

26 september: Onderhandelaars gaan lange nacht in

De onderhandelaars zitten vanaf 9 uur ‘s ochtends samen en zijn van plan om door te onderhandelen tot de finish. In de loop van de dag laten verschillende onderhandelaars verstaan dat de gesprekken moeizaam en trager dan verwacht verlopen. 

27 september: Nog geen witte rook

Rond 3 uur 's nachts gaan de onderhandelaars zonder akkoord uit elkaar. Vanaf 's middags komen ze opnieuw samen om de laatste zware knopen, waaronder de begroting, door te hakken. Ook vandaag opnieuw geen witte rook.

28 september: Huwelijksfeest krijgt voorrang

Ze zou er sowieso bij zijn, CD&V-topvrouw Hilde Crevits: het huwelijk van haar zoon. Technische werkgroepen, maar ook de politieke toppers onderhandelen verder zonder haar. Om 20 uur gaan ze opnieuw uit elkaar.

29 en 30 september: De laatste marathonvergadering

Formateur Jambon roept de onderhandelaars ‘s ochtends opnieuw bij elkaar. Bedoeling is om deze keer echt tot de finish te onderhandelen. Om 7.20 uur op maandagochtend is er eindelijk witte rook.

Gianni Barbieux



6 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Freddy LINTHOUT

    Nu vijf jaar lang hard werken om alles te veranderen.

  • Luc Deville

    Van begin juni tot begin augustus moesten eerst de ergste interne twisten binnen N-VA opgelost worden. Er is trouwens nog steeds kans dat de N-VA uiteen valt want de overlopers van VB naar N-VA van 5 à 10 jaar geleden overwegen een terugkeer naar VB. De overlopers van de traditionele partijen naar de N-VA beginnen ook te twijfelen en de N-VAers van in het begin zijn ook ontevreden want zij moeten met lede ogen aanzien hoe vele "nieuwe" leden met de schoonste postjes gaan lopen zijn.

  • Piet Van Buggenhout

    Hopelijk zorgt de lange duur voor kwaliteit die we nodig gaan hebben als Vlaanderen weer een stukje dichter bij zijn bevrijdende onafhankelijkheid komt.

  • Marianne Van den Lemmer

    Hopelijk zijn het SNEL nieuwe verkiezingen, en kunnen we die loosers eraf gooien!

  • Dirk Tuymans

    De graaiers kunnen beginnen te graaien