Cijferstorm in glas water: langverwachte berekening kiesprogramma’s wordt grote sof

Zes partijvoorzitters op een rijtje. Gwendolyn Rutten, Meyrem Almaci,  John Crombez, Bart De Wever, Wouter Beke en Tom Van Grieken.
Photo News Zes partijvoorzitters op een rijtje. Gwendolyn Rutten, Meyrem Almaci, John Crombez, Bart De Wever, Wouter Beke en Tom Van Grieken.
Het Planbureau presenteert vrijdag zijn langverwachte doorrekening van de verkiezingsprogramma’s: zo kan de kiezer weten hoe realistisch de beloften van de partijen zijn. Maar de berekening dreigt een forse slag in het water te worden.

Het is nog maar de eerste keer dat het Federale Planbureau met een doorrekening van de partijprogramma’s komt. De wet die dat mogelijk maakt, werd aan het eind van de vorige regeerperiode goedgekeurd. De cijfers moeten kiezers in staat stellen om met de nodige realiteitszin naar de beloftes van de kiescampagne te kijken. Maar dat blijkt nu al te hoog gegrepen. Waarom? Eerst en vooral: niet de hele verkiezingsprogramma’s worden nageteld. Ondanks tien nieuwe aanwervingen bleek dit al snel onhaalbaar voor het onderbemande Planbureau. Daarom werd gekozen voor een afgeslankte oefening waarbij alle partijen zelf maximaal vijf verkiezingsprioriteiten mochten aandragen.

Valsspelen

Dit maakt ‘valsspelen’ eenvoudig. Partijen kunnen met grootste onderscheiding slagen voor het examen van het Planbureau, dan nog zegt dat resultaat weinig over de financiële stabiliteit van hun volledige programma. “Je moet een enorme domoor zijn om prioriteiten in te dienen waarvan je weet dat de optelsom ervan negatief is”, klinkt het op een partijhoofdkwartier. “Je kan je prioriteiten kiezen zoals het je uitkomt.”

Wat ook helpt, is dat het Planbureau de afgelopen maanden uitgebreide feedback heeft gegeven aan de partijen. Bij N-VA hadden ze bijvoorbeeld verschillende hervormingen van de personenbelasting in gedachten, maar het rekenwerk van het Planbureau leerde dat die te duur zouden uitdraaien. Finaal kozen de Vlaams-nationalisten daarop voor een verbreding van de bestaande tariefschijven. Een ander fundamenteel probleem met de doorrekeningen van het Planbureau is dat de instelling niet in staat is om omvangrijkere, of radicalere politieke voorstellen na te rekenen. De klimaatwet van Groen, de migratiestop van Vlaams Belang of de miljonairstaks van PVDA: ze blijken voor het Planbureau onmogelijk na te tellen. Dit is enigszins begrijpelijk. De Nationale Bank werkt momenteel aan een analyse over de sociaal-economische kosten van migratie. Die studie wordt pas in de zomer van 2020 verwacht. Het is bijna onmogelijk om dit soort oefening in enkele maanden af te ronden.

De vraag die dan overblijft, is of de doorrekeningen zoals ze nu gebeuren veel zin hebben? Vrijdag zal een cijferstorm losbarsten, maar wat zullen we daaruit leren? “De berekeningen zijn erg partieel, maar dit is een eerste stap”, zegt Open Vld-woordvoerder Thomas Vanwing. Op termijn wil zijn partij evolueren naar het Nederlandse model. Volgend jaar volgt een evaluatie van de doorrekeningen, dan zullen de liberalen ervoor pleiten het systeem verder uit te breiden.

WK zeiken

In Nederland rekent het Centraal Planbureau (CPB) al sinds het midden van de jaren 80 verkiezingsprogramma’s door. Het rapport voor de verkiezingen twee jaar terug telde meer dan vierhonderd pagina’s aan tabellen. Tegelijk komt in Nederland steeds meer kritiek op de rekentraditie. Partijen zoals de PVV van Geert Wilders en seniorenpartij 50Plus doen niet mee aan de doorrekening. Ze vinden dat die te veel nadruk legt op correct tellen. Politiek is volgens hen een ideeënstrijd die zich niet al te veel moet laten beperken door boekhoudkundige overwegingen. En het is niet alleen de Nederlandse politiek die klaagt. In ‘de Volkskrant’ werd de doorrekening onlangs omgedoopt tot het ‘wereldkampioenschap vierkante millimeter zeiken’ omdat de detailzucht de oefening snel overneemt. Terwijl partijen elkaar bekampen met spreadsheets en procentvoeten, haakt de kiezer af. 




38 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • erik Luykx

    Inderdaad Hilde Eyckens. Mijn vader zaliger zei eind jaren zeventig al: die staatsschuld krijgen jullie ooit op jullie boterham. De wijze man had gelijk.

  • Dan Midden

    dus 1.5 à 2 miljoen aan extra lonen leidt tot niets? Ik stel voor dat ze de 10 terug ontslaan en gat in begroting daalt met 1.5 à 2 miljoen. Stop ook met sponsering van duizenden nutteloze NGO's, zowel in directe vorm, als indirecte vorm via belastingsaftrek. Levert al snel 500 miljoen per jaar op aan rechtstreekse kosten + 1 milhjard aan onrechtstreekse kosten. Begrotingstekort van 8 miljard los ik op 1 maand op zonder dat de eerlijke burger iets voelt. Geen geld meer voor nutteloze zaken aub

  • Lennert Van Betten

    Koen Lapauw, exact! Is echt niet zo moeilijk, de wil ontbreekt gewoon.

  • marcel mampaey

    mensen mensen wat ik hieronder allemaal lees grenst aan het ongelofelijke waren de vorige regeringen dan zo goed of hebben jullie zo een kort geheugen. altijd maar kappen op de begroting zij is de beste van de laatst 30 jaar. maar daar is een partij die beloofd de hemel op aarde maar zegt niet waar het geld vandaan moet komen van de rijken zeggen zij laat me niet lachten .van u en mij zal je bedoelen

  • Fabrice Braccio

    Mike Coppejans U bedoelt waarschijnlijk BLANCO stemmen.Die worden inderdaad volgens een bepaald systeem gebruikt om het tekort aan voorkeurstemmen bij te passen.Ongeldige stemmen ( dit kan helaas niet met elektronisch stemmen) worden NIET gebruikt