Bos kappen is te goedkoop in Vlaanderen

Minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V).
BELGA Minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V).
De financiële compensaties die betaald moeten worden om te mogen ontbossen volstaan niet om voldoende compensatiegrond te kunnen kopen. Dat besluit het Rekenhof in een nieuw rapport. Het hof vraagt Vlaams natuurminister Joke Schauvliege (CD&V) na te denken over hogere bedragen of andere maatregelen om echt tot compensatie van ontbossing te kunnen komen.

Wie bos wil kappen in Vlaanderen, moet zelf voor nieuw bos zorgen of geld neertellen voor de compensatie van het gekapte bos. Met die compensatie wordt dan elders herbebossing gefinancierd. De financiële compensatie komt beduidend vaker voor dan compensatie in natura.

Probleem is echter dat de bosbehoudsbijdragen niet volstaan, besluit het Rekenhof. Van de 46,9 miljoen euro die van 2002 tot 2014 geïnd werd, is al 25,5 miljoen euro vastgelegd en vereffend (54%). In totaal is daarmee zowat 700 hectare grond aangekocht door het Agentschap Natuur en Bos (ANB).

Dat is niet eens een derde van de 2.340 hectare aan compensatiebossen die in totaal zou moeten worden aangekocht met het totale bedrag van 46,9 miljoen euro. En dat terwijl dus al ruim de helft van het geld besteed is.

Oorzaken

Het Rekenhof ziet verschillende oorzaken voor die mismatch. Zo is er de hoge gronddruk die prijzen omhoog duwt en de uitsluiting van gronden in herbevestigd landbouwgebied. Maar ook het gebrek aan een overeenkomst met de Vlaamse Belastingdienst over de uitvoering van schattingen en lopende discussies in kader van ruimtelijke planningsprocessen bemoeilijken de aankoop van te bebossen gronden.

Bovendien stelt het Rekenhof vast dat ANB geen sluitend antwoord heeft op de vraag naar de bebossingsgraad van de gronden aangekocht met middelen van het boscompensatiefonds. De registratie loopt immers uiteen naargelang de diensten, terwijl registraties in de betrokken datbank niet correct of pas recent zijn opgestart.

Het Rekenhof vraagt minister Schauvliege om na te gaan of geen bijkomende maatregelen nodig zijn om tot een daadwerkelijke compensatie te komen. Bijvoorbeeld hogere bedragen, een bevoordeling van compensatie in natura of de verdere inperking van de ontbossingsmogelijkheden tout court.

Gedeeltelijk goed nieuws is er wel over de veldcontroles op de compensaties in natura, dus door mensen die niet voor een financiële compensatie kiezen maar zelf aan het herbebossen slaan. De controles lieten in enkele provincies op zich wachten, maar intussen ziet het Rekenhof de achterstand toch slinken. Medio 2015 viel een positief bebossingsresultaat te noteren voor zowat vier op de vijf intussen gecontroleerde dossiers.

Tegelijk blijft wel het risico bestaan dat burgers ontbossen zonder vergunning, luidt het nog.

"Systeem werkt niet"

Volgens Vlaams parlementslid Hermes Sanctorum (Groen) bevestigt het rapport van het Rekenhof dat er bos verdwijnt in Vlaanderen en dat het Boscompensatiefonds leidt tot "netto-ontbossing in Vlaanderen". "Bossen kunnen gemakkelijk gekapt worden. De bosbehoudbijdragen die een ontbosser moet storten zijn te laag en de administratie van minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) controleert zelfs niet of de betalingen echt zijn uitgevoerd", aldus Sanctorum.

"Tussen 2000 en 2014 zou er voor 2.340 ha aan compensatiebossen moeten gerealiseerd zijn. In werkelijkheid realiseerde het Agentschap Natuur en Bos, de administratie van Schauvliege, slechts ... 700 hectare, nog geen derde", merkt Sanctorum op.

"Dat systeem werkt dus van geen kanten", aldus Sanctorum. Groen vraagt in de eerste plaats dat de Vlaamse regering veel minder boskap toelaat. "Het systeem van compensatie in geld moet bovendien worden afgebouwd en vervangen door compensatie enkel in bos. Dat natuur in natura wordt gecompenseerd, moet onze bossen beter beschermen", aldus Sanctorum.

Hermes Sanctorum (Groen).
BELGA Hermes Sanctorum (Groen).