Biografie ex-premier Pierre Harmel (1911-2009)

UNKNOWN

Minister van staat en gewezen premier Pierre Harmel werd op 16 maart 1911 geboren in Ukkel. Harmel behaalde een doctoraat in de rechten en heeft ook licentiediploma's sociale wetenschappen en notariaat op zak.

Tijdens de tweede wereldoorlog streed hij mee met het Belgische leger en werd hij even krijgsgevangen genomen door de Duitsers.
Na de oorlog doceerde hij rechten aan de universiteit van Luik. Hij engageerde zich ook als ondervoorzitter van "La Relève", een politieke denktank binnen de Katholieke Partij die een belangrijke rol speelde bij de vorming van de vernieuwde politieke formatie CVP-PSC.

Vanaf 1946 zetelde hij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Al na enkele maanden diende hij een wetsvoorstel in voor de oprichting van een onderzoekscentrum dat de problemen tussen de taalgemeenschappen moest onderzoeken en er een "nationale oplossing" voor moest vinden.

Het centrum werd het "Harmelcentrum" gedoopt en publiceerde zijn eindverslag in 1958. Dat verslag diende als basis voor de vastlegging van de taalgrens en voor de eerste grondwetswijziging, in 1970.

Schoolstrijd
In 1950 werd Harmel, een van de eerste Waalse ministers die Nederlands sprak, minister van Openbaar Onderwijs in een homogeen christen-democratische regering. Hij maakte als minister onder meer werk van een betere subsidiëring van het vrij (en dus katholiek) onderwijs.
Maar in 1954 verloren de christen-democraten hun meerderheid en werd er een paarse coalitie gevormd. De nieuwe minister van Onderwijs, de socialist Léo Collard, maakte het werk van zijn voorganger ongedaan en wilde de katholiek scholen hun subsidies ontnemen. De schoolstrijd was geboren en zou blijven voortduren tot aan de ondertekening van het Schoolpact, in 1958. Op dat moment had zich al een nieuwe regering gevormd, onder leiding van Gaston Eyskens. Harmel was daarin enkele maanden minister van Justitie en daarna werd hij minister van Cultuur. Hij zorgde voor nieuwe statuten voor de nationale omroepen BRT en de RTB.

Na nieuwe verschuivingen binnen die regering, werd hij in september 1960 minister van Openbaar Ambt. Ook op deze plaats bleef hij niet lang zitten, want een half jaar later viel de regering over de Eenheidswet.

Daarop werd Harmel door de koning aangeduid als informateur. Hij effende het pad voor formateur Théo Lefèvre, die een rooms-rode regering vormde waarin geen plaats was voor Pierre Harmel. Die maakt van deze periode gebruik om een grondwetswijziging voor te bereiden en hij stond ook een tijdje (1964-65) aan het hoofd van de Waalse vleugel van de christen-democratische partij.

Na de verkiezingen van mei 1965 kwam Harmel aan het hoofd te staan van een rooms-rode coalitie, die echter nooit van de grond kwam. De regering werd geteisterd door taalkwesties, budgettaire problemen en stakingen van mijnwerkers en viel uiteindelijk in februari 1966 na een geschil over de ziekteverzekering.

Harmeldoctrine

Hierop werd de regering Vanden Boeynants-De Clercq gevormd, waarin Harmel minister van Buitenlandse Zaken werd. Hij zou zeven jaar lang, in drie verschillende regeringen, op die post blijven zitten. Op die positie verwierf hij grote faam in de internationale politiek.
Dat had hij te danken aan de 'Harmeldoctrine', die stelde dat de NAVO ook een vreedzame functie heeft. Hij streefde naar betere relaties met de Oostbloklanden en op die manier verminderde hij de spanningen tussen Oost en West.

Daarmee beïnvloedde hij het buitenlands beleid van heel wat NAVO-partners (zoals de West-Duitse kanselier Willy Brandt).

Daarnaast speelde hij ook op Europees vlak een voortrekkersrol. Zijn inspanningen voor een uitbreiding van de Europese bevoegdheden werden in 1980 beloond met de gouden medaille Robert Schumann.

Vanaf 1973 maakte Harmel geen deel meer uit van een regering. Hij was nog vier jaar lang voorzitter van de Senaat, tot 1977. Toen stelde hij zich niet meer kandidaat bij de parlementsverkiezingen.
Intussen was hij al verkozen tot gemeenteraadslid in Ukkel (1976) en bij de daaropvolgende gemeenteraadsverkiezingen werd hij verkozen in Sint-Pieters-Woluwe, zijn nieuwe woonplaats. Hij beëindigde zijn politieke loopbaan in 1984.

Harmel is sinds 1973 minister van Staat. En in 1991 verwierf hij een adellijke titel: hij ging sindsdien als graaf door het leven. (belga/mvdb)