Bart De Wever: "Overkapping Oosterweel moet er komen"

Bart De Wever.
BELGA Bart De Wever.
De Vlaamse regering wil het Oosterweelproject opdelen in vijf deelprojecten en opnemen in de eigen begroting. De werken aan de nieuwe Scheldekruising, die de Antwerpse Ring moet sluiten, starten in 2017. Een projectregisseur moet de overkapping van de Antwerpse Ring onderzoeken. "Die overkapping is heel belangrijk voor mijn stad", zegt burgemeester Bart De Wever (N-VA).

Een nieuwe wending in het Oosterweeldossier. De vorige Vlaamse regeringen wilden het megaproject - vanwege de grote bouwkost - buiten de begroting houden. Maar de Europese Commissie kon zich niet vinden in de constructie die daarvoor was opgezet.

De Vlaamse regering verandert het geweer daarom van schouder. Het project zal worden opgedeeld in vijf deelprojecten en zal gefinancierd worden vanuit de eigen begroting. De opdeling in vijf delen via een Engineer & Construct-formule helpt volgens de Vlaamse regering om de concurrentie te laten spelen en de kosten te drukken.

De inbreng van de Stad Antwerpen (350 miljoen euro, red.) die in 2009 werd vastgelegd, blijft behouden

Bart De Wever (N-VA), burgemeester van Antwerpen

3 miljard euro

De kosten van de vijf onderdelen (Linkeroever, Scheldetunnel, Kanaaltunnels, Oosterweelknooppunt en Ring Noord) worden volgens BAM-voorzitter Rudi Thomaes geraamd op 3 miljard euro. Wat op termijn de impact zal zijn op de Vlaamse begroting is volgens minister van Begroting Annemie Turtelboom nog onduidelijk. De Vlaamse regering start onderhandelingen met de Europese Commissie om voor de Oosterweelplannen in aanmerking te komen voor de investeringsclausule en rekent daarbij op de steun van de federale regering.

"De inbreng van de Stad Antwerpen (350 miljoen euro, red.) die in 2009 werd vastgelegd, blijft behouden", zegt Bart De Wever. "Vandaag hebben we wel beslist om die investering te heroriënteren. Het bedrag zal integraal naar leefbaarheidsprojecten gaan."

Wie leefbaarheidsprojecten zegt, denkt al gauw aan de overkapping van de Antwerpse Ring - het dossier dat door actiegroepen als Ringland prominent op de agenda is geplaatst. "Daarvoor komt er een stuurgroep", liet De Wever verstaan. "Dat is belangrijk voor mijn stad. Het is dus wel degelijk de bedoeling dat die overkapping wordt onderzocht en uitgevoerd." De burgemeester voegt er wel aan toe dat de overkapping "niet voor morgen" zal zijn.

(Lees verder onder de afbeelding)

Vlaams minister van Begroting Annemie Turtelboom (Open Vld) (r.) langs Antwerps burgemeester Bart De Wever.
BELGA Vlaams minister van Begroting Annemie Turtelboom (Open Vld) (r.) langs Antwerps burgemeester Bart De Wever.

5 delen

Oosterweel wordt dus opgedeeld in 5 stukken. Het ontwerp en de bouw van die stukken worden gegund aan verschillende private partners. Minister van Begroting Annemie Turtelboom (Open Vld): "Op die manier kunnen we de kosten drukken en de concurrentie zoveel mogelijk laten spelen."

De kosten van de vijf onderdelen wordt volgens BAM-voorzitter Rudi Thomaes geraamd op 3 miljard euro. "De kosten voor Linkeroever liggen op minder dan een half miljard euro, voor de Scheldetunnel ook, de Oosterweelknoop wordt geraamd op minder dan 250 miljoen euro, de Kanaaltunnels zijn ingrijpender en zullen 750 miljoen euro kosten, net als de werken aan de Ring Noord met onder meer de ondertunneling van het Albertkanaal en de afbraak van het viaduct in Merksem", aldus Thomaes.

Economisch verlies

De start van de werken schuift nog een klein beetje op en is nu voorzien voor 2017. Volgens minister van Mobiliteit en Openbare Werken Ben Weyts starten de voorbereidende werken aan Schijnpoort (Sportpaleis) en de IJzerlaan wel al midden 2015.

Weyts wil zo snel mogelijk de spade in de grond krijgen. "Elke dag dat er geen oplossing komt voor de Antwerpse mobiliteitsproblemen betekent 1 miljoen euro verlies", aldus de N-VA-minister. Ook BAM-voorzitter Rudi Thomaes hamerde op het economische belang van een snelle realisatie: "Nu zijn er door de problemen werkgevers op rechteroever die geen werknemers vanop Linkeroever meer aanwerven. De stroom splijt gewoon de arbeidsmarkt in een belangrijke economische zone in Vlaanderen. Dat is een situatie die niet meer draagbaar is voor de ondernemers."

De beslissing om het project vanuit de eigen overheidsmiddelen te financieren, zal natuurlijk een belangrijke impact hebben op de Vlaamse begroting, met name wanneer de werken starten in 2017. Hoe groot die impact zal zijn en hoe het project zal opgenomen worden in boeken, is volgens Annemie Turtelboom nog onduidelijk en is nog voorwerp van onderhandelingen met Europa en de federale regering.

De Vlaamse regering hoopt alvast dat de Oosterweelplannen in aanmerking komen voor Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) van de Commissie-Juncker en dat er via de zogenaamde "investeringsclausule" een afwijking wordt toegestaan in de begrotingsafspraken met Europa. "We voldoen daarvoor aan vier van de vijf voorwaarden. Alleen het criterium van negatieve groei niet. In tegenstelling tot Nederland, Luxemburg en Frankrijk valt België daar niet onder. Maar gezien het strategisch karakter van de investering rekenen we erop dat de gesprekken met Europa zullen slagen en dat de federale regering ons zal steunen", aldus minister-president Geert Bourgeois.

Minister van Mobiliteit en Openbare Werken Ben Weyts (N-VA).
BELGA Minister van Mobiliteit en Openbare Werken Ben Weyts (N-VA).

Nu zijn er door de problemen werkgevers op rechteroever die geen werknemers vanop Linkeroever meer aanwerven. De stroom splijt gewoon de arbeidsmarkt in een belangrijke economische zone in Vlaanderen. Dat is een situatie die niet meer draagbaar is voor de ondernemers

Rudi Thomaes, BAM-voorzitter

Groen: "Slecht project in 5 stukken blijft slecht project"

"Wij blijven ons verbazen over de onbegrijpelijke hardnekkigheid van de Vlaamse regering voor het peperdure en zeer slechte Oosterweelproject. Een slecht project in vijf stukken blijft een slecht project", zegt Groen-parlementslid Wouter Van Besien. Van Besien vindt het ook "merkwaardig" dat de regering zegt dat de werken in 2017 zullen starten. "Merkwaardig, want er zijn ook nog verschillende procedures die moeten gerespecteerd worden", aldus Van Besien.

"De Open Vld-minister van Begroting Turtelboom voorziet dus een blanco cheque met geld van de belastingbetaler", meent Groen-fractieleider Björn Rzoska. "Maar uit interne documenten blijkt dat de Vlaamse overheid zelf al uitgaat van een factuur van 4,9 miljard euro. Nog voor de werken zijn gestart, loopt de factuur al op. We houden ons hart vast voor wat nog zal komen."

Volgens Rzoska draagt de vorige regering-Peeters II een belangrijke verantwoordelijkheid in het dossier. Die regering heeft volgens de Groen-politicus "jarenlang de kop in het zand gestoken". "Men wist al sinds 2010 dat Europa eiste om de PPS-constructies in de balansen op te nemen". Maar ook de huidige regering-Bourgeois heeft boter op het hoofd door "te weigeren goedkopere alternatieven te onderzoeken."

Groen-parlementslid Wouter Van Besien.
BELGA Groen-parlementslid Wouter Van Besien.

De Open Vld-minister van Begroting Turtelboom voorziet dus een blanco cheque met geld van de belastingbetaler. Maar uit interne documenten blijkt dat de Vlaamse overheid zelf al uitgaat van een factuur van 4,9 miljard euro

Groen-fractieleider Björn Rzoska

"Onbegrijpelijk dat snellere oplossingen uitblijven"

Oppositiepartij sp.a heeft kritiek op de beslissing van de Vlaamse regering. "Het opdelen van het project in vijf stukken maakt het daarom niet verteerbaarder", zegt Vlaams parlementslid Yasmine Kherbache. "Het is vooral onbegrijpelijk dat de regering geen werk maakt van snellere oplossingen zoals het omleiden van het vrachtverkeer via de Liefkenshoektunnel en de realisatie van de A102. Die twee ingrepen zouden de situatie op het terrein al op een tastbare manier kunnen verbeteren."

Dat de regering die maatregelen niet neemt in afwachting van de realisatie van de derde Scheldekruising is volgens Kherbache "onbegrijpelijk" en "onverantwoord".

Dat de Vlaamse regering zich engageert om een maximale overkapping van de Ring te onderzoeken, is volgens Kherbache dan weer wel een "positieve zaak", al hoopt ze wel dat men die plannen inschrijft in de procedures en dat de actiecomités betrokken zullen worden bij het overleg. Minister van Mobiliteit Ben Weyts belooft alvast dat de projectregisseur die de overkapping zal onderzoeken in overleg zal gaan met de verschillende betrokken actoren.

Yasmine Kherbache.
PHOTO_NEWS Yasmine Kherbache.

Kritiek is er ook van de Antwerpse actiegroep stRaten-generaal, die betwijfelt dat de werken aan de Oosterweelverbinding al in 2017 van start zullen gaan. "In de realiteit betekent dit niets", klinkt het in een reactie. "De regering staat nog altijd met lege handen en heeft alle cruciale kapen nog te nemen."

Volgens Manu Claeys van stRaten-generaal wil de regering met haar communicatie "enkel de indruk wekken dat het dossier vooruitgaat en dat het 'beslist beleid' zal uitgevoerd worden". Daartegenover staat dat stRaten-generaal samen met die andere actiegroep Ademloos momenteel nog een klacht bij de Vlaamse ombudsman voorbereidt, waarin ze willen wijzen op "partijdigheid, fouten en kennislacunes in het tot dusver gevoerde onderzoek". Indien de ombudsman daar geen gevolg aan zou geven, stappen de actiegroepen vervolgens naar de Raad van State met een "stevig dossier".

StRaten-generaal kijkt verder ook uit naar de volgende geplande stappen in het dossier zoals het project-milieueffectenrapport en het verkrijgen van een bouwvergunning voor de Oosterweelverbinding. "Tijdens de verplichte openbare onderzoeken daarover zal pas echt duidelijk worden voor Antwerpenaren wat de concrete impact is over het hele tracé", denkt Claeys. "De concrete Oosterweelplannen met het aantal baanvakken, inname van groengebieden enzovoort moeten nog boven water komen. De vorige Oosterweelplannen zijn ook gesneuveld in die fase."

De regering wil met haar communicatie enkel de indruk wekken dat het dossier vooruitgaat en dat het 'beslist beleid' zal uitgevoerd worden

Manu Claeys, stRaten-generaal