Agenten slaan weerloze naakte man dood in cel

Jonathan Jacob (1983-2010).
VRT Jonathan Jacob (1983-2010).
Het VRT-programma Panorama heeft donderdagavond op Canvas een reconstructie uitgezonden van de laatste dag van Jonathan Jacob, de 26-jarige man die drie jaar geleden in een Mortselse politiecel stierf na een tussenkomst van het Bijzondere Bijstandsteam (BBT). In de reportage werden voor het eerst ook camerabeelden getoond van wat er zich in die cel had afgespeeld.

Jacob was onder invloed van amfetamines toen de politie hem op 6 januari 2010 van straat plukte en overbracht naar een politiekantoor in Mortsel. Hij werd onderzocht door een huisarts en die oordeelde dat hij psychotisch was en voor zijn eigen veiligheid opgenomen moest worden. Een parketsubstitute besliste dat hij gecolloqueerd diende te worden en Jonathan werd overgebracht naar het psychiatrisch centrum Broeders Alexianen in Boechout.

Kalmeermiddel
Daar weigerde men hem tot tweemaal toe, omdat hij zich te agressief opstelde. Hij werd opnieuw overgebracht naar Mortsel en opgesloten in een cel. Uiteindelijk werd beslist om hem een kalmerende spuit te geven, zodat hij alsnog in het psychiatrisch centrum kon worden opgenomen.

De Mortselse politie riep het BBT van de lokale politie van Antwerpen erbij. Op de camerabeelden is te zien hoe eerst een lichtgranaat in de cel werd gegooid en hoe vervolgens zes politiemannen binnen stormden met een schild en duwvork en zich op Jonathan storten. Hij kreeg vuistslagen en werd geïmmobiliseerd voor het spuitje.

Doodsoorzaak
Kort daarna stelden de politiemensen vast dat hij niet meer ademde of een hartslag had. Uit het autopsieverslag blijkt dat hij gestorven is aan inwendige bloedingen, veroorzaakt door het hardhandige politie-optreden.

Begin deze maand verwees de raadkamer de vroegere directeur en een psychiater van de Alexianen in Boechout naar de rechtbank wegens schuldig verzuim, alsook één agent van het BBT voor de toegebrachte slagen.

Landuyt (sp.a): "Nood aan Comité J"
Naast een Comité P, dat toeziet op de werking van de politie, is er ook nood aan een Comité J, om justitie in het oog te houden. Dat zegt Renaat Landuyt, justitiespecialist van sp.a, in de nasleep van het politiegeweld in Mortsel. Kamerlid Renaat Landuyt vindt dat een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen het buitensporige geweld en de opdracht die de agenten kregen. "Het is goed dat er onderzoek wordt gevoerd naar het gedrag van de agenten, maar er moet ook aandacht zijn voor de opdracht om het kalmeringsmiddel toe te dienen."

Volgens Landuyt is het de eerste keer dat een magistraat de opdracht geeft om "iemand plat te spuiten". "Iemand die zich agressief opstelt kan administratief worden aangehouden en indien nodig gecolloqueerd, maar bij mijn weten kan een magistraat niet opdragen een kalmeringsmiddel toe te dienen", zegt Landuyt. De justitiespecialist pleit voor een 'Comité J', een kleine groep onafhankelijke magistraten die niet verbonden zijn aan de hiërarchie, die kan toezien op de werking van justitie. "Nu is het onderzoek gevoerd binnen de Antwerpse magistratuur zelf, en dat geeft een vreemd gevoel", concludeert Landuyt.

Stefaan Van Hecke (Groen): "Hoge Raad voor Justitie inschakelen"
De Hoge Raad voor Justitie moet worden ingeschakeld om te onderzoeken of het parket zijn boekje te buiten is gegaan. Dat vindt Stefaan Van Hecke, fractieleider van Groen in de Kamer. Uit de reportage blijkt immers dat de magistrate die opdracht gaf om Jacob 'plat te spuiten' het proces-verbaal zou hebben aangepast om haar eigen rol te minimaliseren. "Nu onderzoekt de Antwerpse magistratuur zichzelf en dat is niet gezond", aldus Van Hecke. "Er moet een onafhankelijk onderzoek komen door de Hoge Raad, die heeft recent, in onder meer de Fortis-affaire, bewezen een grondig onderzoek te kunnen voeren."

Comité P
De politievakbonden vinden dat het Comité P een onderzoek mag voeren naar de gebeurtenissen in de politiecel in Mortsel. ACV wijst er wel op dat een dergelijke procedure diepe sporen nalaat, ook als de betrokkenen worden vrijgepleit. "We kunnen er nooit op tegen zijn dat feiten objectief worden onderzocht", zegt Jan Adam van ACV Politie. "Maar ook als de agenten worden vrijgepleit moet dat duidelijk worden gecommuniceerd. Een dergelijk onderzoek laat immers altijd sporen na, ook als blijkt dat de betrokkenen correct hebben gehandeld."

Ook vakbond NSPV is niet tegen een onderzoek gekant. "Dat kan in alle objectiviteit aan het licht brengen wat er werkelijk is gebeurd", zegt Michel Goyvaerts, provinciaal voorzitter voor Antwerpen. Goyvaerts stelt wel dat de agenten op het eerste zicht de standaardprocedure hebben gevolgd. "Als een persoon zich agressief opstelt ga je die niet met twee mensen te lijf", zegt hij. "Arrestanten kunnen een oerkracht tentoon spreiden die niet makkelijk onder controle te krijgen is."

Herbekijk de reportage hier


vmma
De man was er verward en bang.
vrt De man was er verward en bang.